Modern Türk şiirinde çevre (1980-2000)
Environment in modern Turkish poetry (1980-2000)
- Tez No: 1005029
- Danışmanlar: PROF. DR. YILMAZ DAŞCIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Ekoeleştiri, Ekolojik çevre, Ekoşiir, Modern şiir, Türk şiiri, Ecocriticism, Ecological environment, Ecopoetry, Modern poem, Turkish poem
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanın doğayla kurduğu ilişki, tarihsel süreç içerisinde köklü değişimlere uğramıştır. Başlangıçta doğayla iç içe ve daha doğrudan bir bağ söz konusuyken, özellikle modernleşme süreciyle birlikte doğa; yerini insanın salt bir kaynak ve meta olarak gördüğü çevre olgusuna bırakmıştır. Sanayileşme ve kentleşmenin etkisiyle bu ilişkide meydana gelen bozulmalar; yalnızca siyasi, sosyal ve kültürel alanlarda değil, edebiyatta da yankı bulmuştur. Özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren küresel ölçekte gündeme gelen kirlilik, türlerin yok oluşu, iklim değişikliği ve kontrolsüz nüfus artışı gibi temel sorunlar, edebî türlere de yansımıştır. Bu çalışmanın amacı; modern Türk şiirinde 1980-2000 yılları arasında yayımlanan şiir kitaplarındaki çevre meselelerini ele alarak eleştirel bir perspektif ortaya koymaktır. Çalışmanın birinci bölümünde, İlk Çağ'dan günümüze değişen doğa algısı ve doğanın yerini inşa edilmiş çevreye bırakma süreci ele alınmıştır. İkinci bölümde; çevre ve çevrecilik kavramları, çevreci eleştirinin gelişimi, bu yaklaşımın hem dünyadaki hem de Türkiye'deki seyri ile çeşitli çevreci anlayışlar üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise Türk şiirinde doğanın çevreye dönüşümü ve çevreci şiir olgusu ele alınmış; 1980-2000 yılları arasında yayımlanan şiir kitaplarında çevre izleğini merkezine alan örnekler incelenmiştir. Bu noktada, özellikle temsil gücü yüksek şairler üzerine yoğunlaşılarak, çevre duyarlılığının modern Türk şiirindeki gelişimi görünür kılınmaya çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
The relationship between humans and nature has undergone profound changes throughout history. While initially there was a close and more direct connection with nature, particularly with the advent of modernisation, nature has given way to the concept of the environment, which humans view solely as a resource and commodity. The deterioration in this relationship, brought about by industrialisation and urbanisation, has been reflected not only in political, social and cultural spheres, but also in literature. Fundamental issues that have come to the fore on a global scale, particularly since the second half of the 20th century, such as pollution, species extinction, climate change and uncontrolled population growth, have also been reflected in literary genres. The aim of this study is to present a critical perspective by addressing environmental issues in poetry books published in modern Turkish poetry between 1980 and 2000. The first section of the study examines the changing perception of nature from ancient times to the present day and the process of nature giving way to the built environment. The second section focuses on the concepts of the environment and environmentalism, the development of environmental criticism, the trajectory of this approach both globally and in Turkey, and various environmentalist understandings. The third section examines the transformation of nature into the environment in Turkish poetry and the phenomenon of environmental poetry; examples centred on the theme of the environment in poetry books published between 1980 and 2000 are analysed. At this point, by focusing particularly on poets with high representational power, the development of environmental awareness in modern Turkish poetry is made visible.
Benzer Tezler
- Vural Bahadır Bayrıl şiirinde gelenek
Tradition in Vural Bahadır Bayrıl's poetry
FATİH BALCIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET EVİS
- Cumhuriyet dönemi Türk şiirinde çocuk (1950-1980)
Child in Turkish poetry of the Republican era (1950-1980)
MÜSLÜM ENGİN
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiKadın ve Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. MİNE ÖZYURT KILIÇ
- Oktay Rifat'ın şiirlerinde doğa farkındalığı: Çevreci eleştiri ışığında bir okuma
The awareness of nature in Oktay Rifat's poetry: An ecocritical approach
ÖZGE AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GONCA GÖKALP ALPASLAN
- Behçet Necatigil ve şiirin ev hali
Behçet Necatigil and house of poetry
ŞEHNAZ ŞİŞMANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Türk Dili ve Edebiyatıİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiTürk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ORHAN TEKELİOĞLU
- Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın şiirlerinde çocuk teması
The Child theme in the poems of Fazıl Hüsnü Dağlarca
MÜGE SUCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABİDE DOĞAN