Babası ile olumlu/olumsuz ilişkisi olan tek ebeveynli ön ergenlerin aile içi ilişkilerine yönelik kurgularının repertuar ağı tekniği ile incelenmesi
Examining the cognitive constructions of intra-family relationships among single-parent pre-adolescents with positive or negative paternal relationships using the repertory network technique
- Tez No: 1004096
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL SANBERK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Ön ergenlik, tek ebeveynli aile, repertuar ağı tekniği, aile içi ilişki kurguları, kişisel yapılar kuramı, Pre-adolescence, Single-parent families, Repertory Network Technique, Construction of intra-family relationships, Personal Construct Theory
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada babası ile ilişkileri olumlu veya olumsuz olan tek ebeveynli ön ergenlerin aile içi ilişkilerini ne şekilde kurguladıkları repertuar ağı tekniği ile incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı; tek ebeveynli ailelerde büyüyen ön ergenlerin babalarıyla kurdukları olumlu ya da olumsuz ilişkilerin aile içi dinamikleri nasıl etkilediğini, özellikle de çocukların zihinsel kurguları aracılığıyla bu ilişkileri nasıl algılayıp anlamlandırdıklarını ortaya koymaktır. Araştırma grubu 2025–2026 eğitim öğretim yılında Hatay ili Payas ilçesindeki üç ortaokulda öğrenim gören ve ebeveynleri boşanmış olan 65 öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrencilere Kişisel Bilgi Formu, Ergen Boşanma Sonrası Yaşama Uyum Ölçeği ve Leuven Algılanan Ana Babalık Ölçeği uygulanmış; her iki ölçekten de tutarlı biçimde en yüksek puanları alan beş öğrenci“baba ilişkisi olumlu”, en düşük puanları alan beş öğrenci ise“baba ilişkisi olumsuz”grup olarak seçilmiştir. Ölçek uygulanan öğrencilerin 37'si kız, 28'i erkek olup yaş ortalaması 14,3'tür; Repertuar Ağı Tekniği uygulanan 10 katılımcının ise 6'sı kız, 4'ü erkek olup yaş ortalaması 13,8'dir. Bu çalışma, nitel vaka analizi yaklaşımıyla yürütülmüş olup betimsel ve çoklu vaka çalışması olarak yapılandırılmıştır. Vaka çalışmalarının doğası gereği amaç, istatistiksel genelleme yapmak değil, sınırlı sayıdaki olguyu derinlemesine inceleyerek kuramsal açıklamalar geliştirmektir. Bu nedenle araştırma, dış geçerlikten ziyade iç geçerliliğe odaklanan idiyografik bir karakter taşımakta ve elde edilen bulgular bir evrene genellenemese de analitik genelleme yoluyla ilgili kurama katkı sunmayı hedeflemektedir. Çalışmada, Repertuar Ağı görüşmeleri aracılığıyla her katılımcının aile içi ilişkilere ilişkin bilişsel temsilleri ortaya çıkarılmış; kişisel yapıların belirlenmesi, elementlerin karşılaştırılması ve bu yapıların öz kimlik grafiği üzerinde konumlandırılması yoluyla veriler kapsamlı biçimde analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular babasıyla ilişkisini olumsuz algılayan ön ergenlerin büyük çoğunluğunun baba ile karşılıklı ilişkilerini, boşanma öncesi ve sonrasını ve ebeveynler arası ilişkiyi çoğunlukla mesafe, çatışma, ihmal ve güvensizlik gibi olumsuz kişisel yapılarla temsil ettiklerini; öz kimlik grafiğinde boşanma ve baba ile ilgili elementlerin birbirine yakın,“tanıdığım en iyi baba”ve“ideal baba–çocuk ilişkisi”elementlerinden ise belirgin biçimde uzak konumlandığını göstermiştir. Buna karşılık, babasıyla ilişkisini olumlu algılayan ön ergenlerde baba ile karşılıklı ilişki, ebeveynler arası ilişki ve boşanma sonrası sürecin kabul, ilgi, destek ve iş birliği gibi daha olumlu yapılarla kurgulandığı;“babanın seninle ilişkisi”,“senin babanla ilişkin”,“tanıdığım en iyi baba”ve“ideal baba–çocuk ilişkisi”elementlerinin öz kimlik grafiğinde birbirine yakın kümelendiği görülmüştür. Temel bileşenler analizi ve elementler arası Öklid uzaklık katsayıları, olumlu ilişki grubunda baba figürünün benlik ve ideal ilişki temsillerine yapısal olarak daha entegre olduğunu, olumsuz ilişki grubunda ise boşanma ve baba ile ilgili temsillerin bilişsel düzeyde ayrışma ve kırılganlık ekseninde örgütlendiğini ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
This study examined how pre-adolescents from single-parent families who experience either positive or negative relationships with their fathers construct their intra-family relationships, using the Repertory Network Technique. The aim of the study is to reveal how the positive or negative paternal relationships of pre-adolescents raised in single-parent families influence family dynamics and, specifically, how children perceive and make meaning of these relationships through their mental constructs. The research group consisted of 65 students attending three middle schools in the Payas district of Hatay province during the 2025–2026 academic year, all of whom had divorced parents. The Personal Information Form, the Adolescent Post-Divorce