Geri Dön

Şizofreni için ekspozom skoru ve telomer boyu arasındaki ilişkinin hasta, etkilenmemiş kardeş ve kontrol grubunda incelenmesi

Investigation of the relationship between exposome score for schizophrenia and telomere length in patients, unaffected siblings, and control groups

  1. Tez No: 1004366
  2. Yazar: FİLİZ ÇETİNKAYA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. GÜVEM GÜMÜŞ AKAY
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Psikoloji, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Sinir Bilimleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Genetik zemin ile çevresel etmenlerin dinamik etkileşimi sonucu gelişen şizofreni, toplumun yaklaşık %0,7'sini etkileyen karmaşık bir nörogelişimsel bozukluktur. Son yıllarda psikoz araştırmalarında, bireyin doğum öncesinden yaşamının sonuna dek maruz kaldığı genetik dışı tüm etkenleri kapsayan“ekspozom”paradigması ön plana çıkmaktadır. Bu yaklaşım, çevresel risk faktörlerinin parçalı değil, bütüncül bir perspektifle incelenmesine olanak tanır. Öte yandan, çevresel stresörlerin hücresel düzeydeki izi olarak kabul edilen telomer biyolojisindeki değişimler ve bunların psikopatoloji ile ilişkisi güncel bir tartışma konusudur. Bu çalışma, şizofreniye özgü kümülatif çevresel yükü (ES-SCZ) ve bunun telomer uzunluğu ile ilişkisini; hasta, etkilenmemiş kardeş ve sağlıklı kontrollerden oluşan üçlü bir örneklemde karşılaştırmalı olarak inceleyen ilk araştırmadır. Araştırmanın örneklemini, 392 şizofreni hastası, 389 etkilenmemiş kardeş ve 389 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 1.170 katılımcı oluşturmuş, telomer ölçümleri qRT-PCR yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, şizofreni hastaları ile kardeşlerinin telomer uzunlukları arasında anlamlı bir fark bulunmamakla birlikte, her iki grubun da sağlıklı kontrollere kıyasla istatistiksel olarak daha kısa telomerlere sahip olduğu saptanmıştır (p<0,001). ES-SCZ puanları açısından gruplar arasında hiyerarşik bir dağılım gözlenmiş; en yüksek çevresel yük şizofreni grubunda tespit edilirken, bunu sırasıyla kardeş ve kontrol grupları izlemiştir (tüm karşılaştırmalar için p<0,001). Ayrıca telomer erozyonu ile şizotipi ve psikoza yatkınlık arasında negatif; yüksek işlevsellik ve hafif semptom düzeyi ile ise pozitif bir korelasyon olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Sonuçlarımız, kısa telomerler ve artmış çevresel yükün sadece tanı almış hastalara özgü olmadığını, aksine bu durumun psikotik bozukluğa yatkınlığı olan risk gruplarını da kapsayan spektrum genelinde bir hızlanmış biyolojik yaşlanma süreci olduğuna işaret etmektedir.

Özet (Çeviri)

Schizophrenia, a complex neurodevelopmental disorder arising from the dynamic interaction between genetic background and environmental factors, affects approximately 0.7% of the general population. In recent years, the“exposome”paradigm—encompassing all non-genetic exposures an individual encounters from the prenatal period to the end of life—has gained prominence in psychosis research. This approach allows for the examination of environmental risk factors through a holistic perspective rather than a fragmented one. Meanwhile, alterations in telomere biology, considered the cellular footprint of environmental stressors, and their relationship with psychopathology are subjects of current debate. This study is the first to comparatively examine the relationship between the schizophrenia-specific cumulative environmental burden (ES-SCZ) and telomere length in a tripartite sample consisting of patients, unaffected siblings, and healthy controls. The study sample comprised a total of 1,170 participants, including 392 schizophrenia patients, 389 unaffected siblings, and 389 healthy controls, with telomere measurements performed using the qRT-PCR method. The findings revealed no significant difference in telomere length between schizophrenia patients and their siblings; however, both groups were found to have statistically significantly shorter telomeres compared to healthy controls (p<0.001). A hierarchical distribution was observed among the groups regarding ES-SCZ scores; the highest environmental burden was detected in the schizophrenia group, followed by the sibling and control groups, respectively (p<0.001 for all comparisons). Furthermore, telomere length was negatively correlated with schizotypy and psychosis proneness, while being positively correlated with high functioning and mild symptom levels (p<0.001). Our results indicate that telomere shortening and increased environmental burden are not exclusive to diagnosed patients; rather, they suggest an“across-the-spectrum”process of accelerated biological aging that also encompasses risk groups susceptible to psychotic disorders.

Benzer Tezler

  1. Şizofren tanısı almış hasta ve kontrol gruplarında, comt genin eksozomlardaki ifadesinin kantitatif real time PCR ile araştırılması

    Investigation of the expression of comt gene in exosomes by quantitative real time PCR in schizophrenic patients and control groups

    DEMET TARHAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Tıbbi BiyolojiManisa Celal Bayar Üniversitesi

    Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NURAY ALTINTAŞ

  2. Demans için ailesel riskin şizofreni-bipolar bozukluk spektrumunda bilişsel işlevler, klinik seyir ve işlevselliğe etkisi

    The effect of familial risk for dementia on cognitive functions, clinical course, and functioning in the schizophrenia–bipolar disorder spectrum

    ZEYNEP GÜL DAĞLAR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    PsikiyatriDokuz Eylül Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İBRAHİM EMRE BORA

  3. Şizofreni ve bipolar bozukluk için ailesel risk ve sosyal biliş: Şizotipik ve siklotipik özelliklerinin etkisi

    Social cognition and familial risk in schizophrenia and bipolar disorder: Effects of schizotypic and cyclotypic traits

    MUHAMMED DEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    PsikiyatriDokuz Eylül Üniversitesi

    Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İBRAHİM EMRE BORA

  4. Şizofreni tanılı bireyler için okupasyonel adaptasyon ölçeğinin geliştirilmesi, geçerliliği ve güvenilirliği

    Development, validity and reliability of the occupational adaptation scale for individuals with schizophrenia diognosis

    GÜLŞAH ZENGİN YAZICI

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    ErgoterapiHacettepe Üniversitesi

    Ergoterapi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MERAL HURİ

  5. Benlik Yitimi Ölçeği'nin Türkçe formunun şizofreni hastaları için psikometrik özelliklerinin belirlenmesi

    Determination of psychometric properties of the Turkish form of Modified Engulfment Scale for schizophrenia patients

    SEHER KAŞLI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    HemşirelikAkdeniz Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ KERİME BADEMLİ