Kırımçak Türkçesinin sözcük derlemesi ve eski Türkçe, Harezm-Altunordu Türkçesi, Kıpçak Türkçesi, Kırım Tatarcası, Karay Türkçesi ile karşılaştırma çalışması
A vocabulary collection of Krymchak Turkish and a comparative study with old Turkic, Khorezmian-Altunordu Turkic, Kipchak Turkic, Crimean Tatar, and Karaite Turkic
- Tez No: 1004344
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞEHAN DENİZ ABİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Türkçe, Kırımçak, sözlük, sözcük, ortaklık, Turkish, Krymchak, dictionary, lexical item, commonality
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Unesco tarafından yayımlanan 'Tehlike Altındaki Dünya Dillerinin Atlası veya Tehlike Altındaki Dillerin Kırmızı Kitabı' içerisinde yer alan Kırımçakça bugün Türk dillerinin genel tasniflerinin birçoğunda bulunmamaktadır. Diğer Türk dillerine nispeten Kırımçak Türkçesi üzerine yapılan çalışmaların sayısı daha azdır. Bu çalışmada amacımız sözlüksel bağlamda amacımız Kırımçak Türkçesi için yazılmış iki sözlük ve bir tez dizinini derleyip bu kaynakların her birinde bulunmayan sözcükleri birbirleriyle tamamlamak, karşılaştırmak ve söz konusu sözlükleri bir araya getirerek Kırımçak Türkçesinin sözlüksel söz varlığını bir araya toplamaktır. Karşılaştırma bağlamı söz konusu olduğunda ise amacımız Kırımçak Türkçesi sözlüklerindeki söz varlığını Eski Türkçe (Orhon Türkçesi, Uygur Türkçesi ve Karahanlı Türkçesi), Harezm Türkçesi, Kıpçak Türkçesi ve Kırım Tatar Türkçesinin söz varlığı ile kıyaslayarak ortaklıkları belirlemektir. Bu karşılaştırmalarda tarihi Türk dillerini Kırımçak Türkçesi ile karşılaştırırken Sir Gerard Clauson'un 'An Etymological Dictionary of pre-thirteenth-century Turkish' etimolojik sözlüğü esas alınmış, karşılaştırmalı sözlük eser dizinleri ile desteklenmiştir. Tezin temelini oluşturan tabloların Kırımçak Türkçesi sözlüğünün derlenmesine ve ileride yapılacak olan karşılaştırmalı çalışmalara katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
Krymchak, listed in UNESCO's“Atlas of the World's Languages in Danger”(also known as the Red Book of Endangered Languages), is currently absent from many general classifications of Turkic languages. Compared to other Turkic languages, academic studies on Krymchak Turkish are relatively limited. The primary aim of this study is to compile lexical data from two existing dictionaries and one thesis appendix on Krymchak, integrate entries that are missing from each source, and consolidate them into a comprehensive lexicon. In the context of comparison, the study also seeks to identify lexical commonalities between Krymchak and the vocabularies of Old Turkic (including Orkhon, Uighur, and Karakhanid), Khwarezmian Turkic, Kipchak Turkic, and Crimean Tatar Turkish, Crimean Karaim Turkish. In comparative analyses, Sir Gerard Clauson's An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish served as the primary reference for historical Turkic sources, supplemented by other comparative dictionary indexes. The tables that form the core of this thesis are expected to contribute both to the compilation of a Krymchak lexicon and to future comparative studies. Within the scope of this research, a total of 5043 lexical entries from the Krymchak Dictionary were compiled. The comparative data and the number of shared lexical items across periods are presented in the conclusion section.
Benzer Tezler
- Tarihî Türk lehçeleri ile Kırım Tatarcasının söz varlığının karşılaştırılması
Comparison of the vocabulary of historical Turkic dialects and Crimean Tatar language
NARİİE SEİDAMETOVA
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖLMEZ
- Kırımçak Türkçesi grameri
Krymchak Turkish grammer
NESRİN GÜLLÜDAĞ
Doktora
Türkçe
2005
Türk Dili ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHAT ÜSTÜNER
Y.DOÇ.DR. İSMAİL DOĞAN
- İbrahim Gazi'nin hikâyeleri üzerine dil incelemesi (Giriş-inceleme-metin-dizin)
A linguistic analysis of stories panned by Ibrahim Gazi (Introduction-analysis-text-index)
DERYA GİRGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET TURAN TÜRK
- Hazar Türkçesi leksikoloji tespiti denemesi
An essay on Khazars and the identification of lexical science of the dialect of Khazar
PINAR ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıOrdu ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL DOĞAN
- Kuzey-Batı (Kıpçak) grubu Türk lehçelerinde çokluk şekilleri
North-West (Kipchak) Turkish dialects plural forms
İLKER AVCIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıOrdu ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SALİM KÜÇÜK