Dinamik bir arşiv olarak beden: Çağdaş sanatta hareketin politikası ve bilgi-iktidar izleri
The body as a dynamic archive: The politics of movement in contemporary art the traces of knowledge-power
- Tez No: 1005023
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞİRİN YILMAZ, DOÇ. BURAK DELİER
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Güncel sanat, İnsan bedeni, İnsan hareketi, Contemporary art, Human body, Human motion
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Resim Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Arşiv, toplumsal hafızayı düzenleyen ve koruyan bir yapı olarak geçmişin kayıtlarını içerir; ancak 20. yüzyılın önde gelen filozoflarından olan Jacques Derrida ve Michel Foucault'nun tartıştığı üzere arşiv, aynı zamanda mevcut iktidar ilişkileri, normlar ve kültürel yapılar tarafından belirlenir ve bunları yeniden üretir. Güncel sanat pratiğinde ise, toplumsal konulara dikkat çekmek, bastırılmış olanı görünür kılmak ve hafızaya karşı yeni hafıza biçimleri yaratmak amacıyla etkin bir yöntem olarak kullanılmaktadır. 1990'lardan itibaren sanat alanında arşiv, geçmişi yalnızca belgeleyen değil; şimdiyi ve geleceği de dönüştüren bir bilgi üretim modeli haline gelmiştir. Bu tez, bedeni dinamik bir arşiv, hareketi ise bedensel bilgi üretiminin bir biçimi olarak ele alır. Bu doğrultuda beden, Foucault'nun iktidar-özne ilişkileri bağlamındaki tarihsel izleri taşıyan bir alan olarak değerlendirilirken; hareket, Maurice Jean Jacques Merleau-Ponty'nin yaşayan beden anlayışı ve Francisco J. Varela–Evan Thompson– Eleanor Rosch'un nörofenomenolojik yaklaşımıyla bilişsel bir süreç ve duyumsal hafıza üretimi olarak incelenmektedir. Böylece beden, hem tarihsel-politik etkilerle biçimlenen, hem de duyusal-bilişsel süreçlerde sürekli yeniden inşa edilen aktif bir arşiv konumuna yerleştirilir. Tezin tarihsel referansları bağlamında, 19. yüzyılda beden hareketlerinin analizi ve hareketin ideolojik temelleri incelenirken; çağdaş sanat pratiklerinde ise hareketin bir temsil biçimi olmaktan çıkarak, kişinin kendi arşiv-bedenine mesafe aldığı eleştirel karşılaşma alanları olarak nasıl kurulduğu tartışılmıştır.“Bedensel Bir Günce Olarak Anormal Hareketler”başlığı altındaki sanat pratikleri, gündelik yaşamda fark edilmeyen mikro-jestlerin ve norm dışı hareketlerin kaydedildiği bedensel bir günce şeklinde geliştirilmiştir. Bu işler, beden hareketinin taşıdığı duygu ve bilgiyi görünür kılarak; toplumsal normlarla kurulan gerilimli ilişkileri araştırır ve hareketin hem kişisel hem kolektif hafızaya dair yeni anlam ihtimallerini açığa çıkaran eleştirel bir bilgi alanı sunduğunu ortaya koyar. Bu açıdan tez, bedenin hareket yoluyla ürettiği bilginin statik olmayan, dönüşebilir ve toplumsal yapılarla ilişkilenebilir bir arşiv niteliği taşıdığını ortaya koymakta; bedeni iktidarın izlerini taşıyan fakat aynı zamanda bu izleri dönüştürebilen aktif bir özne olarak konumlandırmaktadır.
Özet (Çeviri)
The archive contains the records of the past as a structure that organizes and preserves social memory; however, as discussed by Jacques Derrida and Michel Foucault, two of the leading philosophers of the 20th century, the archive is also determined by existing power relations, norms, and cultural structures and reproduces them. In contemporary art practice, it is used as an effective method for drawing attention to social issues, making the repressed visible, and creating new forms of memory against established memory. Since the 1990s, the archive in the field of art has become not only a structure that documents the past but also a model of knowledge production that transforms the present and the future. This thesis approaches the body as a dynamic archive and movement as a form of embodied knowledge production. In this respect, the body is evaluated as a domain that carries historical traces within Foucault's power–subject relations; and movement is examined as a cognitive process and a production of sensory memory through Maurice Jean Jacques Merleau-Ponty's understanding of the lived body and the neurophenomenological approach of Francisco J. Varela, Evan Thompson, and Eleanor Rosch. Thus, the body is positioned as an active archive that is both shaped by historical-political forces and continuously reconstructed within sensory-cognitive processes. In the historical references of the thesis, the analysis of bodily movements in the 19th century and the ideological foundations of movement are examined; whereas in contemporary art practices, the focus is on how movement ceases to be a representational form and becomes a critical encounter field in which the individual takes distance from their own archive-body. The artistic practices developed under the title“Abnormal Movements as a Bodily Diary”have been constructed as a bodily diary in which micro-gestures and non-normative movements, often unnoticed in daily life, are recorded. These works make visible the emotion and knowledge carried by bodily movement; they explore the tense relations established with social norms and reveal that movement offers a critical field of knowledge that opens new possibilities of meaning concerning both personal and collective memory. In this respect, the thesis demonstrates that the knowledge produced by the body through movement constitutes a non-static, transformable, and socially interconnected form of archive; and positions the body as an active subject that carries the traces of power yet is also capable of transforming those traces.
Benzer Tezler
- Müzelerde artırılmış gerçeklik uygulamalarının incelenmesi: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Özel Ahmet Yakupoğlu Müzesi örneği
An analysis of augmented reality applications in museums: The case of Kütahya Dumlupınar University Private Ahmet Yakupoğlu Museum
ZAHİDE ŞAHİN KUBAT
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2025
Güzel SanatlarKütahya Dumlupınar ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
PROF. DR. LEVENT MERCİN
- Fotoğrafla Türkiye Albümü'nde (1937) kültür varlıkları ve çağdaş mimarlık
Cultural assets and contemporary architecture in The Album of Turkey in pictures (1937)
GANİMET ATALAY TALEBAZADEH
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEJAT TURGUT SANER
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Tarihi kâgir yapılarda çağdaş restorasyon uygulamalarına yönelik bir yöntem önerisi
A method proposal for contemporary restoration practices in historic masonry buildings
MUSTAFA KEMAL BOZACI
- Understanding Yedikule Urban Gardens as an interstitial space: The potential of commons to transform an undefined urban space
Yedikule Bostanları'nı bir arayer olarak anlamak: Müştereklerin tanımsız bir mekanı dönüştürme potansiyeli
MELİSSA TURGUT
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU CİHANGER MEDEIROS RIBEIRO