Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı Diyabetes mellitus tanılı hastaların psikolojik sıkıntı durumlarının yaşam kalitesi üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the impact of psychological distress on the quality of life among patients diagnosed with Diabetes mellitus registered at a family health centre
- Tez No: 1003560
- Danışmanlar: DR. RAMAZAN VURAL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile sağlığı merkezi, Biyopsikososyal yaklaşım, Diabetes mellitus, Psikolojik sıkıntı, Yaşam kalitesi, Family health center, Biopsychosocial approach, Diabetes mellitus, Psychological distress, Quality of life
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Diyabetes mellitus (DM), kronik ve progresif seyri nedeniyle bireylerin yaşam kalitesini çok boyutlu olarak etkileyen bir hastalıktır. Diyabetli bireylerde eşlik eden psikolojik sıkıntılar, hastalık yönetimi, tedaviye uyum ve komplikasyon gelişimi üzerinde belirleyici rol oynamaktadır. Bu çalışmada bir aile sağlığı merkezine kayıtlı DM tanılı hastaların psikolojik sıkıntı durumlarını sorgulayıp bu durumlarının yaşam kaliteleri üzerine etkisini değerlendirerek, bu hastalara bütüncül yaklaşmayı ve diyabetin psikolojik etkilerini gözlemlemeyip bunun yaşam kalitelerine etkisini anlamayı ve bu konuda sağlık profesyonellerince farkındalık oluşmasını sağlamayı amaçladık. Yöntem: Araştırma 01 Eylül 2024–31 Mart 2025 tarihleri arasında Antalya Konyaaltı İbni Sina Aile Sağlığı Merkezi (ASM) 07.04.048 ve 07.04.047 Nolu Aile Hekimliği Birimleri (AHB)'ne kayıtlı DM tanılı hastalardan 184 kişiye uygulanmıştır. Katılımcılarla yüz yüze görüşülerek çalışma hakkında bilgi verilip onam alındıktan sonra, araştırmaya katılmayı kabul eden, yüz yüze sözlü görüşme yapabilecek bireyler çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılara yüz yüze görüşme yöntemiyle Sosyo-demografik Bilgi Formu, Audit of Diabetes-Dependent Quality of Life (ADDQoL-19) ve Kessler Psikolojik Sıkıntı Ölçeği (K10-PSÖ) uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS Statistics 25.0 (Statistical Package for the Social Sciences; IBM Corp. Armonk, NY, USA) yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 61,97±11,24 yıl olup %57,1'i kadındır. Ortalama diyabet süresi 10,08±7,56 yıl olarak saptanmıştır. Katılımcıların %67,4'ünde en az bir kronik hastalık bulunmakta olup, en sık eşlik eden hastalıklar hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalıklardır. Diyabet komplikasyonu bulunan bireylerin oranı %31'dir ve en sık görülen komplikasyonlar kardiyovasküler ve göz komplikasyonlarıdır. Yaşam kalitesi ADDQoL ölçeği ile değerlendirildiğinde ortalama toplam skor –1,51±1,64 olarak hesaplanmıştır. En olumsuz etkilenen alanlar yemek yeme özgürlüğü, içme özgürlüğü ve yaşam şartlarıdır. K10-PSÖ ortalama toplam skoru 19,11±9,07'dir. ADDQoL yaşam kalitesi skorları ile K10 psikolojik sıkıntı puanları arasında orta düzeyde, ters yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=–0,437; p<0,001). Diyabet komplikasyonu bulunan bireylerde ADDQoL toplam skoru ve birçok alt boyut skoru anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur (p=0,011). Buna karşın, diyabet komplikasyonu varlığına göre psikolojik sıkıntı düzeyinde anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Eşlik eden diğer kronik hastalık varlığının ise yaşam kalitesi ve psikolojik sıkıntı düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür. Sonuç: Bu çalışmada, birinci basamak sağlık hizmetlerinde izlenen diyabetes mellitus tanılı bireylerde psikolojik sıkıntı düzeyinin, diyabete bağımlı yaşam kalitesi üzerinde belirgin ve olumsuz bir etkisi olduğu gösterilmiştir. Psikolojik sıkıntı arttıkça yaşam kalitesi anlamlı şekilde azalmaktadır. Diyabet komplikasyonlarının varlığı, yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen önemli bir faktör olarak öne çıkarken, eşlik eden diğer kronik hastalıkların bu etki üzerinde bağımsız bir belirleyici olmadığı görülmüştür. Psikolojik sıkıntının yalnızca komplikasyon varlığı ile açıklanamayacağı, yaşam kalitesindeki bozulmanın çok boyutlu bir süreç olduğu anlaşılmıştır. Bu bulgular, birinci basamakta diyabetli bireylerin izleminde yalnızca metabolik kontrolün değil, psikolojik durumun ve yaşam kalitesini etkileyen alanların da düzenli olarak değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Psikolojik sıkıntının erken dönemde tanımlanması ve biyopsikososyal yaklaşımın benimsenmesi, etkin ve sürdürülebilir diyabet yönetimi açısından önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: Diabetes mellitus (DM) is a chronic and progressive disease that affects individuals' quality of life in a multidimensional manner. Psychological