Geri Dön

Özel gereksinimli çocuk sahibi annelerin; toplumsal cinsiyet algıları, bakım yükleri ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Examining the relationships between social gender perceptions, care burdens, and levels of exhaustion among mothers of children with special needs

PDF İndir

  1. Tez No: 1003431
  2. Yazar: SEMA ÖCAL
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR DEMİR ASMA
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Bakım verme yükü, Bakıma muhtaç kişiler, Toplumsal cinsiyet, Tükenmişlik düzeyi, Özel gereksinimli çocuklar, Caregiver burden, Person in need of nursing, Gender, Burnout level, Children with special needs
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma, özel gereksinimli çocuğa sahip annelerin bakım yükü, tükenmişlik düzeyleri ve toplumsal cinsiyet algıları arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada ayrıca, annelerin sosyodemografik özellikleri, çocuğa ilişkin değişkenler ve bakım sürecine dair algılar doğrultusunda bakım yükü ve tükenmişlik düzeylerinde anlamlı farklılıklar olup olmadığı da değerlendirilmiştir. Araştırmanın temel amacı, annelerin yaşadığı psikososyal yükün hangi koşullarda yoğunlaştığını ortaya koymak ve bu doğrultuda destekleyici müdahalelere yönelik kanıta dayalı çıkarımlar üretmektir. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel tarama deseni ile yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, Çekmeköy Belediyesi'0 bağlı Engelsiz Yaşam Merkezi'nden hizmet alan özel gereksinimli çocuk anneleri oluşturmuştur. Veriler, Bakım Yükü Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Envanteri ve Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği ile toplanmış; analizlerde korelasyon, basit doğrusal regresyon, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma bulguları, bakım yükü ile tükenmişlik arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunduğunu; bakım yükünün tükenmişliği anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir. Tükenmişliğin ise annelerin sosyal ve kişisel yaşamları üzerinde olumsuz etkiler yarattığı saptanmıştır. Toplumsal cinsiyet algısının bakım yükü üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisi bulunmazken, tükenmişlik ile zayıf düzeyde anlamlı ilişkiler gösterdiği belirlenmiştir. Fark testleri sonuçları, özellikle erken tanı alma dönemi, düşük gelir düzeyi, çalışmama durumu, baba desteğinin yetersizliği, bakım sorumluluğunun yalnızca anneye atfedilmesi, sosyal izolasyon korkusu, ömür boyu bağımlılık algısı ve bakım yardımcısının bulunmaması gibi değişkenlerin bakım yükü ve tükenmişliği anlamlı biçimde artırdığını ortaya koymuştur. Çalışma, annelere yönelik psikososyal desteklerin yalnızca bireysel düzeyde değil, aile içi rol paylaşımı, baba katılımı ve sosyal hizmet politikaları çerçevesinde ele alınması gerektiğini göstermesi bakımından literatüre ve uygulamaya katkı sunmaktadır.

Özet (Çeviri)

This study aims to examine the relationships among care burden, burnout levels, and gender role perceptions of mothers of children with special needs. In addition, it investigates whether care burden and burnout differ significantly according to mothers' sociodemographic characteristics, child-related variables, and perceptions related to the caregiving process. The primary objective is to identify the conditions under which mothers' psychosocial burden intensifies and to generate evidence-based implications for supportive interventions. The study was conducted using a quantitative correlational research design. The sample consisted of mothers of children with special needs who receive services from a municipal Center for Accessible Living. Data were collected using the Caregiver Burden Scale, the Maslach Burnout Inventory, and the Gender Role Perception Scale. Analyses included correlation analysis, simple linear regression, independent samples t-tests, and one-way analysis of variance (ANOVA). Findings indicated a positive and significant relationship between care burden and burnout, with care burden significantly predicting burnout levels. Burnout, in turn, was found to have adverse effects on mothers' social and personal lives. While gender role perception did not have a direct significant effect on care burden, it showed a weak but significant association with burnout. Results of difference tests revealed that variables such as early age at diagnosis, low income level, non-employment, insufficient paternal support, attribution of caregiving responsibility solely to the mother, fear of social isolation, perceived lifelong dependency, and absence of a caregiving assistant significantly increased care burden and burnout levels. Overall, the study points to a multi-layered risk structure linking care burden, burnout, and quality of life among mothers of children with special needs. By demonstrating the need to address psychosocial support not only at the individual level but also within the context of family role sharing, paternal involvement, and social service policies, the study contributes to both the literature and practical applications.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    684150

    Özel gereksinimli çocuğu olan ailelerde yaşanan güçlüklerin eşlerin evlilik doyumlarına etkisi

    The effects of the hardships experienced by the families with a child having special requirements on the marriage satisfaction of spouses

    NİLAY KÖSE

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Sosyal HizmetSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ENVER SİNAN MALKOÇ

  2. Tez No

    771980

    Sosyal hizmet uzmanlarının otizm hakkındaki bilgi ve görüşleri ile çocuğu otizmli olan annelerin sosyal hizmet uzmanları hakkındaki bilgi ve görüşlerinin incelenmesi

    Investigation of knowledge and opinions of social workers about autism and the mothers of children with autism about social workers

    EDA YILDIZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Eğitim ve ÖğretimAnadolu Üniversitesi

    Uygulamalı Davranış Analizi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ARZU ÖZEN

  3. Tez No

    64106

    Farklı engel grubunda çocuğu olan anne ve babaların gereksinimlerinin karşılaştırılması

    A Comparision of the needs of parents with different hadicapped children

    EMİNE MERT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1997

    Eğitim ve ÖğretimAbant İzzet Baysal Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BÜLBİN SUCUOĞLU

  4. Tez No

    531487

    Özel eğitim sınıflarında/okullarında öğrenim gören hafif düzeyde zihinsel yetersizliğe sahip öğrencisi bulunan velilerin özel eğitimden beklenti düzeyleri (Sivas ili örneği)

    Special education expectation levels of the parents of the literature in a light level of mental learning with a learning in special education classes / schools (Sample of Sivas)

    YADİGAR İREM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEZER AYAN

  5. Tez No

    186174

    Tommaso Campanella ve Thomas More`un ütopyalarının karşılaştırılması

    Comparing Thomas More and Tommaso Campanella`s utopias

    MAHMUT AVCI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    FelsefeAtatürk Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. OSMAN ELMALI

Geri Dön