Yetişkin bireylerin sağlıklı ve sürdürülebilir yaşam tarzının sürdürülebilir beslenme davranışlarıyla ilişkisi
The relationship between healthy and sustainable lifestyle and sustainable nutrition behaviors in adult individuals
- Tez No: 1004478
- Danışmanlar: PROF. DR. ASLI UÇAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı yetişkin bireylerin sağlıklı ve sürdürülebilir yaşam tarzı alışkanlıkları ile sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranışlarının değerlendirilmesi ve bunlar arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Çalışmaya 19-64 yaşları arasında Ankara ilinde merkezi bir kamu kuruluşunda çalışan çalışan 372 yetişkin birey katılmıştır. Çalışma veri toplama sürecinde sosyodemografik bilgiler, beslenme alışkanlıkları, sürdürülebilir yaşam ve beslenme davranışlarıyla ilgili sorular, Besin Tüketim Sıklığı Anketi, Sağlıklı ve Sürdürülebilir Yaşam Tarzı (SASYAT) Ölçeği, Sürdürülebilir Beslenmeye Yönelik Davranış (SBYD) Ölçeği ve antropometrik ölçümleri içeren anket formu kullanılmış olup veriler yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Bu çalışmada katılımcıların %45,7'si kadın (n=170), %54,3'ü erkek (n=202) olup, çalışmaya katılan personelin %69,3'ü lisans ve lisansüstü eğitim düzeyine sahiptir. Beden Kütle İndeksi (BKİ) sınıflamasına göre katılımcıların %52,4'ü normal ağırlıkta, %35,5'i hafif şişman grubunda yer almaktadır. Katılımcıların büyük çoğunluğu (%77,2) iklim değişikliği ve çevre sorunları konusunda endişe duyduğunu belirtmiş olup, bu endişe düzeyi kadınlarda erkeklere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0,05). Eğitim düzeyi arttıkça iklim değişikliği endişesi duyma oranının da anlamlı biçimde arttığı saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların hayvansal besin tüketimini azaltmaya yönelik çaba ya da planlarının cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir (p>0,05). Bireylerin çoğunluğu (%66,9) yiyecek alışverişlerinde ağırlıklı olarak fiyat ve lezzet odaklı davrandığını ifade etmiş olup, bu oranın erkeklerde kadınlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Kadın katılımcıların Besin Tercihi, Gıda İsrafının Azaltılması, Mevsimsel ve Yerel Beslenme ve Besin Satın Alma alt boyut puan ortalamaları ile Sürdürülebilir Beslenme Davranışları (SBYD) ölçeği toplam puanlarının erkek katılımcılara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,001). Eğitim düzeyi arttıkça Sürdürülebilir Beslenmeye Yönelik Davranış puanlarında artış gözlenmekle birlikte, bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0,05). Ayrıca katılımcıların SBYD ölçeği alt boyut puanları ve toplam puanlarının iklim değişikliği endişesi durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0,05). Kadın katılımcıların SASYAT ölçeği toplam puanlarının erkeklere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak, SASYAT ölçeği toplam puanı ile SBYD ölçeği toplam puanı arasında orta düzeyde, pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (rs=0,583; p<0,001). Dolayısıyla bireysel ve çevresel farkındalığı artıran aynı zamanda bilinçli tüketimi destekleyen sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranışların; bireylerin sosyodemografik özellikleri, kültürleri ve hayat tarzları göz önünde bulundurularak planlanmasının, sağlıklı ve sürdürülebilir bir yaşam tarzının benimsenmesi açısından önemli olduğu saptanmıştır. Sürdürülebilir beslenme davranışlarının toplum genelinde yaygınlaştırılması ve yaşam tarzıyla uyumlu hale getirilmesi için diyetisyenler başta olmak üzere sağlık profesyonelleri, eğitim kurumları, gıda sektörü ve medya rol almalıdır.
