Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerin sıvı kontrolü ve diyet tedavisine yönelik bilgi,tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge,attitudes and behaviors of individuals receiving hemodialysis treatment towards fluid control and diet treatment
- Tez No: 1004780
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ, PROF. DR. İBRAHİM GÜNEY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Nefroloji, Nephrology
- Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, sıvı kontrolü, diyet tedavisi, uyum, Böbrek yetmezliği-kronik, Hasta uyumu, Renal diyaliz, Hemodialysis, fluid control, dietary therapy, adherence, Kidney failure-chronic, Diet therapy, Patient compliance, Renal dialysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Konya Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı hemodiyaliz hastalarının sıvı kontrolü ve diyet tedavisine yönelik bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, 01.04.2025-01.06.2025 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi'nde hemodiyaliz tedavisi gören, kronik böbrek hastalığı olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 132 birey ile gerçekleştirildi. Katılımcılara araştırma hakkında bilgi verildikten sonra yazılı aydınlatılmış onam alındı. Sosyodemografik özellikleri içeren form, Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrol Ölçeği ve Hemodiyaliz Hastalarının Diyet Tedavisine Yönelik Tutum Ölçeği uygulandı. Ayrıca katılımcıların rutin olarak ölçülen bazı klinik özellikleri (kuru ağırlığı, diyaliz öncesi ve sonrası kilosu, interdiyalitik kilo, UF miktarı, albümin, fosfor, diyaliz öncesi ve sonrası kan basıncı, üre, kreatinin ve potasyum düzeyleri) not edilmiştir. Verilerin analizinde Spss 22.0 programı kullanıldı ve p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 54,4±15,7 olup, çalışma 132 kişi ile tamamlandı. Hastaların %54,5'i erkek, %65,9'u evli, %57,6'sı ilköğretim mezunuydu. Hastaların %87,9'u çalışmıyor, %43,2'si eşi ve çocuklarıyla yaşamakta, %96,2'si il merkezinde yaşamakta, %46,2'sinin geliri giderinden azdı. Hastaların %75,0'ının kronik bir hastalığı vardı, %78,0'ı sigara kullanmıyordu. %87,9'u daha önce böbrek nakli olmamıştı ve %59,1'inin böbrek nakli başvurusu yoktu. Katılımcıların ortalama 10,3±8,4 yıldır böbrek hastası olduğu, ortalama 5,2±5,0 yıldır diyalize girdiği belirlendi. Hastaların %99,2'si diyetisyenden, %37,9'u doktordan diyet ve sıvı dengesi eğitimi aldığını belirtti. Hastaların günlük sıvı alım miktarı ile interdiyalitik kilo artışı arasında zayıf düzeyde pozitif korelasyon (p=0,005), ultrafiltrasyon (UF) miktarı ile arasında zayıf düzeyde pozitif korelasyon (p=0,006) ve günlük sıvı alım miktarı ile sıvı kontrol ölçeği toplam puanı arasında orta düzeyde negatif korelasyon saptandı (p<0,001). İnterdiyalitik kilo ile UF miktarı arasında güçlü pozitif korelasyon (p<0,001), interdiyalitik kilo ile sıvı kontrol ölçeği toplam puanı arasında zayıf düzeyde negatif korelasyon belirlendi (p=0,002). UF miktarı ile sıvı kontrol ölçeği toplam puanı arasında da zayıf düzeyde negatif korelasyon saptandı (p=0,001). Diyet tedavisine yönelik tutum ölçeği toplam puanı ile sıvı kontrol ölçeği toplam puanı arasında orta düzeyde pozitif korelasyon bulundu (p<0,001). Ayrıca ileri yaş, sigara kullanmama ve gelir durumunun daha iyi olmasının hem sıvı kontrol ölçeği hem de diyet tedavisine yönelik tutum ölçeği puanlarını anlamlı düzeyde artırdığı görüldü. Sonuç: Hastaların günlük sıvı alım miktarı, interdiyalitik kilo ve UF miktarı arttıkça sıvı kontrol ölçeği toplam puanlarının anlamlı düzeyde azaldığı, sıvı kontrolüne uyumun azalmasının klinik sıvı yükü göstergeleriyle ilişkili olduğu görüldü. Diyet tedavisine yönelik olumlu tutumun, sıvı kontrolüne uyumu da desteklediği ve bu iki alanın birbiriyle ilişkili olduğu saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
