Eski Anadolu Türkçesinde tabakalaşma ve tabakalanma
Stratification and stratal layering in Old Anatolian Turkish
- Tez No: 1005073
- Danışmanlar: PROF. DR. ZİKRİ TURAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Eski Anadolu Türkçesi, Karşılaştırmalı dil bilgisi, Sosyodilbilim, Tabakalaşma, Old Anatolian Turkish, Comparative grammar, Sociolinguistic, Stratification
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tabaka, aynı zaman ve mekânda bir topluma ait diyalekt demektir. Diyalekt, şive, ağız, lehçe gibi her türlü konuşma farkını içerdiği için Türk dili içerisinde birçok tabaka vardır. Söz gelimi, Köktürkçe, Eski Anadolu Türkçesi, Yakut Türkçesi, Ankara ağzı … ayrı tabakaları temsil eder. Tabaka teriminden doğan“tabakalaşma”ve“tabakalanma”olmak üzere iki terim daha vardır. Tabakalaşma, dilin başka süreç, coğrafya ya da her ikisine birden ait olan diyalektal özelliklerinin aynı diyalektte bir araya gelmesi, yani o dilin aynı sürecinin birer unsuru hâline gelmesidir. Dilin herhangi bir şubesinde meydana gelen tabakalaşmalar, dil bilgisi esaslarına göre fonetik, morfolojik ve semantik düzeylerde incelenir. Bu incelemelerden hareketle, tabakalaşmalardaki tabaka etkileri, bu tabakaların özellikleri ve hiyerarşisi belirlenir. Tabakalanma, bir tabakanın kendini oluşturmasıdır. Eski Anadolu Türkçesinin tabakalanışı, bu Türkçenin kendini oluşturan özelliklerin yaygınlaşması/genel temâyül hâline gelmesi, morfofonetik ve semantik süreçlerle yaşanan değişmeler, iç ve dış ödünçlemeler, alıntılarla gerçekleşir. Elde edilen teorik ve pratik veriler, Eski Anadolu Türkçesinin tabakalaşma cetvelini oluşturmamıza imkân sağlar. Bu cetvel, Eski Anadolu Türkçesinin tabakalanışını gösteren fonetik ve morfolojik kuralları içerir. Eski Anadolu Türkçesi, bu Türkçeyi oluşturan ağızlardan oluşan ana tabakanın yanı sıra, Eski Türkçe, Erken Azerbaycan Türkçesi, Doğu Türkçesi, Kıpçak Türkçesi ve Arapça, Farsça, Moğolca, Yunanca ve Ermeniceden oluşan alıntı tabakalarıyla tabakalaşmaya katılır.
Özet (Çeviri)
A stratum refers to a dialect that belongs to a community within the same time and space. Since the term dialect encompasses all kinds of speech variations -such as accent, vernacular, or regional language many strata exist within the Turkish language. For instance, Old Turkish (Köktürkçe), Old Anatolian Turkish, Yakut Turkish, and the Ankara dialect all represent distinct strata. From the term stratum arise two other important concepts: stratification and stratal layering. Stratification refers to the process by which dialectal features that originate from different periods, geographical regions, or both, come together within a single dialect -thus becoming integral components of the same linguistic process. Stratifications within a branch of a language are analyzed at three levels: phonetic, morphological, and semantic. Based on such analyses, the influence of different strata, their features, and their hierarchy are identified. Layering, on the other hand, is the process by which a stratum forms itself. The stratal layering of Old Anatolian Turkish occurred through the spread and generalization of its formative features, changes observed through morphophonetic and semantic processes, internal and external borrowings, and lexical influences through contact. The theoretical and practical data obtained make it possible to construct the layering chart of Old Anatolian Turkish. This chart includes phonetic and morphological rules that show the stratification of Old Anatolian Turkish. In addition to primary stratum composed of the dialects that constitutin Old Anatolian Turkish, Old Turkish, Early Azerbaijani Turkish, Eastern Turkish, and Kipchak Turkish, as well as loanword strata originating Arabic, Persian, Mongolian, Greek and Armenian.
Benzer Tezler
- Eski Anadolu Türkçesinde edat ve zarf fiillerin fonksiyonları
Başlık çevirisi yok
KAMİL TİKEN
Doktora
Türkçe
1993
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. MERTOL TULUM
- Eski Anadolu Türkçesinde hal eklerinin fillerle münasebeti
Başlık çevirisi yok
NASRULLAH ÖZSOY
Doktora
Türkçe
1993
Dilbilimİstanbul ÜniversitesiYeni Türk Dili Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. MERTOL TULUM
- Eski Anadolu Türkçesinde fiillerin tasnifi
The Classification of old Anatolian Turkish verbs
SÜLEYMAN BOZDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Türk Dili ve EdebiyatıAfyon Kocatepe ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜRER GÜLSEVİN
- Eski Anadolu Türkçesinde bağımlı morfem olarak kullanılan fiiller
The Verbs which are used as dependent morphome in old Anatolian Turkhish
SAİME SELVA CENGİZ ÖNDER
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Türk Dili ve EdebiyatıAfyon Kocatepe ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜRER GÜLSEVİN
- Eski Anadolu Türkçesinde kelime grupları ve kullanılışları
The Using of world groups in Old Anatolian Turkish
DOĞAN ENFEL