Karabük ili Ovacık ilçesi kırsal mimarisinin sürdürülebilirlik bağlamında irdelenmesi
Karabük province, Ovacik district examination of rural architecture in the context of sustainability
- Tez No: 1002742
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET MUTLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Geleneksel konut, Geleneksel mimari, Karabük, Karabük-Ovacık, Kırsal mimari, Traditional dwelling, Traditional architecture, Karabük, Karabük-Ovacık, Rural architecture
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kırsal yerleşimler, yerel çevre koşulları, geleneksel üretim biçimleri ve yapım teknikleri doğrultusunda şekillenmiş özgün mimari ve mekânsal karaktere sahip yerleşim alanlarıdır. Günümüzde bu alanlar; sosyo-ekonomik dönüşümler, nüfus kaybı ve plansız müdahaleler nedeniyle önemli ölçüde risk altındadır. Bu tez çalışması, Karabük ili Ovacık ilçesi kırsal yerleşimlerinde bulunan mimari dokunun incelenerek; mevcut durumun belgelenmesini, karşılaşılan koruma sorunlarının ortaya konulmasını ve sürdürülebilirliğe yönelik uygulanabilir çözüm önerilerinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Çalışma alanını oluşturan Ovacık kırsalında bulunan 137 adet yerleşimin tamamı alan çalışması kapsamında incelenmiş; bu yerleşimlerde bulunan tüm yapı türleri değerlendirilmiştir. Geleneksel mimari özelliğini büyük ölçüde koruyan 345 yapı için ayrıntılı envanter formları hazırlanmış, iç mekâna erişim sağlanabilen yapılarda plan şemaları çıkarılmış ve yapıların iç ve dış mekânları fotoğraflarla belgelenmiştir. Ayrıca 42 adet köy için yerleşimlerin fiziksel, mekânsal, sosyo-kültürel ve ekonomik özelliklerini kapsayan değerlendirme ve SWOT analizleri oluşturulmuştur. Araştırma sürecinde literatür çalışmasının yanı sıra kapsamlı saha çalışmaları, köy halkıyla yapılan sözlü görüşmeler ve anket çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, Ovacık kırsalındaki geleneksel konut stokunun büyük bölümünün 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın ilk yarısında inşa edildiğini; 1944 depremi sonrası yerel ustalar tarafından yapılan onarımların yapıların mimari karakterinin korunmasında etkili olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte, 1980'li yıllardan itibaren geleneksel yapım tekniklerinin terk edilmesi, yeni yapılaşmanın yerel mimari kimlikle uyumsuz biçimde gelişmesine neden olmuştur. İncelenen konutların önemli bir bölümünün metruk durumda olduğu, kullanılmayan yapılarda ciddi yapısal ve malzeme kaynaklı bozulmaların meydana geldiği tespit edilmiştir. Tez kapsamında geliştirilen değerlendirmeler, kırsal mimari mirasın korunmasının yalnızca fiziksel müdahalelerle değil; kırsal kalkınma, sosyal refahın artırılması, yerel halkın yerinde kalmasının ve geri dönüşlerin teşvik edilmesi ile mümkün olabileceğini göstermektedir. Bu doğrultuda, Ovacık kırsal mimari dokusunun sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla yerel özellikler gözetilerek koruma, iyileştirme ve yeniden işlevlendirmeye yönelik öneriler geliştirilmiştir. Çalışma, Ovacık kırsalındaki geleneksel mimari mirasın bütüncül biçimde belgelenmesini sağlayarak, gelecekte yapılacak akademik çalışmalar için önemli bir referans ve bilimsel altyapı oluşturmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Rural settlements are areas with unique architectural and spatial characteristics shaped by local environmental conditions, traditional production methods, and techniques. Today, these areas face significant risks due to socio-economic transformations, population loss, and unplanned interventions. This thesis examines the rural architectural fabric of rural settlements in the Ovacık district of Karabük province; it aims to document the current situation, identify conservation problems, and develop feasible solutions for sustainability. The study report examines totaly 137 settlements in the rural Ovacık as part of a field study; all building types in these settlements were evaluated. Detailed inventory forms were prepared for 345 buildings that largely retained their traditional architectural features; plan diagrams were drawn for buildings accessible to the interior; and the interiors and exteriors of the buildings were documented with photographs. Additionally, assessments and SWOT analyses covering the physical, spatial, socio-cultural, and economic characteristics of settlements were conducted for 42 villages. The research process involved a literature review, comprehensive field studies, oral interviews with villagers in sequence, and survey studies. The findings revealed that a large portion of the traditional housing stock in Ovacık was built between the late 19th and early 20th centuries; repairs carried out by local craftsmen after the 1944 earthquake were effective in preserving the architectural character of the structures. However, the abandonment of traditional construction techniques from the 1980s onwards has resulted in new constructions with formal structures incompatible with the local architectural identity. A significant portion of the examined houses were found to be derelict, with serious deterioration in structural integrity and materials. Detailed assessments within the scope of this thesis demonstrate that the preservation of rural architecture is possible not only through physical interventions but also through rural development, social improvement, ensuring permanence in the local area, and promoting recycling. Accordingly, this study offers suggestions for preservation, methods, and repurposing, taking into account local characteristics, to ensure the sustainability of Ovacık's rural architecture. The study aims to document the traditional architecture in rural Ovacık holistically, creating an important reference and central infrastructure for future academic studies.
Benzer Tezler
- Karabük ili Ovacık ilçesi Dudaş köyü örneğinde kırsal yerleşimlerdeki geleneksel konutların incelenmesi
Investi̇gati̇on of tradi̇ti̇onal houses i̇n rural settlements i̇n the case of Dudaş vi̇llage i̇n Ovacik di̇stri̇ct of Karabük provi̇nce
ELİF ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MimarlıkKarabük ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET MUTLU
- Karabük ili kırsal kesimleri için küçük ölçekli rüzgar türbin tasarımı ve aerodinamik performans optimizasyonu
Small scale wind turbine design and aerodynamic performance optimization for rural sections of Karabuk province
MEHMET TAYYİP ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Makine MühendisliğiKarabük ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REFİK POLAT
- Ovacık (Karabük) ilçesi briyofit florası
The bryophyte flora of Ovacik (Karabuk) district
BEYNURE VERİMBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
BotanikZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMET ÖREN
- Somut olmayan kültürel mirasın turizm alanında değerlendirilmesi: Karabük-Ovacık ilçesi örneği
Evaluation of intangible cultural heritage in the field of tourism: The case of Karabük-Ovacık district
KEMAL AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TurizmKarabük ÜniversitesiKültürel Miras ve Miras Alan Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. TAŞKIN DENİZ
- Karabük ili Buprestidae, Cerambycidae ve Curculionidae (Coleoptera) türleri üzerinde faunistik çalışmalar
Faunistic studies on species of Buprestidae, Cerambycidae and Curculionidae (Coleoptera) in Karabük province
MERT YARDİBİ