Adjustment Scale, and the Leuven Perceived Parenthood Scale were administered to these students. Based on consistent scoring patterns, the five students with the highest scores on both scales were identified as the“positive paternal relationship”group, while the five students with the lowest scores were identified as the“negative paternal relationship”group. Among those who completed the scales, 37 were female and 28 were male, with a mean age of 14.3; among the 10 participants who completed the Repertory Network Technique interviews, 6 were female and 4 were male, with a mean age of 13.8. This study was conducted using a qualitative case-analysis approach and was structured as a descriptive multiple-case study. Consistent with the nature of case studies, the aim was not to achieve statistical generalization but to develop theoretical explanations through an in-depth examination of a limited number of cases. Therefore, the research carries an idiographic character that prioritizes internal validity over external generalizability; although the findings cannot be generalized to a wider population, the study aims to contribute to relevant theory through analytical generalization. In the study, each participant's cognitive representations of intra-family relationships were elicited through Repertory Network interviews, and the data were comprehensively analyzed by identifying personal constructs, comparing elements, and positioning these constructs within the self-identity grid. The findings show that the vast majority of pre-adolescents who perceive their relationship with their father negatively represent their reciprocal interactions with their father, the pre- and post-divorce periods, and the interparental relationship through predominantly negative personal constructs such as distance, conflict, neglect, and distrust. In their self-identity grids, elements related to divorce and the father were positioned close to one another, whereas the elements“the best father I know”and“the ideal father–child relationship”were located at a considerable distance. In contrast, pre-adolescents who perceive their relationship with their father positively constructed the reciprocal paternal relationship, the interparental relationship, and the post-divorce period using more positive constructs such as acceptance, interest, support, and cooperation. In their self-identity grids, the elements“the father's relationship with you,”“your relationship with your father,”“the best father I know,”and“the ideal father–child relationship”were clustered closely together. Principal component analysis and Euclidean distance coefficients further revealed that, in the positive relationship group, the father figure was structurally more integrated into representations of the self and ideal relationships, whereas in the negative relationship group, paternal and divorce-related representations were organized along an axis of cognitive dissociation and relational fragility.
Benzer Tezler
- Conceptions of parental authority and the roles of parent-adolescent conflict and parental control behaviors on adolescent adjustment
Ebeveyn otoritesinin kavramsallaştırılmasının, ebeveyn-ergen çatışmasının ve ebeveyn kontrol davranışlarının ergenin uyumu üzerindeki rolü
AYLİN EVRANKAYA
- Boşanmış Ebeveyni Olan Bireylerde Zaman Perspektifi ve Genel Aidiyet İlişkisi
The Relationship Between Time Perspective and General Sense of Belonging in Individuals with Divorced Parents
SERRA NUR ÇELİK ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAlanya Alaaddin Keykubat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. NUR DEMİRBAŞ ÇELİK
- Babaların ve büyükbabaların tutumları, babalık rol algıları ve babaların çocuklarına olan ilgisinin incelenmesi
Examination of fathers' and grandfathers' attitudes, fatherhood role perceptions and fathers' interest in their children
FATMA KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA TEZEL ŞAHİN
- Üniversite öğrencilerinin flört davranışlarına göre çocuklukta algılanan ebeveyn kabul-ret ve karşı cinsle ilişkide sosyal yetkinlik inancının incelenmesi
Investigation of perceptional parental acceptancerejection in childhood and the social self- efficacy with the interaction of opposite sex according to the flirting behaviours of university students
İDİL EREN TÜRKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
PsikolojiÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURAN AKBAŞ
YRD. DOÇ. DR. ÖNER ÇELİKKALELİ
- Ortaokul öğrencilerinin bireysel değerleri ile okul kültürüne ilişkin algılarının incelenmesi
Inspections of the perceptions of the secondary school students pertaining to school culture with their individual values
İLKAY ALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF ALPAYDIN
