Döviz kurunun enflasyon üzerindeki etkisi
The effect of the exchange rate on inflation
- Tez No: 1003791
- Danışmanlar: PROF. DR. SABRİ AZGÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye ekonomisinde döviz kuru, petrol fiyatları ve sanayi üretim endeksinin enflasyon üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. 2013:Q1-2024:Q4 dönemine ait aylık veriler kullanılarak gerçekleştirilen ekonometrik analizde, serilerin durağanlığı ADF ve PP birim kök testleriyle araştırılmış; RALS-ADL ve RALS-EG eşbütünleşme testleri sonuçları değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığını ortaya koymuştur. Dinamik En Küçük Kareler (DEKK) yöntemiyle elde edilen bulgular, sanayi üretimi, döviz kuru ve petrol fiyatlarının enflasyon üzerinde farklı yönlerde ve büyüklüklerde etkiler yarattığını göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre, sanayi üretim endeksinde meydana gelen artışların enflasyonu azaltıcı yönde etkide bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durum, arz yönlü teorik beklentilerle uyumlu bir sonuç ortaya koymaktadır. Döviz kurundaki değişimlerin ise fiyatlar genel düzeyine oldukça yüksek ve pozitif bir geçiş etkisi yarattığı görülmüş; %1'lik kur artışının tüketici fiyatlarını yaklaşık %1,64 oranında yükselttiği bulunmuştur. Bu bulgu, Türkiye ekonomisinde kur oynaklığının enflasyonist baskılar açısından temel belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Petrol fiyatlarının da uzun dönemde tüketici fiyatları üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğu, %1'lik artışın fiyatları %0,49 artırdığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye'de enflasyonla mücadelede kapsamlı bir stratejinin gerekliliğini vurgulamaktadır. Kur istikrarının sağlanması, enerji ithalatına bağımlılığın azaltılması ve üretim yapısının verimlilik artışlarını destekleyecek şekilde yeniden yapılandırılması kritik önem taşımaktadır. Bunun yanında, para politikasının döviz kuru gelişmelerini dikkate alacak şekilde esnek ve bağımsız yürütülmesi, mali disiplinin korunması ve yapısal reformların kararlılıkla uygulanması gerekmektedir. Sonuç olarak, fiyat istikrarının kalıcı olarak sağlanabilmesi için kısa vadeli tepkiler yerine uzun vadeli, bütüncül ve koordineli politikaların benimsenmesi zorunludur.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the effects of exchange rates, oil prices, and the industrial production index on inflation in the Turkish economy. Using monthly data for the period 2013:Q1–2024:Q4, an econometric analysis was conducted. The stationarity of the series was tested through ADF and PP unit root tests, and the results of the RALS-ADL and RALS-EG cointegration tests revealed the existence of a long-term relationship among the variables. Findings obtained through the Dynamic Ordinary Least Squares (DOLS) method indicate that industrial production, exchange rates, and oil prices exert varying directions and magnitudes of influence on inflation. According to the analysis results, it has been determined that the increases in the industrial production index have had a downward effect on inflation. This situation presents a result consistent with supply-side theoretical expectations. Exchange rate fluctuations, on the other hand, were found to have a significant and positive pass-through effect on the general price level; specifically, a 1% depreciation of the domestic currency raises consumer prices by approximately 1.64%. This finding highlights the central role of exchange rate volatility as a determinant of inflationary pressures in Türkiye. Oil prices were also found to have a statistically significant and positive long-term impact on consumer prices, with a 1% increase leading to a 0.49% rise in inflation. The results emphasize the necessity of a comprehensive strategy for combating inflation in Türkiye. Ensuring exchange rate stability, reducing dependence on energy imports, and restructuring the production system to promote efficiency gains are of critical importance. Furthermore, monetary policy should be conducted flexibly and independently while taking exchange rate dynamics into account, supported by fiscal discipline and structural reforms. In conclusion, achieving lasting price stability requires not short-term responses, but long-term, holistic, and coordinated policies.
Benzer Tezler
- Faiz ve döviz kurunun enflasyon üzerindeki etkisi
The effect of interest and exchange rate on inflation
HAMDİ ÖZKAŞ
- Döviz kurunun dış ticaret üzerindeki etkisi: BRICS-T ülkeleri için panel veri analizi
Effect of exchange rate on foreign trade: Panel data analysis for BRICS-T countries
GÜLİSTAN CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
EkonomiÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CÜNEYT KILIÇ
- Döviz kurunun makro iktisadi göstergeler üzerindeki etkisi: Türkiye örneği
Effect of exchange rate on macro-economic indicators: Example of Turkey
MUHAMMED FATİH KURU
- Döviz kurundaki dalgalanmaların enflasyon üzerindeki etkisi: Türkiye örneği
The effect of fluctuations in the exchange rate on inflation: The example of Turkey
DUYGU ÖZTÜRK
- Türkiye'de dış ticaret ve döviz kurunun enflasyon üzerindeki etkileri
Effects of foreign trade and exchange rate on inflation in Turkey
HİLAL KOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
EkonometriSivas Cumhuriyet ÜniversitesiEkonometri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKAY NOYAN YALMAN