Kanser tanısı alan bireylerde allostatik yük, kansere zihinsel uyum ve kanserin psikolojik etkisi ile aralarındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between allostatic load in individuals diagnosed with cancer, mental adjustment to cancer and the psychological impact of cancer
- Tez No: 1002797
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GAMZE SARIKOÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Allostatik Yük, Kanser, Psikolojik Adaptasyon, Ruhsal Durum, Allostatic Load, Cancer, Psychological Adaptation, Mental Health
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu tez çalıĢması, kanser tanısı alan bireylerde allostatik yük, kansere zihinsel uyum ve kanserin psikolojik etkisi düzeylerini; bu düzeyleri etkileyen faktörleri ve değiĢkenler arasındaki iliĢkileri incelemek amacıyla yürütülmüĢ tanımlayıcı ve iliĢki arayıcı (korelasyonel) bir araĢtırmadır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve iliĢki arayıcı nitelikteki bu araĢtırmaya 1 Mayıs-30 Haziran 2025 tarihleri arasında Ankara Etlik ġehir Hastanesi, Onkoloji Hastanesi, Tıbbi Onkoloji Yataklı Servislerinde kanser tanısı ile tedavi gören 210 hasta dahil edilmiĢtir. AraĢtırmanın verileri; ―Allostatik Yük‖ ile ilgili verilerinin elde edildiği laboratuvar bulguları da kapsayan ―KiĢisel Bilgi Formu‖, ―Kanserin Psikolojik Etkisi Ölçeği (PICS)‖ ve ―Kansere Zihinsel Uyum Ölçeği (MAC)‖ kullanılarak yüz yüze görüĢme yöntemi ile elde edilmiĢtir. Ġstatistiksel analizler SPSS 25.0 programı kullanılarak gerçekleĢtirilmiĢtir. Verilerin analizinde Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis Testi ve Spearman korelasyon testi kullanılmıĢtır. Bulgular: AraĢtırmaya katılan hastaların, ―Kansere Zihinsel Uyum Ölçeği (MAC)‖ toplam puan ortalaması 94.23±7.59, ―Kanserin Psikolojik Etkisi Ölçeği (PICS)‖ toplam puan ortalaması 30.21±4.57 ve ―Allostatik Yük‖ toplam puan ortalaması 4.20±1.34 olarak değerlendirilmiĢtir. PICS toplam puan ortalaması ile MAC toplam puan ortalaması arasında pozitif yönlü ve zayıf düzeyde anlamlı bir iliĢki saptanmıĢtır (r=0.150, p=0.030). Allostatik Yük toplam puan ortalamaları ile PICS Spiritüel BaĢ Etme Alt Boyutu arasında negatif yönlü ve zayıf düzeyde anlamlı bir iliĢki saptanmıĢtır (r = −0.142, p = 0.040). YaĢ değiĢkeni ile Allostatik Yük toplam puanı arasında pozitif yönlü ve zayıf düzeyde anlamlı bir iliĢki olduğu saptanmıĢtır (r = 0.224, p = 0.001). Tanı süresi (ay) değiĢkeni ile MAC Olumsuz BaĢ Etme Alt Boyutu arasında pozitif yönlü ve zayıf düzeyde anlamlı bir iliĢki saptanmıĢtır (r = 0.166, p = 0.016). Ġlk kez kanser tanısı alan hastalar ile daha önce birden fazla kanser tanısı almıĢ olan hastaların MAC toplam puanları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu değerlendirilmiĢtir (Z = -2.738, p = 0.006). Sonuç: Bu çalıĢmadan elde edilen bulgularına göre, kanser hastalarının kansere zihinsel v uyum, kanserin psikolojik etkisi ve allostatik yük düzeylerinin genel olarak orta düzeyde olduğu; kanserin psikolojik etkisi arttıkça kansere zihinsel uyumun da arttığı saptanmıĢtır. Allostatik yük düzeylerinin yaĢla birlikte yükseldiği ancak spiritüel baĢ etme düzeyini azalttığı değerlendirilmiĢtir. Tanı süresi uzadıkça bireylerin olumsuz baĢ etme eğiliminin arttığı ve ilk kez tanı alan bireylerin zihinsel uyum düzeylerinin daha önce birden fazla tanı alan bireylere göre daha düĢük olduğu sonucuna ulaĢılmıĢtır.
