İç anadolu bozkır vejetasyonunda toprak üstü ve toprak altı bitki karakterleri ve bitki ekonomik spektrumu
Aboveground and belowground plant traits and plant economic spectrum in central anatolian steppe vegetation
- Tez No: 1003838
- Danışmanlar: PROF. DR. ÇAĞATAY TAVŞANOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ekoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fonksiyonel karakter yaklaşımı, türlerin küresel iklim değişikliği, arazi kullanımı, aşırı otlatma ve benzeri çevresel baskılara nasıl tepki verebileceğinin ve bu tepkilerin ekosistem süreçlerini nasıl etkileyeceğinin anlaşılabilmesi için son yıllarda ekolojik çalışmalarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Buna karşın yapılan çalışmaların büyük bir bölümü, ölçümü görece daha kolay olan topraküstü karakterlere odaklanmaktadır. Ancak özellikle kurak ve yarı kurak ekosistemlerde toplam biyokütlenin önemli bir bölümünün toprak altında bulunması, toprakaltı karakterlerinin anlaşılmasının bu ekosistemlere bütüncül bir bakış açısı kazandırmak açısından önemli olduğunu göstermektedir. Büyük bir tür çeşitliliğine ve yüksek endemizme sahip olan İç Anadolu bozkırlarını fonksiyonel karakter yaklaşımı ile inceleyen çalışmaların sayısı oldukça sınırlıdır ve toprakaltı karakterlerine ilişkin çalışma bulunmamaktadır. Bu tez çalışması ile ilk kez İç Anadolu bozkır bitkilerinin hem toprakaltı hem de topraküstü karakterleri incelenerek bütüncül bir bakış açısı sunulması hedeflenmiştir. Bu kapsamda, bitki ekonomik spektrumunu temsil eden yaprak ve kök karakterleri ölçülerek, bunların birbirleriyle ve farklı toprak tipleri ile olan ilişkileri incelenmiştir. Tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, kalkerli bir bozkır komünitesinde altı farklı büyüme formunu temsil eden 50 bitki türüne ait dokuz topraküstü fonksiyonel karakter (bitki boyu, özgül yaprak alanı, yaprak kalınlığı, yaprak kuru madde içeriği, yaprak azot içeriği, gövde yoğunluğu, tohum ağırlığı ve tohum şekli) ölçülmüş ve bu karakterlerin büyüme formlarına göre anlamlı biçimde farklılaştığı ortaya konmuştur. İkinci bölümde, aynı komüniteden seçilen 10 yaygın türde ince kök karakterleri (kök çapı, kök kuru madde içeriği ve özgül kök uzunluğu) ilk kez ölçülmüş ve bu değerler küresel ılıman çayır veri tabanlarıyla karşılaştırılarak İç Anadolu bozkır bitkilerinin kök yapılarına ilişkin ilk nicel çalışma yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise jipsli, kalkerli ve marnlı bozkırlarda 73 takson üzerinde yürütülen karşılaştırmalı analizler, topraküstü karakterlerin ağırlıklı olarak büyüme formuna, toprakaltı karakterlerin ise daha çok toprak tipine bağlı olarak değiştiğini ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, yaprak ve kök ekonomik spektrumlarının yarı kurak bozkırlarda her zaman paralel biçimde şekillenmediğini, bunun yerine farklı çevresel filtreler tarafından yönlendirildiğini göstermektedir. Bu tez çalışması, İç Anadolu bozkırlarının toprakaltı ve topraküstü fonksiyonel karakter yapısına ilişkin ilk bütüncül değerlendirmelerden birini sunmaktadır. Elde edilen veriler, gelecekte yapılacak koruma, yönetim ve restorasyon çalışmalarına yön verebilecek nitelikte olup, bozkır ekosistemlerinin ekolojik öneminin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
The functional trait approach has been increasingly used in ecological studies in recent years to understand how species respond to environmental pressures such as global climate change, land use, overgrazing, and similar disturbances, and how these responses affect ecosystem processes. However, a large proportion of these studies focus on aboveground traits, which are relatively easier to measure. Nevertheless, especially in arid and semi-arid ecosystems, where a substantial proportion of total biomass is located belowground, understanding belowground traits is essential for achieving a holistic perspective on these ecosystems. Despite their high biodiversity and endemism, studies on the Central Anatolian steppes using a functional trait approach are quite limited, and no studies have specifically focused on belowground traits. This thesis aims, for the first time, to provide a holistic perspective by examining both aboveground and belowground traits of Central Anatolian steppe plants. In this regard, leaf and root traits that related wtih the plant economic spectrum were measured, and their relationships with each other and with different soil types were studied. This thesis consists of three main sections. In the first section, nine aboveground functional traits (plant height, specific leaf area, leaf thickness, leaf dry matter content, leaf nitrogen content, stem density, seed mass, and seed shape) were measured for 50 plant species representing six different growth forms in a calcareous steppe community, and these traits were shown to differ significantly among growth forms. In the second section, fine root traits (root diameter, root dry matter content, and specific root length) were measured for the first time in 10 common species selected from the same community, and these values were compared with global temperate grassland databases, providing the first quantitative assessment of root traits for Central Anatolian steppe plants. In the third section, comparative analyses conducted on 73 taxa in gypsum, calcareous, and marl steppes revealed that aboveground traits are primarily structured by growth form, whereas belowground traits vary more strongly with soil type. The results indicate that leaf and root economic spectra do not always vary in parallel in semi-arid steppes, but are instead shaped by different environmental filters. This thesis presents one of the first comprehensive assessments of the aboveground and belowground functional trait structure of Central Anatolian steppes. The data obtained can guide future conservation, management, and restoration efforts and contribute to a better understanding of the ecological importance of steppe ecosystems.
Benzer Tezler
- Waldrelikte und natürliche Waldverbreitung in der Zentralanatolischen Steppe: Grundlage für eine Waldrestauration
İç Anadolu Bölgesinde orman restorasyonu için orman kalıntılarının ve orman yayılışının tespiti
GÜLZADE KAHVECİ
Doktora
Almanca
1998
Ormancılık ve Orman MühendisliğiGeorg-August-Unıversıtat GottıngenOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HORST FÖLSTER
- Anadolu'daki başlıca karasal biyomlarda iklim değişikliği, yangın ve otlatmanın vejetasyon dinamikleri üzerine etkisinin modellenmesi
Modeling the effect of climate change, fire and grazing on vegetation dynamics in major terrestrial biomes of Anatolia
ANIL BAHAR
- İç anadolu bozkırı bitki komünitelerine küçük ölçekli müdahalenin etkileri
Effect of small-scale disturbance on plant communities of central anatolian steppe
ÖZLEM ÖZÜDOĞRU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
BotanikHacettepe ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇAĞATAY TAVŞANOĞLU
- İç anadolu'da marnlı bir bozkır habitatında yetişen dar yayılışlı ve yaygın bitkilerin polinatör böcek çeşitliliği örüntüleri
Patterns of insect pollinator diversity in rare and common plants growing in a marl steppe habitat in central anatolia
GÜLSELİ KIRGIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
BiyolojiHacettepe ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇAĞATAY TAVŞANOĞLU
PROF. DR. EMRE KESKİN
- Erken çağlardan XII. yüzyıla kadar İç ve Ön Asya'da Türk kadın giyim-kuşamı
Turkish women's clothing from early ages to the 12th century in Interior Asia and Asia Minor
GÜLTEN KAZDAL