Hemşirelerde algılanan iş taşmasının kişilik özellikleri ile ilişkisi: Ölçek geliştirme çalışması ve bir uygulama
The relationship of perceived job creep in nurses with personality traits: A scale development study and implication
- Tez No: 1004276
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FERİDE EŞKİN BACAKSIZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Geçerli ve Güvenirlik, Hemşire, İş Taşması, Kişilik, Ölçek Geliştirme, Job Creep, Nurse, Personality, Scale Development, Validity and Reliability
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelikte Yönetim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, hemşirelerde iş taşması algısını, nedenlerini ve sonuçlarını ölçmeye yönelik ölçme aracı geliştirerek, iş taşmasıyla ilişkili kişilik özelliklerini belirlemek amacıyla yürütüldü. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın ilk aşamasında Kasım 2023–Şubat 2024 tarihlerinde 26 hemşireyle yarı yapılandırılmış bireysel derinlemesine görüşmeler yapılarak 50 maddelik madde havuzu oluşturuldu. İkinci aşamada Şubat–Mart 2025 tarihlerinde Türkiye genelinde 492 hemşireden çevrim içi ortamda Kişisel Bilgi Formu, İş Taşması Ölçeği, Hemşirelerde İş Taşması Ölçeği taslağı ve Beş Faktör Kişilik Envanteri aracılığıyla veri toplanarak psikometrik, tanımlayıcı, karşılaştırmalı ve ilişki arayıcı analizler gerçekleştirildi. Bulgular: Hemşirelerin İş Taşması Algısı (tek faktör, 5 madde, α:0,886), Hemşirelikte İş Taşmasının Nedenleri (dört faktör, 27 madde, α:0,763-0,905) ve Hemşirelikte İş Taşmasının Sonuçları (tek faktör, 16 madde, α:0,965) olmak üzere üç boyut belirlendi. Hemşirelikte İş Taşması Ölçeği ile İş Taşması Ölçeği ölçümleri arasında pozitif yönlü orta veya zayıf güçte istatistiksel olarak çok ileri derecede anlamlı ilişkiler vardı (p<0,001). Hemşirelerin İş Taşması Algısı puanı 3,97±0,91 idi; yaşları ve çalıştıkları birimler anlamlı fark oluşturmaktaydı. Hemşirelikte İş Taşmasının Nedenleri boyutu puanı 4,15±0,61 idi ve medeni durumları anlamlı fark oluşturmaktaydı. Hemşirelikte İş Taşmasının Sonuçları boyutu puanı 4,20±0,77 idi; yaş, medeni durum, çalışılan birim ve kurumdaki deneyimleri anlamlı fark oluşturmaktaydı (p<0,05). Hemşirelerin İş Taşması Algılarının sorumluluk ve deneyime açıklık, Hemşirelikte İş Taşmasının Nedenlerinin sorumluluk, deneyime açıklık ve uyumluluk, Hemşirelikte İş Taşmasının Sonuçlarının ise sorumluluk, deneyime açıklık ve nörotiklik kişilik özellikleri ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi olduğu saptandı (p<0,001). Sonuç: Bu çalışmada geliştirilen Hemşirelerde İş Taşması Ölçeği geçerli ve güvenilir bir araç olarak bu konudaki araştırmalarda kullanılabilir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to develop a measurement tool to assess nurses' perceptions of job creep, its reasons and consequences, and to examine the personality traits associated with job creep. Materials and Methods: In the first phase of the study, a pool of 50 items was generated through semi-structured, in-depth individual interviews conducted with 26 nurses between November 2023 and February 2024. In the second phase, between February and March 2025, data were collected online from 492 nurses across Turkey using a Personal Information Form, the Job Creep Scale, the draft Job Creep Scale for Nurses, and the Five-Factor Personality Inventory. Psychometric, descriptive, comparative, and correlational analyses were performed. Results: Three dimensions were identified: nurses' perceptions of job creep (single factor, 5 items, α = 0.886), reasons for job creep in nursing (four factors, 27 items, α = 0.763–0.905), and consequences of job creep in nursing (single factor, 16 items, α = 0.965). Statistically highly significant positive relationships of moderate or weak strength were found between the Job Creep Scale for Nurses and the Job Creep Scale measurements (p < 0.001). The mean score for nurses' perceptions of job creep was 3.97 ± 0.91, with age and working unit showing significant differences. The mean score for the reasons for job creep in nursing was 4.15 ± 0.61, with marital status showing a significant difference. The mean score for the consequences of job creep in nursing was 4.20 ± 0.77, with age, marital status, working unit, and length of institutional experience showing significant differences (p < 0.05). Nurses' perceptions of job creep were found to be significantly associated with the personality traits of conscientiousness and openness to experience; the reasons for job creep in nursing with conscientiousness, openness to experience, and agreeableness; and the consequences of job creep in nursing with conscientiousness, openness to experience, and neuroticism (p < 0.001). Conclusion: The Job Creep Scale for Nurses developed in this study is a valid and reliable instrument that can be used in future research on this topic.
Benzer Tezler
- Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelerin ağrı yönetiminde algıladıkları engellerin belirlenmesi
Determination of perceived barriers to pain management among nurses working in the neonatal intensive care unit
BUSE ÜNER TOPÇU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİGEN IŞIK ESENAY
- Hemşirelerin algıladıkları sosyal destek ile problem çözme becerisi arasındaki ilişki
Relationship between social support nurses perceive and problem solving skill
NURGÜL TERCANLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. MİNE EKİNCİ
- Algılanan anne ebeveynlik öz yeterlilik ölçeği'nin Türk toplumuna uyarlanması
Reliability and validity of Turkish version of the perceived maternal parenting self-efficacy questionnaire
ÇAĞLA VERİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikEge ÜniversitesiKadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OYA KAVLAK
- Taşınabilir duman tahliye sistemi kullanımının ameliyathane hemşirelerinde cerrahi dumana maruziyet ile ilişkili semptomlar üzerine etkisi
Effect of using portable surgical smoke evacuation system on symptoms associated with surgical smoke exposure in operating room nurses
NERGİS DURUKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Hemşirelikİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaCerrahi Hastalıklar Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TULUHA AYOĞLU
- Hemşirelik öğrencilerinin girişimcilik özellikleri ve eğilimleri
Entrepreneurial characteristics and inclinatios of nursing students
AYŞE EMİNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
HemşirelikGaziantep ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP GÜNGÖRMÜŞ