Özet (Çeviri)
Aim: This thesis study is a descriptive and correlational research conducted to examine the levels of allostatic load, mental adaptation to cancer, and the psychological impact of cancer in individuals diagnosed with cancer; the factors affecting these levels; and the relationships between the variables. Materıals And Methods: This descriptive and correlational study included 210 patients diagnosed with cancer and undergoing treatment at the Medical Oncology Inpatient Services of Ankara Etlik City Hospital and Oncology Hospital between May 1 and June 30, 2025. The research data were obtained through face-to-face interviews using the ―Personal Information Form,‖ which included laboratory findings related to ―Allostatic Load,‖ the ―Psychological Impact of Cancer Scale (PICS),‖ and the ―Mental Adaptation to Cancer Scale (MAC).‖ Statistical analyses were performed using the SPSS 25.0 program. The Mann Whitney U Test, Kruskal Wallis Test, and Spearman correlation test were used in the analysis of the data. Results: The mean total score for the Mental Adaptation to Cancer Scale (MAC) among patients participating in the study was 94.23±7.59, the mean total score for the Psychological Impact of Cancer Scale (PICS) was 30.21±4.57, and the mean total score for Allostatic Load was 4.20±1.34. A positive and weakly significant correlation was found between the PICS total mean score and the MAC total mean score (r = 0.150, p = 0.030). A negative and weakly significant correlation was found between the Allostatic Load total mean scores and the PICS Spiritual Coping Subscale (r = −0.142, p = 0.040). A positive and weakly significant relationship was found between the age variable and the total Allostatic Load score (r = 0.224, p = 0.001). A positive and weakly significant relationship was found between the diagnosis duration (months) variable and the MAC Negative Coping Subscale (r = 0.166, p = 0.016). The difference between the total scores on the Cancer Coping Scale for patients diagnosed with cancer for the first time and those who had previously received multiple cancer diagnoses was assessed as statistically significant (Z = -2.738, p = 0.006). Conclusıon: According to the findings of this study, cancer patients' mental adaptation to vii cancer, the psychological impact of cancer, and allostatic load levels were generally found to be moderate; it was determined that as the psychological impact of cancer increased, mental adaptation to cancer also increased. Allostatic load levels were found to increase with age but to decrease spiritual coping levels. It was concluded that as the duration of diagnosis increases, individuals' tendency towards negative coping increases, and that the levels of mental adaptation in individuals diagnosed for the first time are lower than in those who have been diagnosed multiple times before.
Benzer Tezler
- Kanser tanısı alan bireylerde yılmazlık ve iyi oluş duygusunun belirlenmesi
Determination of the feelings of resilience and well-being in individuals who have cancer diagnosis
MERVE ATALAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HemşirelikAkdeniz ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİHA HALLAÇ
- Kanser tanısı alan bireylerde travma sonrası büyüme ve psikolojik dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi
Investigation of posttraumatic growth and psychological resilience levels in individuals with cancer diagnosis
EDA GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL ASİ KARAKAŞ
- Kanser tanısı alan bireylerde bilgi yükü ile psikolojik iyi oluş ve anksiyete düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between knowledge load, psychological well-being and anxiety levels in individuals diagnosed with cancer
HALİME ULU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikÜsküdar ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDAN AKKURT YALÇINTÜRK
- Kanser tanısı alan bireylerde aleksitiminin kronik hastalık öz yönetimini yordayıcı rolü
The predictive role of alexithymia on chronic disease self-management in individuals diagnosed with cancer
AZİME GÜLSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikDokuz Eylül ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EZGİ KARADAĞ
- Kanser tanısı almış bireylerde ölüm kaygısı ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide savunma mekanizmalarının düzenleyici rolü
The moderating role of defense mechanisms in the relationship between death anxiety and posttraumatic growth in individuals diagnosed with cancer
MERVE ŞENLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiIşık ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL ERDOĞDU