İmam Mâtürîdî'nin Ahzâb Sûresi bağlamında ahkâm ayetlerini tefsiri
The interpretation of the legal verses of Sûrat al-Ahzâb in the exegesis of Imâm Mâturîdî
- Tez No: 1003834
- Danışmanlar: PROF. DR. NASİ ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasının temel amacı, Ahzâb Sûresi'nde yer alan ahkâm âyetlerini İmam Mâtürîdî'nin fıkhî perspektifi doğrultusunda sistematik bir yaklaşımla incelemektir. Bu doğrultuda öncelikle Mâtürîdî'nin yaşadığı ilmî çevre, düşünce yapısı ve metodolojisi ele alınmış, ardından Ahzâb Suresi'nin tarihsel bağlamı, nüzûl sebepleri ve içerdiği temel fıkhî konular analiz edilmiştir. Sonraki bölümlerde evlilik hukuku, hicab, evlatlık kurumu, aile mahremiyeti, Hz. Peygamber'in konumu, aile hayatı ve kamu düzenine ilişkin ayetler, Mâtürîdî'nin tefsirindeki yorumlar ışığında değerlendirilmiş; bu suretle onun Hanefî fıkıh geleneğindeki yeri ve katkısı ortaya konulmuştur. Ahzâb Suresi'nde evlilik, hicab, evlatlık kurumu, aile mahremiyeti, kamu düzeni ve zıhar gibi fıkhî konular, Mâtürîdî'nin tefsirinde literal düzeyin ötesine taşınarak toplumsal ve hukukî bağlamlarıyla ele alınmıştır. Onun bu yaklaşımı, hem Hanefî fıkıh geleneğinin usul yapısının şekillenmesinde hem de Sünnî kelâm düşüncesinin teorik çerçevesinde belirleyici bir rol oynamıştır. Mâtürîdî'nin fikirlerinin kendi döneminde sınırlı düzeyde yankı bulmasının arka planında siyasî merkezlerden uzak oluşu, eserlerinin dili ve üslûbu, dönemin tarihçileri tarafından yeterince ilgi görmemesi ve bazı çevrelerce Mu'tezile'ye yakın görülmesi gibi faktörler bulunmaktadır. Bu çalışma, klasik tefsir literatüründe yer alan fıkhî yorumların sistematik biçimde tahlil edilmesi ve Mâtürîdî'nin Hanefî fıkıh düşüncesinin gelişimindeki konumunun daha belirgin hâle getirilmesi bakımından önemli bir katkı sunmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
The main aim of this thesis is to examine the ahkâm (legal-ruling) verses contained in Sūrat al-Ahzâb through a systematic approach in line with Imâm al-Mâtürîdî's juridical perspective. In this context, the study first addresses al-Mâtürîdî's scholarly milieu, intellectual background, and methodological framework. It then analyzes the historical context of Sūrat al-Aḥzāb, the occasions of its revelation, and the principal juridical issues it contains. In the subsequent chapters, verses related to marriage law, ḥijāb, the institution of adoption, family privacy, the status of the Prophet, his family life, and public order are evaluated in light of al-Mâtürîdî's exegetical interpretations. Through this analysis, al-Mâturîdî's position and contribution within the Ḥanafī legal tradition are elucidated. The juridical issues addressed in Sūrat al-Ahzāb-such as marriage, hijâb, adoption, family privacy, public order, and zihār-are treated in al-Mâtürîdî's tafsîr beyond a purely literal level, incorporating their social and legal dimensions. This approach played a decisive role both in shaping the methodological structure of the Hanafî legal tradition and in the theoretical framework of Sunnî kalâm thought. The limited reception of al-Mâtürîdî's ideas during his lifetime can be attributed to several factors, including his geographical distance from political centers, the language and style of his works, the lack of sufficient attention from contemporary historians, and perceptions in some circles that associated him closely with Mu'tazilite thought. This study aims to make a significant contribution by systematically analyzing juridical interpretations within the classical tafsīr literature and by more clearly highlighting al-Mâtürîdî's role in the development of Hanafî legal thought.
Benzer Tezler
- “Fitne”kelimesinin geçtiği âyetlerin incelenmesi -Te'vîlâtu'l-Kur'ân bağlamında-
Examination of the verses in which word“Fitnah”-in the context of the Tawilat al-Qur'an-
MUSTAFA YUMUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ BULUT
- İmam Maturidi'nin Te`vilatu Ehlşi`s-Sünne adlı eserinin tefsir metodolojisi açısından tahlil ve tanıtımı
The Analysis and introduction of Imam al-Maturidi's work called Ta`wilat Ahl al-Sunna from the angle of interpretation methodology
TALİP ÖZDEŞ
- İmam Maturidi'nin Kitabü't-Tevhit adlı eserindeki itikadi ayetlerin yorumu
Interpretation of verses on belief in the work called Kitabü't-Tevhid by Maturidi
FATİH KÜÇÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
DinCumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET BAKTIR
- İmam Mâtürîdî'nin Te'vîlâtü'l-Kur'ân adlı eserinde Mu'tezile'yi tenkit ettiği âyetler
The ayats that Maturidi criticizes mutazila on his book named Tawilat al-Quran
MUHAMMED EŞREF AYTAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSHAK ÖZGEL
- İmam Maturidi'nin iman anlayışı
The faith apprehension of imam Maturidi
SELİM GÜLVERDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Dinİnönü ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HULUSİ ARSLAN