distress accompanying diabetes plays a decisive role in disease management, treatment adherence, and the development of complications. This study aimed to evaluate psychological distress levels in patients with DM registered at a family health centre and to assess the effect of psychological distress on diabetes-dependent quality of life, thereby promoting a holistic approach and raising awareness among healthcare professionals. Method: The study was conducted between 1 September 2024 and 31 March 2025 with 184 patients diagnosed with diabetes mellitus registered at the Antalya Konyaltı İbni Sina Family Health Centre (FHC) 07.04.048 and 07.04.047 Family Medicine Units (FMU). After informing the participants about the study in person and obtaining their consent, individuals who agreed to participate in the study and were able to conduct face-to-face interviews were included in the study. The Socio-demographic Information Form, ADDQoL-19, and K10-PSÖ were completed and recorded during face-to-face interviews with the volunteers. The results were recorded in writing, and the data were analysed using SPSS Statistics 25.0 (Statistical Package for the Social Sciences; IBM Corp. Armonk, NY, USA) software. Findings: This study was conducted between September 1, 2024, and March 31, 2025, with 184 patients diagnosed with DM who were registered at Family Medicine Units No. 07.04.048 and 07.04.047 of the Antalya Konyaaltı İbni Sina Family Health Centre. After providing information about the study and obtaining informed consent, individuals who agreed to participate and were able to take part in face-to-face interviews were included. Data were collected using the Sociodemographic Information Form, the Audit of Diabetes-Dependent Quality of Life questionnaire (ADDQoL-19), and the Kessler Psychological Distress Scale (K10). The data were analysed using IBM SPSS Statistics version 25 (Statistical Package for the Social Sciences; IBM Corp., Armonk, NY, USA). Conclusion: This study demonstrated that psychological distress has a significant and negative effect on diabetes-dependent quality of life in individuals with diabetes followed in primary care. As psychological distress increases, quality of life decreases significantly. While the presence of diabetes-related complications adversely affects quality of life, comorbid chronic diseases do not independently determine this effect. These findings emphasise the importance of routinely assessing psychological distress and adopting a biopsychosocial approach in the management of diabetes in primary care settings.
Benzer Tezler
- Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı diyabetes mellitüs ve/veya arteriyel hipertansiyon hastalarında sosyal desteğin değerlendirilmesi
Evaluation of social support in patients with diabetes mellitus and/or arterial hypertension registered in a family health center
NECDET SERCAN SEVİMER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENGİN ERSİN ŞİMŞEK
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ÇETİN
- Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı tip 2 diyabetes mellitus tanılıhastaların tedavi ve takiplerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the treatment and follow-up of patients with type 2 diabetes mellitus in a primary care center
PELİN ATAĞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile Hekimliğiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET SARGIN
- Bir eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı 40 yaş ve üzerindeki tip 2 diyabetes mellitus hastalarının mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyon sıklığı
Prevalence of microvascular and macrovascular complications in type 2 diabetes mellitus patients aged 40 years and older registered at a educational family health center
ÜMİT ŞAMLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜLKÜ SUR ÜNAL
- Bir Aile Sağlığı Merkezi'nde kayıtlı, hastalık yönetim platformuna girişi yapılmış Diabetes mellitus tanılı hastaların sosyodemografik verilerine göre Hastalık Yönetim Platformu'ndaki seçili bazı verilerinin retrospektifolarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of some selected data in the disease management platform according to the sociodemographic data of patients with Diabetes mellitus diagnosis registered in a Family Health Center and entered into the Disease Management Platform
YÜKSEL İÇER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
- Tip 2 diyabetes mellitus hastalarında diyabetik ayak bilgisinin ve özetkililiğinin araştırılması
Research of diabetic foot knowledge and self-effi̇cacy of TYPE 2 diabetes mellitus patients
ASLI KIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERKAN ŞENGÜL