Özet (Çeviri)
This study aims to evaluate healthy and sustainable lifestyle habits and sustainable nutrition behaviors of adults and to determine the relationship between these factors. The study was carried out with 372 adults aged 19–64 years who were employed at a central public institution in Ankara. During this process data were collected through face-to-face meetings using a questionnaire that contained sociodemographic characteristics, dietary habits, questions related to sustainable lifestyle and nutrition behaviors, a Food Frequency Questionnaire, the Lifestyle of Health and Sustainability (LOHAS) Scale, the Sustainable Nutrition Behavior Scale, and anthropometric measurements. Of the participants, 45,7% were women (n=170) and 54.3% were men (n=202), and 69,3% had an bachelor's student or master's level of education. According to Body Mass Index (BMI) classification, 52,4% of the participants were of normal weight and 35,5% were classified as overweight. A large proportion of participants (77,2%) reported being concerned about climate change and environmental issues, and this level of concern was considerably higher among women than men (p<0,05). Moreover the rate of concern about climate change increased significantly with higher education levels (p<0,05). There was no meaningful difference was found between genders regarding efforts or plans to decrease the consumption of animal-based foods (p>0,05). Most participants (66,9%) reported that their food buying choices were mainly based on price and flavour, with this behavior being significantly more common among men than women (p<0,05). Women had significantly higher mean scores in the Food Choice, Reduction of Food Waste, Seasonal and Local Food Consumption, and Food Buying subscales, as well as higher total scores on the Sustainable Nutrition Behavior scale compared to men (p<0,001). Although sustainable nutrition behavior scores tended to increase with increasing education level, this increase did not appear to be statistically significant (p>0,05). Moreover, significant differences were observed in Sustainable Nutrition Behavior Scale subscale and total scores according to participant's concern about climate change (p<0,05). The total score of the Lifestyle of Health and Sustainability (LOHAS) scale was significantly higher among women than men (p<0,05). Overall, a moderate, positive, and statistically significant correlation was found between the total LOHAS scale score and the total Sustainable Nutrition Behavior Scale scale score (rs=0,583; p<0,001). Therefore, it has been determined that planning behaviors towards sustainable nutrition, which increase individual and environmental awareness and support conscious consumption, taking into account individuals' sociodemographic characteristics, cultures, and lifestyles, is important for adopting a healthy and sustainable lifestyle. To promote sustainable eating habits and integrate them into lifestyles throughout society, health professionals, especially dieticians, educational institutions, the food industry, and the media must all play a role.
Benzer Tezler
- Yirmi yaş ve üzeri bireylerin sürdürülebilir beslenme konusundaki bilgi düzeylerinin ve uygulamalarının değerlendirilmesi
The evaluation of the levels of knowledge and practice on sustainable nutrition of individuals' aged twenty years and over
SEDEF GÜLSÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE AKSOYDAN
- Dayanıklılık sporuyla uğraşan yetişkin bireylerin sporcu beslenmesi bilgi düzeylerinin ve yaşam kalitelerinin belirlenmesi
Determination of athlete nutrition knowledge level and quality of life of adult individuals engaged in endurance sports
DİLARA SAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikYakın Doğu ÜniversitesiBeslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADİLE ÖNİZ ÖZGÖREN
- Yetişkin bireylerde besin etiketi okuma, sürdürülebilir beslenme tutumu ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between food label reading, sustainable nutrition attitudes, and quality of life in adult individual
İLKNUR ALKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıErzurum Teknik ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İZZET ÜLKER
- Tip 2 diyabetli yetişkin bireylerde akdeniz diyetine uyumun sürdürülebilir ve sağlıklı yeme davranışı ile ilişkisi
The relationship between adherence to the mediterranean diet and sustainable and healthy eating behavior in adults with Type 2 diabetes
FATMA EYLÜL HIRCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikKırklareli ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLCAN ARUSOĞLU
- Beslenme ve diyetetik danışmanlığı alan bireylerde covid-19 sonrasında değişen yaşam şartlarının sağlıklı diyete uyuma etkisi
The effect of changing living conditions after covid-19 on compliance with a healthy diet in individuals receiving nutrition and diet consultancy
SEÇİL AKDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikBiruni ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE TOKPUNAR