Gösterişçi tüketim eğiliminin sahte lüks ürünlere yöneliktutum üzerindeki etkisinde sosyal medya kullanımının aracırolü
The mediating role of social media use in the effect of conspicuous consumption tendency on attitudes toward counterfeit luxury products.
- Tez No: 1003877
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KADİR DELİGÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gösterişçi tüketim, bireylerin sahip oldukları ürünler aracılığıyla sosyal statülerini görünür kılma ve çevrelerinden onay elde etme isteğiyle şekillenen bir tüketim davranışıdır. Bu tüketim biçiminde bireyler, yalnızca işlevsel ihtiyaçlarını karşılamayı değil; aynı zamanda statü, prestij ve sembolik anlamlar üretmeyi amaçlamaktadır. Lüks markalar, bu sembolik değerleri temsil eden önemli araçlar olarak öne çıkarken, ekonomik imkânların sınırlı olduğu durumlarda tüketicilerin benzer statü göstergelerini daha düşük maliyetle sunan sahte lüks ürünlere yönelmesi söz konusu olabilmektedir. Dijitalleşmeyle birlikte sosyal medya platformları, tüketim pratiklerinin sergilendiği ve bireyler arası sosyal karşılaştırmaların yoğunlaştığı alanlar hâline gelmiştir. Bu platformlarda beğeni, takipçi sayısı ve sosyal onay gibi etkileşim unsurları, bireylerin görünürlük kazanma isteğini artırarak gösterişçi tüketim eğilimini güçlendirmektedir. Ancak literatürde, gösterişçi tüketim eğilimi ile sahte lüks ürünlere yönelik tutumlar ve sosyal medya kullanımının birlikte ele alındığı çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, gösterişçi tüketim eğiliminin sahte lüks ürünlere yönelik tutum üzerindeki etkisini ve bu ilişkide sosyal medya kullanımının aracı rolünü incelemektir. Araştırma, Erzurum il merkezinde yüz yüze ve çevrimiçi anket yöntemiyle elde edilen 504 geçerli veri üzerinden gerçekleştirilmiştir. Veriler, doğrulayıcı faktör analizi ve PROCESS Macro Model 4 kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, gösterişçi tüketim eğiliminin sahte lüks ürünlere yönelik tutumu anlamlı ve pozitif yönde etkilediğini, sosyal medya kullanımının ise bu ilişkide kısmi aracı rol üstlendiğini göstermektedir. Sonuçlar, sahte lüks tüketiminin yalnızca ekonomik nedenlerle değil, statü arayışı ve dijital görünürlük gibi psikososyal faktörlerle de şekillendiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Conspicuous consumption is a form of consumption behavior shaped by individuals' desire to make their social status visible through the products they own and to gain approval from their social environment. In this type of consumption, individuals aim not only to satisfy functional needs but also to produce status, prestige, and symbolic meanings. While luxury brands emerge as important vehicles representing these symbolic values, consumers with limited economic resources may turn to counterfeit luxury products that offer similar status signals at lower costs. With the process of digitalization, social media platforms have become spaces where consumption practices are displayed and social comparisons among individuals are intensified. Interaction elements such as likes, follower counts, and social approval on these platforms increase individuals' desire for visibility and thereby strengthen conspicuous consumption tendencies. However, the literature reveals that studies simultaneously addressing conspicuous consumption tendency, attitudes toward counterfeit luxury products, and social media use remain limited. The aim of this study is to examine the effect of conspicuous consumption tendency on attitudes toward counterfeit luxury products and to investigate the mediating role of social media use in this relationship. The research was conducted using 504 valid responses collected through face-to-face and online survey methods in the city center of Erzurum. The data were analyzed using confirmatory factor analysis and PROCESS Macro Model 4. The findings indicate that conspicuous consumption tendency has a significant and positive effect on attitudes toward counterfeit luxury products, while social media use plays a partial mediating role in this relationship. The results demonstrate that counterfeit luxury consumption is shaped not only by economic reasons but also by psychosocial factors such as status seeking and digital visibility.
Benzer Tezler
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Gösterişçi tüketim eğiliminin genişletilmiş benlik ile ilişkisi: Otomobil sahibi olmak üzerinden bir araştırma
The relationship between conspicous consumption tendency and extended self: A research on automobile possessing
ABDULLAH CENK KATI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiDavranış Bilimleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ EMRE ŞEVİK
- Güneş gözlüğü kullanıcılarında gösterişçi tüketim eğiliminin yaşam doyumu üzerindeki etkisi
The effect of conspicuous consumption tendency among sunglasses users on life satisfaction
SEREN REYHAN KARADENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeHakkari Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKNUR BİLGEN
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÜNSALAN