The relationship between dark triad personality traits and organizational citizenship behavior under the moderation of job satisfaction and organizational commitment among healthcare professionals in Turkey
Türkiye'deki sağlık çalışanları arasında iş memnuniyeti ve örgütsel bağlılığın moderasyonunda karanlık üçlü kişilik özellikleri ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki
- Tez No: 1004610
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GERGELY CZUKOR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Örgütsel bağlılık, Örgütsel vatandaşlık davranışı, İş doyumu, Organizational commitment, Organizational citizenship behavior, Job satisfaction
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Bilgi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Programlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Örgütsel Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma karanlık üçlü kişilik özellikleriyle (Makyavelizm, Narsisizm, Psikopati) örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiyi iş tatmini ve örgütsel bağlılık gibi pozitif iş tutumlarının moderasyon rolüne odaklanarak incelemektedir. Kişilik çalışmaları genellikle pozitif kişilik özelliklerine eğilirken, son dönemde dikkatler kişiliğin“karanlık”tarafına çevrilmiş, bu özelliklerin işyeri davranışları üzerinde etkileri olabileceği öne sürülmüştür. Organizasyonun lehine işleyen isteğe bağlı davranışlar olarak tanımlanan örgütsel vatandaşlık davranışı, örgütlerin verimliliği için kritiktir. Bu çalışma, daha önceki literatürden yararlanarak, sağlık sektöründe karanlık üçlünün örgütsel vatandaşlık davranışını nasıl etkilediğini, iş tatmini ve örgütsel bağlılığın bu ilişkiyi nasıl modere ettiğini araştırmaktadır. Çalışma karanlık üçlü kişilik özelliklerinin örgütsel vatandaşlık davranışını negatif yönde yordadığını, örgütsel bağlılık ve iş tatmininin bu etkiyi hafiflettiğini önermektedir. Çalışmada yatay bir anket çalışması yürütülmüş ve Türkiye'deki sağlık çalışanlarından veri toplanmıştır. 453 çalışandan elde edilen verilere dayanarak, Karanlık Üçlü'nün ÖVD üzerinde yalnızca kısmi ve karmaşık etkilere sahip olduğu bulunmuştur. Narsisizm, sportmenliği anlamlı ve negatif yönde yordamış beklenmedik biçimde fedakârlık ve sivil erdem ile pozitif bir ilişki göstermiştir; Makyavelizm ise hiçbir ÖVD boyutunu anlamlı düzeyde yordamamıştır. Öte yandan psikopati, fedakarlık, nezaket ve sivil erdem boyutlarını negatif yordamıştır. Moderasyon analizlerinde, iş doyumunun psikopati ile fedakârlık arasındaki olumsuz ilişkiyi zayıflattığı, buna karşın duygusal ve devam bağlılığının anlamlı bir düzenleyici etki göstermediği görülmüştür. Normatif bağlılık ise Makyavelizm ile etkileşerek sportmenlik ve nezaket düzeylerini daha da düşürmüş; bu da bazı bağlamlarda normatif bağlılığın, Makyavelist eğilimlerin kişiler arası maliyetlerini azaltmak yerine artırabileceğine işaret etmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines relationship of dark triad personality traits (DT) and organizational citizenship behavior (OCB) in healthcare sector in Türkiye, with a focus on the moderating roles of positive workplace attitudes: job satisfaction (JS) and organizational commitment (OC). While research in personality literature often emphasizes positive traits, significant attention has paid to the“dark”aspects of the concept, suggesting these may impact workplace behaviors. OCB, discretionary behaviors benefiting the organization beyond formal requirements, is crucial for organizational efficiency. Drawing on previous literature, this study investigates how dark triad traits influence OCB and how OC and JS moderate these relationships in healthcare industry. This thesis hypothesizes dark triad traits will negatively predict OCB, with OC and JS weakening these relationships. A cross-sectional survey was conducted and data from healthcare employees in Türkiye were collected. Drawing on data from 453 employees, dark triad was found to have only partial and complex effects on OCB. Narcissism predicted sportsmanship in a meaningful and negative way, unexpectedly showing a positive relationship with altruism and civic virtue; Machiavellianism, on the other hand, did not predict any OCB dimension meaningfully. Contrary, psychopathy negatively predicted dimensions of altruism, courtesy, and civic virtue. Job satisfaction was found to weaken the negative relationship between psychopathy and altruism, while affective and continuance commitment did not show a significant moderating effect. Normative commitment, interacting with Machiavellianism, further reduced levels of sportsmanship and courtesy; this indicates that in some contexts, normative commitment may increase rather than reduce interpersonal costs of Machiavellian tendencies.
Benzer Tezler
- Moderating effects of employees' dark and light personality traits and cultural tendencies in the relationships of workplace mistreatment with work-related outcomes
Çalışanların karanlık ve aydınlık kişilik özelliklerinin ve kültürel değişkenlerin iş yerinde kötü muamele ve iş ile ilgili değişkenler arasındaki ilişkilerde düzenleyici rolü
ELİF BİNGÜL
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
PsikolojiÇankaya ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI GÖNCÜ KÖSE
- Karanlık üçlü kişilik özellikleri ve örgütsel sinizm arasındaki ilişki: İş tatmininin aracılık etkisi
The relationship between dark triad personality traits and organizational cynicism: The mediating role of job satisfaction
TUĞÇE ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeHatay Mustafa Kemal Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERİT ÖLÇER
- Moderating role of the dark triad personality traits on the association between emotional labor and work outcomes: An examination based on activation/inhibition pathways
Karanlık üçlü kişilik özelliklerinin duygusal emek ile iş çıktıları arasındaki ilişki üzerindeki moderatör rolü: Aktivasyon/engelleme yollarına dayalı bir inceleme
AYSU ÇETİNBİNİCİ
Doktora
İngilizce
2022
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YONCA TOKER GÜLTAŞ
- Okul yöneticilerinin karanlık kişilik özellikleri ile örgütsel güven ve örgütsel iklim arasındaki ilişki
The relationship between organizational trust and organizational climate with the dark personality traits of school administrators
HÜLYA GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İMAM BAKIR ARABACI
- Moderating effect of perceived situational strength on the relationship between the dark triad and counterproductive work behaviors
Durumsal kuvvetin karanlık üçlü kişilik özellikleri ve üretkenlik karşıtı iş davranışları arasındaki moderasyon etkisi
ÖYKÜ KOÇOĞLU