Sosyal öyküler ve video modelleme uygulamalarının otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda nezaket becerileri kazanımına etkilerinin incelenmesi
An investigation of the effects of social story and video modeling interventions on the acquisition of politeness skills in children with autism spectrum disorder
- Tez No: 1003427
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET GÜLALDI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan öğrencilerde nezaket becerilerinin (selamlaşma, istek belirtirken“lütfen”kullanma ve teşekkür etme) öğretiminde sosyal öykü ve video modelleme uygulamalarının etkililiği incelenmiştir. Araştırmanın amacı, iki farklı öğretim yönteminin nezaket becerilerine ilişkin doğru tepki üretimi üzerindeki etkisini ve kazanımların genelleme ile izleme/kalıcılık oturumlarında sürdürülme düzeyini ortaya koymaktır. Çalışma, tek-denekli deneysel yaklaşım kapsamında, 14-15 yaşlarında hafif düzey OSB tanısı bulunan iki erkek öğrenciyle yürütülmüştür. Sosyal öykü Katılımcı A'ya, video modelleme Katılımcı B'ye uygulanmış; veriler Nezaket Bilgi Formu (36 puan) ile öğretime yönelik (30 puan) ve genellemeye yönelik (30 puan) değerlendirmeler aracılığıyla toplanmıştır. Uygulamalar okul ortamında yürütülmüş; çoklu örnek ve toplum bağlamına yönelik düzenlemelerle genelleme desteklenmiştir. Bulgular, her iki yöntemin de hedef becerilerin edinimini anlamlı düzeyde artırdığını göstermiştir. Nezaket Bilgi Formu puanları Katılımcı A'da 5'ten 31'e yükselmiş; Katılımcı B'de 0–2 aralığından 22–27 aralığına çıkmıştır. Öğretime yönelik performans, her iki katılımcıda başlama düzeyinde 0 iken izleme/kalıcılık oturumlarında Katılımcı A'da 23–24, Katılımcı B'de 20–21 aralığında korunmuştur. Genelleme performansı da benzer biçimde artmış ve izleme/kalıcılıkta Katılımcı A'da 22, Katılımcı B'de 20 düzeyinde sürmüştür. Sonuç olarak, sosyal öykü ve video modelleme uygulamalarının OSB olan öğrencilerde nezaket becerilerinin öğretiminde etkili olduğu; kazanımların genellenebildiği ve izleme sürecinde korunduğu belirlenmiştir. Uygulamada yöntem seçiminin öğrenci profiline göre bireyselleştirilmesi, genellemenin öğretim sürecinin başından itibaren planlanması ve aile-okul iş birliğiyle doğal fırsatların artırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examined the effectiveness of Social Stories and Video Modeling in teaching politeness skills—greeting, using“please”when making requests, and thanking—to students with Autism Spectrum Disorder (ASD). The study aimed to determine the effects of two instructional approaches on the production of correct responses related to politeness skills and to evaluate whether acquired skills were generalized and maintained during follow-up (maintenance) sessions. Using a single-case experimental approach, the study was conducted with two male students aged 14–15 diagnosed with mild ASD. Social Stories were implemented with Participant A, whereas Video Modeling was implemented with Participant B. Data were collected using the Politeness Knowledge Form (maximum score: 36) and through instructional (maximum score: 30) and generalization (maximum score: 30) assessment probes. Interventions were delivered in the school setting, and generalization was supported through multiple exemplars and arrangements targeting community-based contexts. Findings indicated that both interventions produced meaningful improvements in the targeted skills. Politeness Knowledge Form scores increased from 5 to 31 for Participant A and from 0–2 to 22–27 for Participant B. While instructional performance was 0 at baseline for both participants, maintenance levels were 23–24 for Participant A and 20–21 for Participant B. Generalization performance also increased and was maintained at 22 for Participant A and 20 for Participant B. Overall, Social Stories and Video Modeling were found to be effective for teaching politeness skills to students with ASD, with gains demonstrating generalization and maintenance. Practical implications include individualizing method selection based on learner characteristics, planning for generalization from the outset, and increasing natural learning opportunities through family–school collaboration.
Benzer Tezler
- Koçluk içeren ve içermeyen web-tabanlı mesleki gelişim uygulamalarının otizmli öğrencilerle çalışan öğretmenlerin öğretim becerilerini ve öğrencilerinin güvenlik becerilerini edinmeleri açısından karşılaştırılması
Efficacy of web-based professional development with and without coaching on teaching skills of special education teachers' and their students' outcomes
HATİCE DENİZ DEĞİRMENCİ
Doktora
İngilizce
2018
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF TEKİN İFTAR
- Otizmli çocuklara sosyal becerilerin öğretiminde anneler tarafından hazırlanarak sunulan sosyal öykü ve video modelle öğretim uygulamalarının karşılaştırılması
Comparing the effects of mother developed and delivered social stories and video modeling intervention on teaching children with Autism spectrum disorders
ÇİMEN ACAR
Doktora
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimAbant İzzet Baysal ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET YIKMIŞ
PROF. DR. ELİF TEKİN İFTAR
- Otizm bozukluğu gösteren çocuklara sosyal becerilerin öğretiminde sosyal öykü ve video model uygulamalarının etkililik ve verimlilikleri
Comparing the effectiveness and efficiency of computer based social stories and video modeling on teaching social stories to children with autism spectrum disorder
CEYDA TURHAN
Doktora
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEZGİN VURAN
- Otizmli bireylere yabancı kişilerden korunma becerilerinin öğretiminde sosyal öykülerin yalnız sunumuyla video modelle birlikte sunulmasının karşılaştırılması
A comparison of social stories with and without video modeling in teaching how to respond to lures of strangers to individuals with autism
METEHAN KUTLU
- Gelişimsel yetersizliği olan öğrencileri bağımsız yaşama geçişe hazırlamada öğretmenlere yönelik tasarlanan eğitim programının etkililiği
The effectiveness of the education program designed for teachers to prepare their students with developmental disabilities for transition to independent living
CANER KASAP
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN ERGENEKON