Dijital okuryazarlık ve yapay zeka farkındalığı ile siber güvenlik tehditlerini belirleme yaklaşımı
An approach to identifying cybersecurity threats with digital literacy and artificial intelligence awareness
- Tez No: 1004454
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞÜKRÜ MUSTAFA KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Computer Engineering and Computer Science and Control
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilgisayar Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde dijital teknolojilerin hızlı gelişimi, bireylerin günlük yaşamlarının büyük bir bölümünü çevrimiçi ortamlarda sürdürmesine neden olmuş; bu durum dijital okuryazarlık becerileri ile yapay zekâ (YZ) farkındalığını kritik hâle getirmiştir. Dijital dönüşümün sunduğu fırsatlara rağmen, artan veri akışı ve karmaşık dijital sistemler bireyleri farklı türde siber güvenlik tehditleriyle karşı karşıya bırakmaktadır. Özellikle yapay zekâ tabanlı uygulamaların yaygınlaşması, hem yeni güvenlik risklerinin ortaya çıkmasına hem de bireylerin bu teknolojilere yönelik bilgi ve farkındalık düzeylerinin önem kazanmasına yol açmıştır. Bu bağlamda, bireylerin dijital okuryazarlık düzeylerinin ve yapay zekâ farkındalıklarının, siber güvenlik tehditlerini tanımlama ve doğru değerlendirme yetenekleri üzerinde belirleyici bir etkisinin olup olmadığı önemli bir araştırma alanı hâline gelmiştir. Bu araştırmanın amacı, bireylerin dijital okuryazarlık ve yapay zekâ farkındalık düzeylerinin siber güvenlik tehditlerini belirleme becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışmada Dijital Okuryazarlık Ölçeği ile Yapay Zekâ Farkındalık Ölçeği kullanılarak katılımcıların mevcut yeterlikleri ölçülmüş; elde edilen veriler doğrultusunda faktör analizi, güvenirlik analizi ve regresyon modelleri uygulanarak değişkenler arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Araştırmanın beklenen katkısı, bireylerin dijital ortamda karşılaştıkları riskleri daha doğru değerlendirebilmeleri için dijital okuryazarlık ve YZ farkındalığının artırılmasına yönelik eğitim programları ve politika önerileri geliştirilmesine temel sağlamaktır. Elde edilen sonuçların, dijital güvenlik kültürünün oluşturulması ve sürdürülebilir bir siber güvenlik farkındalığı oluşturulmasına yönelik çalışmalara önemli katkı sunacağı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The rapid advancement of digital technologies has transformed daily life, increasing individuals' dependence on online environments and underscoring the importance of digital literacy and artificial intelligence (AI) awareness. Despite the opportunities brought by digital transformation, the growing complexity of digital systems and the expansion of data-driven applications expose individuals to a wide range of cybersecurity threats. The widespread use of AI-based tools has introduced new types of risks and highlighted the need for individuals to understand, interpret, and properly evaluate these technologies. Therefore, examining whether digital literacy levels and AI awareness influence individuals' ability to identify cybersecurity threats has become a significant area of research. The purpose of this study is to analyze the impact of individuals' digital literacy and AI awareness levels on their ability to recognize and interpret cybersecurity threats. In this research, the Digital Literacy Scale and Artificial Intelligence Awareness Scale were utilized to measure participants' competencies. Based on the collected data, factor analysis, reliability testing, and regression models were conducted to evaluate the relationships among variables. The expected contribution of this study is to provide a foundation for developing educational programs and policy recommendations aimed at enhancing digital literacy and AI awareness, enabling individuals to better assess risks encountered in digital environments. The findings are anticipated to contribute significantly to building a digital security culture and promoting sustainable cybersecurity awareness in increasingly digital societies.
Benzer Tezler
- Görsel sanatlar öğretmeni adaylarının yapay zeka ve üretken yapay zeka ile ilgili görüşlerinin incelenmesi
Examination of visual arts teacher candidates' views on artificial intelligence and generative artificial intelligence
SİBEL BARUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. ORHUN TÜRKER
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yapay zekâ farkındalıkları ile 21. yüzyıl dijital okuryazarlık becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relationship between artificial intelligence awareness and 21st century digital literacy of prospective social studies teachers
ATİKE NUR KAÇAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimErciyes ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELVAN YALÇINKAYA
- Türkiye'de dijital farkındalık bağlamında çizgi filmlerin rolü: Dijital Tayfa örneği
The role of cartoons in the context of digital awareness in Turkey: An example of a Dijital Tayfa
RAHŞAN ÖZYAKIŞIR AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Radyo-TelevizyonMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ MURAT KIRIK
- Üretken yapay zekâ kabul seviyesi ve yapay zekâ okuryazarlığının Türkçe öğretmenliği lisans öğrencilerinin dijital yazma becerilerine etkisine yönelik bir değerlendirme
An evaluation of the generative artificial intelligence acceptance level and the effect of artificial intelligence literacy on the digital writing skills of Turkish language teaching undergraduate students
BUSE GÜL EROL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAZHAR BAL
DOÇ. DR. SAVAŞ PAMUK
- Sosyal medyadaki algoritma ve botlara yönelik farkındalıkta dijital okuryazarlığın rolü
The role of digital literacy in awareness of algorithms and bots in social media
NEZAHAT BAYLACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GazetecilikKocaeli ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSEL ÇETİNKAYA