Oyun hamuru, slime ve peluş oyuncakların çocuklarda dental tedaviler ile ilgili dental kaygı ve ağrı düzeyi üzerine etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of play dough, slime and plush toys on dental anxiety and pain levels in children during dental treatment
- Tez No: 1003568
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZGÜR DOĞAN
- Tez Türü: Diş Hekimliği Uzmanlık
- Konular: Diş Hekimliği, Dentistry
- Anahtar Kelimeler: Dental anksiyete, Tükürük kortizolü, Dikkat dağıtma teknikleri, Davranış yönetimi, Ağrı algısı, Dental anxiety, Salivary cortisol, Distraction techniques, Behavioral management, Pain perception
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Diş Hekimliği Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Pedodonti Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu tez çalışmasının amacı, dental tedavi sırasında kullanılan oyun hamuru, slime ve peluş oyuncak gibi dikkat dağıtıcı materyallerin 6–10 yaş arası çocuklarda dental anksiyete ve ağrı üzerindeki göreceli etkilerini karşılaştırarak, hangi materyalin daha etkili bir dikkat dağıtma sağladığını belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya 6–10 yaş arası 90 çocuk dahil edilmiştir. Katılımcılar rastgele dört gruba ayrılmış; üç grupta oyun hamuru, slime ve peluş oyuncak kullanılırken bir grup kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Tüm çocuklara lokal anestezi altında standart restoratif tedavi uygulanmıştır. Dental anksiyete ve ağrı düzeyleri CFSS-DS ve Wong-Baker skalaları ile; fizyolojik yanıtlar pulse oksimetre ile ölçülen nabız ve SARSTEDT® Kortizol Tükürük Toplama Kiti ile elde edilen tükürük örneklerinde, Elabscience (Houston, Texas, USA) ELISA kiti kullanılarak belirlenen kortizol düzeyleri üzerinden değerlendirilmiştir. Veriler SPSS v11.5 programında One Way ANOVA, Kruskal Wallis H, Bonferroni düzeltmeli MannWhitney U, Wilcoxon İşaret Testi ve Tekrarlı Ölçümlerde Varyans Analizi ile analiz edilmiş; anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Dikkat dağıtıcı materyal kullanılan gruplarda, kontrol grubuna kıyasla dental kaygı ve ağrı skorlarının genel olarak daha düşük olduğu saptanmıştır. Nabız ölçümlerinde tüm gruplarda dental işlem sırasında artış gözlenmiş, en yüksek değerler lokal anestezi uygulaması esnasında kaydedilmiştir. İşlem öncesi ve işlem sonrası ölçümlerde en yüksek tükürük kortizol düzeyleri oyun hamuru grubunda, en düşük düzeyler ise kontrol grubunda saptanmıştır. Peluş oyuncak ve slime gruplarının kortizol düzeyleri kontrol grubundan daha yüksek, ancak oyun hamuru grubundan daha düşük bulunmuştur. Bununla birlikte, hiçbir grupta işlem öncesi ve işlem sonrası kortizol düzeyleri arasında anlamlı bir değişim izlenmemiştir. Sonuç: Bu çalışmada, oyun hamuru, slime ve peluş oyuncak gibi dikkat dağıtıcı materyallerin dental tedavi sırasında 6–10 yaş arası çocuklarda dental kaygı ve ağrı algısı üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bulgular, dikkat dağıtıcı materyallerin psikometrik ölçümlerde kaygı ve ağrı algısını azaltmada destekleyici olabileceğini, ancak fizyolojik stres göstergeleri üzerindeki etkilerinin sınırlı ve bireysel farklılıklara bağlı olduğunu göstermiştir. Bu alanda daha geniş örneklem grupları ve uzun dönemli takip içeren ileri çalışmalara ihtiyaç olduğu sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this thesis is to compare the relative effects of distraction materials such as play dough, slime, and stuffed toys used during dental treatment on dental anxiety and pain levels in children aged 6–10 years, and to determine which material provides a more effective distraction. Materials and Methods: This study included 90 children aged 6–10 years who met the inclusion criteria. Participants were randomly assigned to four groups; playdough, slime, and stuffed toys were used as distraction materials in three groups, while one group served as the control group. All children underwent standard restorative dental treatment under local anesthesia. Dental anxiety and pain levels were assessed using the CFSS-DS and Wong-Baker scales, while physiological responses were evaluated based on heart rate measured by pulse oximetry and salivary cortisol levels. Saliva samples were collected using the SARSTEDT® Cortisol Saliva Collection Kit, and cortisol levels were analyzed using a commercial ELISA kit manufactured by Elabscience (Houston, Texas, USA). Data were analyzed using SPSS v11.5 software with One Way ANOVA, Kruskal–Wallis H, Bonferroni-corrected Mann–Whitney U, Wilcoxon Signed-Rank, and Repeated Measures ANOVA tests. Statistical significance was set at p<0.05. Results: Distraction material groups showed generally lower dental anxiety and pain scores compared to the control group. Heart rate measurements increased during dental procedures in all groups, with the highest values recorded during local anesthesia administration. The highest salivary cortisol levels were observed in the play-dough group, while the lowest levels were found in the control group in both preand post-procedure measurements. Salivary cortisol levels in the stuffed toy and slime groups were higher than those in the control group but lower than those in the playdough group. However, no significant differences were observed between pre- and post-procedure cortisol levels within any group. Conclusion: The findings of this study suggest that distraction materials such as play dough, slime, and stuffed toys may have a supportive role in reducing dental anxiety and pain perception in children during dental treatment. However, their effects on physiological stress markers, particularly salivary cortisol levels, appear to be limited and variable. Further studies with larger sample sizes, additional biological stress markers, and long-term follow-up are needed to better clarify the effectiveness of distraction techniques in pediatric dental practice.
Benzer Tezler
- Oyun hamuru etkinliğinin çocuklarda dental kaygının giderilmesine etkisi
The effect of the play dough activity on the relief of dental anxiety in children
NAZLI KARAKAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜLAY KUZLU AYYILDIZ
DOÇ. DR. EBRU HAZAR BODRUMLU
- Çocuk kitabı resimlemesinde oyun hamuru (plastilin) kullanımı ve bir uygulama
Usage of plastilina in the children books illustration and an application
EDA METAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. ZÜLFÜKAR SAYIN
- Dental korkuyu azaltmada oyun hamuru ile oynatılarak bilgilendirmenin etkisi
Effect of informing by with playing silly putty in reducing dental fear
AYSUN ULUIŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Diş HekimliğiBiruni ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİM SAVAŞER
- Çocuklarda kan alma işlemi öncesi uygulanan oyun hamuru aktivitelerinin ağrı ve anksiyete üzerine etkisi
The effect of play dough activies on pain and anxiety on children before blood collection
AYŞE AKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HemşirelikDüzce ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK KONUK ŞENER