Ali Şîr Nevâyî'nin Türkçe divanlarında kozmolojik unsurlar
Cosmological elements in Ali Shir Navayi's Turkish divans
- Tez No: 1004147
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜCAHİT KAÇAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Türk dili ve edebiyatı, Turkish language and literature
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ali Şîr Nevâyî, eserleriyle Çağatay dilinin ve İslami Türk edebiyatının gelişimine büyük katkı sağlamış Türk edebiyatının en önemli isimlerinden biridir. Ali Şîr Nevâyî'nin yaşadığı dönemde gökyüzü ile ilgili bilgi birikimi ileri seviyededir. Ali Şîr Nevâyî de hem bu durumun bir sonucu olarak hem de almış olduğu iyi eğitimin etkisiyle gökyüzü ile ilgili bilgi birikimini şiirlerine yansıtmıştır. Ali Şîr Nevâyî'nin şiirlerine kozmoloji biliminin temelleri çerçevesinde yaklaşıldığında dikkat çekici manzaralarla karşılaşılmaktadır. Bu noktadan hareketle bu tez çalışması içerisinde kozmoloji ve edebiyat ilişkisi bağlamında Ali Şîr Nevâyî'nin Türkçe divanları incelenmiş ve bu şiirlerdeki kozmolojik unsurlar tespit edilmiştir.“Ali Şîr Nevâyî'nin Türkçe Divanlarında Kozmolojik Unsurlar”adlı tez çalışması, Giriş ve onu takip eden üç bölümden oluşmaktadır. Ali Şîr Nevâyî'nin hayatının ve eserlerinin incelendiği Giriş bölümünden sonra, kozmoloji kavramının ve kozmolojik unsurların incelendiği birinci bölüm yer almaktadır. Birinci bölümde kozmoloji kavramı, Türk kozmolojisi ve İslam kozmolojisi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Ali Şîr Nevâyî'nin Türkçe divanlarındaki felekle ilgili unsurlar ele alınmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise Ali Şîr Nevâyî'nin Türkçe divanlarında yer alan kozmolojik unsurların sosyal hayatla kesişimi ele alınmıştır. Tez çalışmasının üçüncü bölümünden sonra sonuç kısmı yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı; Ali Şîr Nevâyî'nin Türkçe divanlarını kozmolojik unsurlar bağlamında inceleyerek, Ali Şîr Nevâyî'nin şiir dünyasını yakından tanımak; 15. yüzyıldaki gökyüzü bilgisi hakkında değerlendirmelerde bulunabilmek ve kozmoloji temalı diğer çalışmalara katkı sağlamaktır.
Özet (Çeviri)
Ali Shir Navayi is one of the most important names of Turkish literature who contributed greatly to the development of the Chagatai language and Islamic Turkish literature with his works. During the time Navayi lived, the knowledge about the sky was advanced. Navayi also reflected his knowledge about the sky in his poems, both as a result of this situation and with the effect of the good education he received. From this point of view, in this thesis study, Navayi's Turkish divans were examined in the context of the relationship between cosmology and literature and the cosmological elements in Navayi's poems were determined. Within the boundaries and scope of this thesis, Ali Shir Navayi's Turkish divans named Garâibü's-Sıgar, Nevâdirü'ş-Şebâb, Bedâyiü'l-Vasat and Fevâidü'l-Kiber were examined. The thesis which titled“Cosmological Elements in Ali Shir Navayi's Turkish Divans”consists of Introduction and the following three parts. After the Introduction, where Navayi's life and works are examined, there is the first section where the concept of cosmology and cosmological elements are examined. In the first chapter, information about the concept of cosmology, Turkish cosmology and Islamic cosmology is given. In the second part, the elements related to sky in Ali Shir Navayi's Turkish divans are discussed. In the third and last part, the intersection of the cosmological elements in Navayi's Turkish divans with social life is discussed. After the third part of the thesis, there are the conclusion and evaluation parts. The aim of this study; getting to know Navayi's poetry world closely by examining Navayi's Turkish divans in the context of cosmological elements; to be able to evaluate the knowledge of the sky in the 15th century and to contribute to other cosmology-themed studies.
Benzer Tezler
- Ali Şir Nevâyî'nin Türkçe divanlarında hayvan adları
Animal names in ʿAlî Shîr Navâʾî's Turkish diwans
MİSLİNA DERDİYOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıAkdeniz ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH KÖK
- Ali Şîr Nevâyî'nin Türkçe divanlarında olumsuzluk ve yokluk
Negativity and absence in the Turkish divans of Ali Şir Nevâyi
BURCU SARIKAYA
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıPamukkale ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET VEFA NALBANT
- Topkapı Sarayı Kütüphanesi revan: 805 numarada kayıtlı Ali Şîr Nevâyî'ye ait“Devâvîn”nüshâsı (Notlandırılmış metin- nesre çeviri- inceleme)
A copy of the“Devavîn”of Ali Şîr Nevâyî registered in revan: 805 numbers in Topkapi Palace Library (Grated text-poetry translations-examination)
NİDA ŞERAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıYozgat Bozok ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDEM SARIKAYA
- Ali Şîr Nevâyî'nin dîvânlarında insan görünümleri
Human figures from the dîvâns of ali shir nevâ'î
ALPER GÜNAYDIN
Doktora
Türkçe
2017
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CEMAL AKSU
- Nevâdirü'ş-Şebâb'ta yeryüzü ve gökyüzüne ait mitolojik ögeler
Mythological elements of the earth and the sky in Nevâdirü'ş-Şebâb
NURBANU TUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAZİLE EREN KAYA