Tip-2 diyabet ile alkolsüz içecek bağımlılığı arasındaki ilişki
The association between soft drink addiction and Type 2 diabetes mellitus
- Tez No: 1002813
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERSOY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabet, Şekerli İçecek Bağımlılığı, Yoksunluk Sendromu, Israrcı İstek, Vaka-Kontrol Çalışması, Type 2 Diabetes, Soft Drink Addiction, Withdrawal Syndrome, Persistent Desire, Case-Control Study
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, Tip 2 diyabetli hastalar ile diyabeti olmayan bireylerin alkolsüz içecek bağımlılığı düzeylerini ve alt boyutlarını karşılaştırmayı; ayrıca bu bağımlılığın klinik ve yaşam tarzı faktörleriyle ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Vaka-Kontrol olarak planladığımız çalışmamız, 07.10.2025 – 10.01.2026 tarihleri arasında Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 18-65 yaş aralığındaki 150 Tip 2 diyabetli ve 150 diyabet tanısı olmayan birey olmak üzere toplam 300 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi. Katılımcılara çevrimiçi anket ve yüz yüze görüşme metoduyla sosyodemografik veri formu ve üç alt boyuttan oluşan alkolsüz içecek bağımlılığı ölçeği uygulandı. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics programı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Tip 2 diyabetli grubun toplam bağımlılık puan ortalaması ve yoksunluk sendromu bulguları alt boyut puanı; kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (sırasıyla p=0,026; p=0,001). Israrcı istek ve sosyal ve eğlence aktivitelerinde azalma alt boyutlarında ise istatistiksel anlamlılık sınırına ulaşılmasa da, diyabetik grubun puan ortalamalarının (İstek: 9,62 ile 8,11; Sosyal: 5,17 ile 5,15) kontrol grubuna kıyasla daha yüksek olduğu ve klinik bir eğilim gösterdiği gözlenmiştir. Diyabetik grup kendi içinde incelendiğinde; beslenme tedavisine uyumu 'Hiç' düzeyinde olan hastaların ısrarcı istek skorlarının diyete uyanlara göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır(p=0.03). Ayrıca oral antidiyabetik ve insülin kombinasyonu kullanan hastaların toplam bağımlılık puanları, sadece oral antidiyabetik kullanan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir(p=0.04). Sonuç: Diyabetik hastalarda genel bağımlılık ve yoksunluk düzeyleri anlamlı olarak yüksektir. Tedavi ve sosyal baskı nedeniyle kontrol grubuna göre ısrarcı istek gizlense de, diyete uymayan ve insülin kullanan hastalarda bu mekanizmanın kırıldığı ve bağımlılık şiddetinin arttığı görülmüştür.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aims to compare soft drink addiction levels and sub-dimensions in Type 2 diabetic patients versus non-diabetic controls, and to investigate the relationship between addiction and clinical/lifestyle factors in the diabetic group. Materials and Methods: This case-control study was conducted between October 7, 2025, and January 10, 2026, with a total of 300 participants aged 18–65 who applied to the Family Medicine Outpatient Clinic of Umraniye Training and Research Hospital. The participants consisted of 150 individuals with Type 2 diabetes and 150 individuals without a diabetes diagnosis. A sociodemographic data form and the Non-Alcoholic Beverage Addiction Scale, consisting of three sub-dimensions, were administered to the participants via online surveys and face-to-face interviews. IBM SPSS Statistics software was used for statistical analyses and calculations. The level of statistical significance was accepted as p<0.05. Results: The diabetic group showed significantly higher total addiction and withdrawal syndrome scores compared to controls (p=0.026; p=0.001). While 'persistent desire' and 'reduction in social activities' scores were higher in diabetics (Desire: 9.62 vs 8.11; Social: 5.17 vs 5.15), these did not reach statistical significance. Within the diabetic group, patients with 'None' compliance to nutritional therapy had significantly higher persistent desire scores than compliant patients (p=0.03). Additionally, patients using combined oral antidiabetics and insulin had significantly higher total addiction scores than those on oral medication only (p=0.04). Conclusion: General addiction and withdrawal levels are significantly higher in diabetic patients. Although persistent cravings may be masked by treatment and social pressure compared to the control group, it was observed that this suppression mechanism fails and the severity of addiction increases in patients who are non-compliant with their diet and use insulin.
Benzer Tezler
- Farklı miktarlarda tüketilen fruktozun, vücut ağırlığı ve bazı biyokimyasal parametreler üzerine etkisi
The effect of different amounts of fructose consumed to body weight and some biochemical parameters
ESRA KÖSELER
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜL KIZILTAN
- Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı olan bireylerde fruktoz tüketiminin değerlendirilmesi
Evaluation of fructose consumption in individuals with non-alcoholic fatty liver disease
ALİYE KUYUMCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE AKAL YILDIZ
- Tip 2 diyabetlilerde fruktoz tüketimi ve beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of fructose consumption and change of nutrition habits in type 2 diabetic patients
GİZEM TAŞKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Beslenme ve DiyetetikOkan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜVEDDET EMEL TÜFEKÇİ ALPHAN
- Tip 2 diabetes mellitus tanısı alan ve prediyabeti olan bireylerde diyetle alınan bisfenol a düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of dietary bisphenol a levels in individuals diagnosed with type 2 diabetes mellitus and prediabetes
MEDİHA YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikAnkara ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA YARDIMCI
- Fruktoz ile oluşturulan insülin direncinde kurkuminin PI3K/Akt ve AMPK sinyal yolaklarına etkisinin incelenmesi
The effect of curcumin on PI3K/Akt and AMPK pathways in insulin resistance induced by fructose
GÜLCE KİREN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
BiyokimyaGazi ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE PAŞAOĞLU