Aim: The study aimed to evaluate the knowledge, attitudes, and behaviors of hemodialysis patients regarding fluid control and dietary treatment Materials and Methods: The study was conducted from April 1, 2025 to June 1, 2025 at the Hemodialysis Unit of Konya City Hospital, with 132 individuals who were undergoing hemodialysis treatment for chronic kidney disease and consented to participate. Participants were informed about the study and written informed consent was obtained. A questionnaire covering sociodemographic characteristics was administered, along with the Fluid Control Scale For Hemodialysis Patient and the Attitude Scale For Dietary Therapy Of Hemodialysis Patients. In addition, certain routine clinical measurements were recorded: dry weight, pre- and post-dialysis weight, interdialytic weight gain, ultrafiltration (UF) volume, serum albumin, phosphate, pre- and post-dialysis blood pressure, urea, creatinine, and potassium levels. Data were analyzed using SPSS version 22.0, and a value of p<0.05 was considered statistically significant. Results: The mean age of participants was 54.4 ± 15.7 years, and the study was completed with 132 patients. Of these, 54.5% were male, 65.9% were married, and 57.6% had a primary school education. 87.9% were unemployed; 43.2% lived with a spouse and children; 96.2% resided in urban areas; and 46.2% reported incomes below their expenses. 75.0% had at least one additional chronic illness, and 78.0% were non-smokers. 87.9% had never undergone kidney transplantation, and 59.1% had not applied for a transplant. On average, patients had been diagnosed with kidney disease for 10.3 ± 8.4 years and had been on dialysis for 5.2 ± 5.0 years. 99.2% of the patients reported receiving education on diet and fluid balance from a dietitian, and 37.9% from a physician. A weak positive correlation was found between daily fluid intake and interdialytic weight gain (p=0.005), and also between daily fluid intake and UF volume (p=0.006); by contrast, daily fluid intake showed a moderate negative correlation with the total Fluid Control Scale score (p<0.001). Interdialytic weight gain was strongly positively correlated with UF volume (p<0.001) and weakly negatively correlated with the Fluid Control Scale total score (p=0.002). UF volume was also weakly negatively correlated with the Fluid Control Scale score (p=0.001). A moderate positive correlation was observed between the total Attitude Scale for Dietary Therapy score and the Fluid Control Scale score (p<0.001). Additionally, older age, non-smoking status, and higher income were significantly associated with higher scores on both the Fluid Control Scale and the Dietary Therapy Attitude Scale. Conclusion: It was observed that as patients' daily fluid intake, interdialytic weight gain, and UF volume increased, their Fluid Control Scale scores significantly decreased, indicating that poorer adherence to fluid control was associated with clinical markers of fluid overload. A positive attitude toward dietary therapy was also associated with better adherence to fluid control, and these two domains were interrelated.
Benzer Tezler
- Hemodiyaliz alan hastaların sıvı kısıtlamasına uyum düzeyleri, uyumunu etkileyen kolaylaştırıcı ve zorlaştırıcıların belirlenmesi
Compliance levels of compliance with fluid restriction in patients receiving hemodialysis, determination of facilitators and challenges affecting compliance
GÜLFİDAN TEKİN KARAKÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE ÖZER KÜÇÜK
- Hemodiyaliz uygulanan bireylerde öz yönetim ve hasta aktiflik düzeyinin incelenmesi
Examination of self-management and patient activity level in individuals undergoing hemodialysis
FUNDA GÖKÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikSivas Cumhuriyet Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA ÖZKAN TUNCAY
- Hemodiyaliz hastalarına verilen eğitimin iki diyaliz seansı arasındaki beslenme durumuna etkisinin değerlendirilmesi.
Evaluation the effect of education of hemodialysis patients between two dialysis seans to nourishment state.
NESRİN TÜRK
- Hemodiyaliz tedavisi alan bireylere roy adaptasyon modeline göre verilen eğitimin hastalığı kabullenme ve sıvı kontrolüne etkisi
The effect of education based on roy adaptation model given to individuals who receive hemodialysis treatment on acceptance of illness and fluid control
MERVE ÇAYIR YILMAZ
Doktora
Türkçe
2017
HemşirelikAtatürk Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELANUR YILMAZ KARABULUTLU
- Hemodiyaliz hastalarının sıvı kontrolüne uyumu ve yaşadıkları semptomların belirlenmesi
The determination of adherence to fluid control and symptoms of patients undergoing hemodialysis
ALİ KAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
HemşirelikErciyes ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SONGÜL GÖRİŞ