Yetişkin bireylerde psikobiyotik özellik gösteren probiyotik besin tüketiminin vücut kompozisyonu, depresyon, bağırsak sağlığı ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of psychobiotic probiotic food consumption on body composition, depression, gut health, and quality of life in adults
- Tez No: 1002752
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY ESRA AKSAKAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bağırsak mikrobiyotası–beyin ekseni, depresyon ve gastrointestinal semptomlarla arasındaki ilişki açısından önemli bir araştırma alanı olarak öne çıkmaktadır. Psikobiyotiklerin ise mikrobiyal iyileşmeyi desteklediği belirtilmektedir. Bu tez, yetişkin bireylerde psikobiyotik özellik gösteren probiyotik besin tüketiminin vücut kompozisyonu, depresyon, bağırsak sağlığı ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır. Çalışma, 1 Temmuz 2025- 31 Ekim 2025 tarihleri arasında Vatan Medipol Üniversite hastanesine diyet danışmanlığı için başvuran 18-65 yaş arasındaki 137 danışan (103 kadın ve 34 erkek olmak üzere) ile hastanenin diyet polikliniğinde yüz yüze anket yoluyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada katılımcılara kişisel özellikleri, antropometrik ölçümleri, 24 saatlik besin tüketim kayıtları, probiyotik besin tüketim durumları ve psikobiyotik özellik gösteren probiyotik-prebiyotik besin tüketim sıklığı anketindeki sorular yöneltilmiştir. Beck Depresyon Envanteri (BDE), Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği (GSRS) ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği (SF-36) olmak üzere 3 adet ölçek kullanılmıştır. Katılımcıların probiyotik psikobiyotik besin tüketim durumları ile BDE toplam puanı arasında hem kadın hem erkek katılımcılarda anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Bazı psikobiyotik probiyotik besinler ile BKİ, yağ oranı ve bel çevresi arasında negatif yönde zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). GSRS alt boyut puanları ile bazı psikobiyotik probiyotik besinler arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır (p<0,05). Probiyotik psikobiyotik besin tüketim durumuna göre katılımcıların SF-36 fiziksel sağlık bileşeni ve mental sağlık bileşeni puanları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Hem kadın hem erkeklerde ağırlık, BKİ, yağ oranı, bel çevresi, BKO ve BBO oranı arttıkça fiziksel sağlık alt boyutu puanları azalırken; kas oranındaki artış fiziksel sağlık puanlarını olumlu etkilemiştir (p<0,05). BDE toplam puanı ve GSRS alt boyut puanları ile SF 36 alt boyut puanları arasında negatif yönde güçlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,01). Fiziksel sağlık ve mental sağlık alt boyut puanları arasında pozitif yönde güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). GSRS toplam puanı ile BDE toplam puanı arasında pozitif yönde zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Bulgular, beslenme davranışları, vücut kompozisyonu, bağırsak sağlığı, psikolojik durum ve yaşam kalitesinin birbirini karşılıklı olarak etkilediğini göstermektedir. Bu doğrultuda, prebiyotik ve probiyotik açıdan zengin besinlerin günlük beslenmeye dahil edilmesinin desteklenmesi genel sağlık açıısndan önem taşımakta olup bu konuda ileri çalışmalara gereksinim duyulmaktadır.
Özet (Çeviri)
The gut microbiota–brain axis has become an important research area in relation to depression and gastrointestinal symptoms, and psychobiotics are reported to support microbial improvement. This thesis aimed to evaluate the effects of consuming probiotic foods with psychobiotic properties on body composition, depression, gut health, and quality of life in adults. The study was conducted between July 1 and October 31, 2025, with 137 individuals (103 women and 34 men) aged 18–65 who applied for dietary counseling at Vatan Medipol University Hospital. Data were collected via face-to-face questionnaires, including sociodemographic characteristics, anthropometric measurements, 24-hour dietary intake records, probiotic food consumption status, and the frequency of psychobiotic probiotic–prebiotic food consumption. The Beck Depression Inventory (BDI), Gastrointestinal Symptom Rating Scale (GSRS), and SF-36 Quality of Life Scale were used. No significant differences were found between probiotic/psychobiotic food consumption and total BDI scores in either sex (p>0.05). Weak but significant negative correlations were observed between the consumption of certain psychobiotic probiotic foods and BMI, body fat percentage, and waist circumference (p<0.05). Significant associations were also identified between GSRS subscale scores and some psychobiotic probiotic foods (p<0.05). According to probiotic/psychobiotic food consumption status, no significant differences were found in SF-36 physical and mental health component scores (p>0.05). In both women and men, increases in body weight, BMI, body fat percentage, waist circumference, waist-to-hip ratio, and waist-to-height ratio were associated with lower physical health scores, whereas higher muscle mass percentage was positively associated with physical health (p<0.05). Strong negative correlations were found between BDI and GSRS scores and SF-36 subscale scores (p<0.01). Physical and mental health scores were strongly and positively correlated (p<0.05), while GSRS and BDI total scores showed a weak but significant positive correlation (p<0.05). Overall, the findings suggest that dietary habits, body composition, gut health, psychological status, and quality of life are interrelated, highlighting the importance of promoting prebiotic- and probiotic-rich foods in daily nutrition and the need for further research.
Benzer Tezler
- Yetişkin bireylerde psikobiyotik özellik gösteren probiyotik besinlerin tüketimi ve mental sağlık arasındaki ilişkinin incelenmesi
The analysis of the relationship between adults' mental health and the consumption of probiotic nutrients which shows psychobiological characteristics
AYŞE NUR ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE AKSOYDAN
- Psikobiyotik özellik gösteren probiyotik besinlerin kullanım sıklığı, etkileyen faktörler ve mental iyi oluş düzeyi ile ilişkisinin araştırılması
The effects of introduction of probiotic foods with psychobiotic properties on human health
LATİFE ELİF YEKELER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GAMZE VAROL
- Yetişkin kadınlarda probiyotik-psikobiyotik besin tüketiminin anksiyete ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between probiotic-psychobiotic food consumption and anxiety in adult women
ŞEYDA BİLİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikHaliç ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY ESRA AKSAKAL
- Yetişkin bireylerde süt tüketim alışkanlığı, laktoz sindirim güçlüğü ve intoleransı üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
JALE YÜCEMEN
Doktora
Türkçe
1993
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PERİHAN ARSLAN
- Yetişkin bireylerde mevsimsel farklılıkların besin tüketimi, vücut bileşimi ve enerji harcaması üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of seasonal variations on dietary intake, body composition and energy expenditure in adults
NİLÜFER ACAR TEK
Doktora
Türkçe
2008
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN PEKCAN