Prekonsepsiyonel dönemde riskli yaşam davranışlarına sahip kadınlara transteorik model temelli verilen eğitimin etkinliği
The effectiveness of transtheoretical model based training for women with risky life behaviours in the preconceptional period
- Tez No: 1003302
- Danışmanlar: PROF. DR. NAZAN KARAHAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ebelik, Midwifery
- Anahtar Kelimeler: Ebelik, Kadın sağlığı, Prekonsepsiyonel bakım, Sağlık eğitimi, Midwifery, Women's health, Preconceptional care, Health education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ebelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırma, prekonsepsiyonel dönemdeki kadınların riskli yaşam davranışlarını belirlemek amacıyla Prekonsepsiyonel Riskli Yaşam Davranışları Tanılama Ölçeği- Kadın Formu' nu (PYDÖ-K) geliştirmek ve Transteorik Model temelli(TTM) prekonsepsiyonel eğitim programının etkinliğini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: İki aşamalı bir tasarımla yürütülen bu araştırmada, ilk olarak prekonsepsiyonel dönemde olan 413 kadın ile PYDÖ-K ölçeği geliştirilmiştir. Randomize kontrollü deneysel tasarımda yürütülen ikinci aşamada örneklem; müdahale (n=28), aktif kontrol (n=27) ve kontrol (n=30) gruplarından oluşmuştur. Prekonsepsiyonel dönemde sağlıklı yaşam davranışlarına ilişkin geliştirilen eğitim, müdahale grubunda TTM model temelli, aktif kontrol grubunda ise klasik yöntemle çevrim içi olarak uygulanmıştır. Tüm gruplara araştırmanın başında ön test ve 4 hafta sonra son test olarak PYDÖ-K uygulanmıştır. Ölçeğin geçerliliği AFA ve DFA analizleriyle güvenirliği ise KR-20 katsayısı ve Split Half yöntemiyle belirlendi. Gruplar arası karşılaştırmalarda ki-kare testleri ve zaman–grup etkilerini incelemek için mixed ANOVA kullanılmıştır. Müdahale grubunda, diğer gruplara göre oluşan risk azalmasının düzeyi %95 güven aralığında lojistik regresyonla incelenmiştir. Tüm analizlerde p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: PYDÖ-K ölçeğine ilişkin AFA sonuçları ölçeğin 30 madde ve yedi faktörden oluşan yapısının toplam varyansın %66'sını açıkladığını ve bu yapının iyi düzeyde uyumla doğrulandığını göstermiştir. Ölçeğin KR-20 katsayıları 0,678–0,888 ve Guttman KR-20 değeri 0,929 (iki yarı korelasyon r=0,869) olarak bulundu, yüksek güvenilirliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Eğitim müdahalesi sonrasında kadınların prekonsepsiyonel yaşam davranışları risk oranı; müdahale grubunda 62,38'ten 15,24'e; aktif kontrol grubunda 59,26'dan 19,88'e; kontrol grubunda 57,22'den 39,11'e düşmüş olup tüm değişimler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Gruplar risk azalma oranı açısından karşılaştırıldığında (F=19,334; p<0,001) en büyük azalmanın TTM temelli müdahale grubunda olduğu bulunmuştur. Sonuç: Çalışmanın sonuçları PYDÖ-K ölçeği'nin kadınların prekonsepsiyonel dönem riskli davranışlarını belirleyebilmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu, TTM temelli prekonsepsiyonel eğitim müdahalesinin, riskli yaşam davranışlarını azaltmada klasik eğitime göre daha etkili olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study was conducted to develop the Preconception Risky Life Behaviors Diagnosis Scale- Women's Form (PRLS-W) to identify risky life behaviors among women in the preconception period and to evaluate the effectiveness of a preconception education program based on the Transtheoretical Model (TTM). Materials and Methods: This study was conducted using a two-phase design. First, the PRLS-W scale was developed with 413 women in the preconception period. In the second phase, conducted using a randomized controlled experimental design, the sample consisted of intervention (n=28), active control (n=27), and control (n=30) groups. The education developed regarding healthy lifestyle behaviors in the preconception period was implemented online based on the TTM model in the intervention group and using the classical method in the active control group. All groups were administered the PRLS-W as a pretest at the beginning of the study and as a posttest after 4 weeks. The validity of the scale was determined using the CVI score, AFA, and DFA analyses, while its reliability was determined using the KR-20 coefficient and the Split Half method. Chi-square tests were used for intergroup comparisons, and mixed ANOVA was used to examine time-group effects. The level of risk reduction in the intervention group compared to the other groups was examined using logistic regression with a 95% confidence interval. All analyses were considered significant at p<0.05. Results: The AFA results for the PRLS-W scale showed that the scale's structure, consisting of 30 items and seven factors, explained 66% of the total variance and that this structure was validated with a good level of fit. The KR-20 coefficients of the scale were found to be 0.678–0.888 and the Guttman KR-20 value was 0.929 (two-half correlation r=0.869), indicating high reliability. After the educational intervention, the risk ratio for women's preconception lifestyle behaviors decreased from 62.38 to 15.24 in the intervention group; in the active control group from 59.26 to 19.88; and in the control group from 57.22 to 39.11, and all changes were found to be statistically significant (p<0.001). When the groups were compared in terms of risk reduction rate (F=19.334; p<0.001), the greatest reduction was found in the TTM-based intervention group. Conclusion: The results of the study indicate that the PRLS-W scale is a valid and reliable measurement tool for identifying women's risky behaviors during the preconception period, and that TTM-based preconception education interventions are more effective than traditional education in reducing risky lifestyle behaviors.
Benzer Tezler
- “gebelikte sağlıklı yaşam davranışları ölçeği”nin Ankara Şehir Hastanesi'ne başvuran gebeler üzerinde değerlendirilmesi, ölçek ve alt ölçeklerinin ilişkili olduğu faktörlerin belirlenmesi
Evaluation of the“healthy lifestyle behaviours in pregnancy scale”on the pregnants applying to Ankara City Hospital, determining the factors related to the scale and its subscales
EMİNE SARE KAYSERİLİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET KESKİN
- S.B.Ü Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvuran üreme çağındaki kadınların folik asit kullanımı hakkında bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
The evaluation of knowledge levels of folic acid using of women on reproductive ages who apply to S.B.U Okmeydani Education and Research Hospital
GÜLSEN BAŞARI YAŞAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. SEÇİL ARICA
- Fiziksel engelli kadınların prekonsepsiyonel dönem sağlık davranışları ile sağlık hizmetlerine erişim durumlarının belirlenmesi
Determination of preconceptional period health behaviors and access to health services of physically disabled woman
YAĞMUR ÖZDEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HemşirelikSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖNÜL KURT
- Denizli ilindeki gebelerin folik asit kullanımı ve nöral tüp defekti ile ilişkisi hakkında bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge levels of pregnants in denizli on folic acid use and its relationship with neural tube defects
EMRE MAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Kadın Hastalıkları ve DoğumPamukkale ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAZAN BAŞAK YILDIRIM
- Nöral tüp defekti tespit edilen fetuslarda kromozomal anomali sıklığı ve ek ultrasonografi bulguları
The chromosomal anomaly frequency and additional ultrasonographic findings in fetuses with neural tube defects
LÜTFİYE EREN YAZICI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
Kadın Hastalıkları ve DoğumOndokuz Mayıs ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF. DR. H. ERDAL MALATYALIOĞLU