Cumhuriyet Gazetesi verileri ışığında Erken Cumhuriyet Dönemi esham ve tahvilat borsasında döviz ve menkul kıymet fiyat oluşumunun temel dinamikleri
Fundamental dynamics of currency and securities price formation in the stock and bond exchange during The Early Republican Period based on data from Cumhuriyet Newspaper
- Tez No: 1005105
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ABDULKADİR ATAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Tarih, Gazetecilik, Economics, History, Journalism
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma iktisat tarihi bağlamında Erken Cumhuriyet Dönemi borsasında fiyat oluşum mekanizmalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada 18 Mayıs 1924 ile 30 Kasım 1928 tarihleri arasında Cumhuriyet Gazetesi'nde Osmanlıca yayımlanan günlük efektif ve kambiyo kurlar ile hisse senetleri ve tahviller esas alınmıştır. Çalışma kapsamında 1647 sayı incelenerek veri seti oluşturulmuş, daha sonra bu veri setleri analiz edilmiştir. Efektif ve kambiyo grubunda dövizler; hisse senedi ve tahvil grubunda ise devlet tahvilleri ile özel şirketlere ve devlet şirketlerine ilişkin hisse senetleri ve tahviller incelenmiştir. Araştırmanın amacı Türk lirasının uluslararası para birimleri karşısındaki değerinin ve dönemin borsasında menkul kıymet değerlerinin hangi iç ve dış gelişmeler sonucu belirlendiğini ortaya koymaktır. Çalışma ayrıca efektif ve kambiyo kurlarını ayrı ayrı ele alarak çift katmanlı bir döviz piyasasının varlığını ortaya koymaktadır. Veri setinin hazırlanmasındaki titizlik ve verilerin standartlaştırılması analizlerin güvenilirliğini artırmayı amaçlamış, borsa fiyatlarının dönemin ekonomik ve politik, ulusal ve uluslararası gelişmeleriyle ilişkisini ortaya koymuştur. Avrupa'daki altın sterlin dönüş gelişmeleri, Erken Cumhuriyet Dönemi millileştirme hamleleri, Osmanlı Devleti'nden devralınan ekonomik yapı, Amerika, Avrupa, Rusya ve bir kısmı savaş sonrası Osmanlı topraklarından ayrılan çevre ülkelerin ekonomik gelişmeleri çalışmaya konu olmuştur. Bu özellikleriyle çalışma Erken Cumhuriyet Dönemi borsasının dinamiklerini kavramaya ve Cumhuriyet Gazetesi'nin bir iktisat tarihi kaynağı olarak değerlendirilmesine katkı sağlamıştır. Sonuçlar dönemin kurumsal gelişmelerinin ve finans piyasasının hangi gelişmelere ne ölçüde reaksiyon gösterdiğini analiz ederek bir anlamda panoramasını çizmeye ve tarihsel bağlamını anlamaya yardımcı olmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the price formation mechanisms in the stock market of the Early Republican period within the context of economic history. The study is based on daily effective and exchange rates, as well as stock and bond prices, published in Ottoman Turkish in the Cumhuriyet newspaper between May 18, 1924, and November 30, 1928. A dataset was created by examining 1647 issues, which were then analyzed. In the effective and foreign exchange group, currencies were examined; in the stock and bond group, government bonds and shares and bonds belonging to private and state-owned companies were analyzed. The aim of the research is to reveal which domestic and foreign developments determined the value of the Turkish lira against international currencies and the values of securities in the stock market of that period. The study also reveals the existence of a double-layered foreign exchange market by examining effective and exchange rates separately. The meticulous preparation of the dataset and the standardization of the data aimed to increase the reliability of the analyses and to reveal the relationship between stock market prices and the economic and political, national and international developments of the period. The study examines developments in the gold-pound exchange rate in Europe, nationalization efforts during the Early Republican period, the economic structure inherited from the Ottoman Empire, and economic developments in America, Europe, Russia, and neighboring countries, some of which separated from Ottoman territories after the war. With these characteristics, the study contributes to understanding the dynamics of the stock market during the Early Republican period and to evaluating Cumhuriyet Newspaper as a source for economic history. The results help to create a panorama of the period's institutional developments and the extent to which the financial market reacted to various developments, thus aiding in understanding its historical context.
Benzer Tezler
- Sounding the people: Populist logic and music politics in Early Republican Türkiye (1923-1952)
Halkı seslendirmek: Erken Cumhuriyet Türkiye'sinde popülist mantık ve müzik siyaseti (1923-1952)
GÖKHAN PARLAKTAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA BELMA OĞUL
- Social vulnerability analysis of the cities affected by the february 6 kahramanmaras earthquakes
6 şubat Kahramanmaraş depreminden etkilenen şehirlerin sosyal hasar görebilirlik analizi
HİLAL AKIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİMMET KARAMAN
- İllüstrasyonun temsil gücü: 1929-1938 Milliyet ve Cumhuriyet gazetesi illüstrasyonlarının ikonoloji yöntemiyle incelenmesi
The representational strength of illustration: An analysis of 1929-1938 Milliyet and Cumhuriyet newspaper illustrations with the method of iconology
BELGİN İPEK
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2024
Güzel SanatlarAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiMedya Tasarımı Ana Sanat Dalı
PROF. DR. PELİN ÖZTÜRK GÖÇMEN
- Türk basınında İkinci Dünya Savaşı (Tan, Ulus, Cumhuriyet, Akşam gazeteleri örneği)
The World War II in Turkish press (Tan, Ulus, Cumhuriyet, Akşam newspapers example)
MEHTAP BAŞARIR
Doktora
Türkçe
2018
Türk İnkılap TarihiErciyes ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİHAN ALTUNCUOĞLU
- Çankırı gazetesi (1921-1952)
Çankırı newspaper
SERPİL TUZSUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TarihKastamonu ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET SERHAT YILMAZ