Ankara ili Çankaya ilçesindeki üç lisenin öğrencilerinde ekran maruz kalımı, internet bağımlılığı, dijital oyun bağımlılığı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Assessment of screen exposure, internet addiction, digital game addiction, and associated factors among students of three high schools in the Çankaya district of Ankara province
- Tez No: 1005326
- Danışmanlar: PROF. DR. LÜTFİYE HİLAL ÖZCEBE
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Public Health, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Ergen, dijital oyun bağımlılığı, ekran maruz kalımı, internet bağımlılığı, lise öğrencileri, Anadolu liseleri, Davranışsal bağımlılık, Fen liseleri, Geç ergenlik, Teknolojik bağımlılık, Adolescent, digital game addiction, screen exposure, internet addiction, high school students, Anatolia high schools, Behavioral addiction, Science high school, Late adolescence, Technological dependence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Demircioğlu, E. Ö., Ankara İli Çankaya İlçesindeki Üç Lisenin Öğrencilerinde Ekran Maruz Kalımı, İnternet Bağımlılığı, Dijital Oyun Bağımlılığı ve İlişkili Faktörlerin Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Halk Sağlığı Uzmanlık Tezi, Ankara, 2025. Ergenlik, hızlı büyüme ve gelişme yaşanan bir dönemdir. Bu dönemde ekran maruz kalım süresinin uzaması, internet ve dijital oyun bağımlılığı fiziksel, ruhsal ve sosyal sağlığı olumsuz olarak etkilemektedir. Tanımlayıcı tipte olan bu araştırmada, lise öğrencilerinde ekran maruz kalımı, internet ve dijital oyun bağımlılıklarının ve bağımlılıklarla ilişkili olan faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ankara ili Çankaya ilçesinde belirlenen üç lisede tüm öğrencilere gidilmesi amaçlanmıştır; üç lisede toplam 1717 öğrenciden 833'ü ile (%48,5) çalışma tamamlanmıştır. Araştırmada Ergenler için İnternet Bağımlılığı Ölçeği (EiİBÖ) ve İnternet Oyun Oynama Bozukluğu Ölçeği-kısa formu (İOOBÖ-kf) ile ailenin öğrenim durumu ve katılımcının sosyodemografik, sosyoekonomik durumu, sağlıklı yaşam davranışları, uyku, aile ile iletişim, özgüven, ruhsal ve sosyal sağlık durumu ile sosyal yaşam, okul hayatı, gelecekteki meslek yaşamı ve ekran kullanımı ile ilgili özelliklerine ilişkin veri toplama formu kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçekler beşli likert tipindedir ve ölçeklerden alınabilen en düşük puan 9, en yüksek puan 45'tir. EİİBÖ'den (İbrahim Taş, 2019) alınan puan arttıkça internet bağımlılığı artmaktadır. İOOBÖ-kf'nin (Pontes ve Griffiths, 2015) kesim değeri 36'dır; ancak altın standart bir kesim değeri olmadığı araştırmacılar tarafından belirtilmiştir. Araştırma için aile ve öğrenci onamları alınmış ve öğrencilerden gözlem altında anket uygulama tekniği ile veri toplanmıştır. Katılımcıların izlediklerinin süre ve içeriğinin aileleri tarafından kontrol edilmesi sorusunda Cumhuriyet Fen Lisesi (CFL) katılımcılarında süre ve içerik kontrolü yüzdeleri Anadolu lisesi katılımcılarına göre daha fazladır. Ailelerin içerikten çok süre kontrolü yaptığı bulunmuştur. Katılımcıların hepsi akıllı telefon sahibi olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların %60,4'ü hafta içi ekran maruz kalım süresinin 3-5 saat, %24,0'ı 1-2 saat olduğunu belirtmiştir. Hafta sonu ekran maruz kalım süresini katılımcıların %44,2'si 6-8 saat, %33'ü 3-5 saat olarak belirtmiştir. Katılımcıların EİİBÖ'den aldıkları puan ortalamaları CFL için 20,33±7,93, Kurtuluş Anadolu Lisesi (KAL) için 24,60±7,75 ve Çankaya Anadolu Lisesi (ÇAL) için 24,73±7,82 bulunmuştur. Uyku bozukluğu puanı ile EİİBÖ puanı arasında pozitif yönlü, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulunmuştur. Aileden alınan sosyal destek puanı, not ortalaması, haftalık ders çalışma süresi ve gelecek başarısına inanç ile EİİBÖ puanları arasında negatif yönlü, zayıf düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulunmuştur. Katılımcıların hafta sonu dijital oyun oynama süresi ortalamaları CFL için 2,37±1,54 saat, KAL için 3,52±1,59 saat ve ÇAL için 3,47±1,54 saat bulunmuştur. Katılımcıların en sık tercih ettikleri dijital oyun türleri sırasıyla aksiyon/macera, simülasyon, spor/yarış, dövüş/şiddet ve stratejidir. Katılımcıların %5,9'u internet oyun oynama bozukluğu açısından yüksek risktedir. Not ortalaması ve ders çalışma süresi fazla olan katılımcıların ekran maruz kalım süresi diğer katılımcılara göre daha az bulunmuştur. Katılımcıların anneleriyle sosyal iletişimleri ile EİİBÖ puanları arasında negatif yönlü, zayıf düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulunmuştur. Tüm katılımcılarda uyku bozukluğu puanı ile EİİBÖ puanları arasında pozitif yönlü, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulunmuştur (p<0,001, rho=0,446). Katılımcıların özgüven (p=0,001, rho= -0,212) ve aileden alınan sosyal destek puanı (p<0,001, rho= -0,273) ile EİİBÖ puanları arasında negatif yönlü, zayıf düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulunmuştur. Depresyon, anksiyete ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite (DEHB) tanısı almış katılımcıların EİİBÖ puan ortancalarının tanı almamış katılımcılardan istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu bulunmuştur. Spor/yarış, dövüş/şiddet ve rol yapma oyunlarını tercih eden katılımcıların İOOBÖ-kf'den aldıkları puan ortancalarının tercih etmeyen katılımcılarınkinden istatistiksel olarak anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerle aileler öğrencilerin sosyal destek ihtiyaçlarını azaltmak ve özgüvenlerini arttırmak için iş birliği içinde olmalıdır. Okullarda ekran maruz kalımı, internet bağımlılığı ve dijital oyun bağımlılığının zararları hakkında seminerler verilmelidir. Öğretmenler dikkat eksikliği, sosyal geri çekilme, akademik performansta azalma ve uyku bozuklukları gibi aşırı ekran maruz kalımının belirtileri konusunda eğitim almalıdır. Rehber öğretmenlerin dijital oyun bağımlılığı ve internet bağımlılığı ölçeklerini düzenli aralıklarla okullarda öğrencilere uygulaması teşvik edilmeli, bağımlı kategorisine giren öğrenciler için danışmanlık hizmetleri ve grup terapileri planlanmalıdır. Ebeveynler çocuklarına akıllı telefon satın almayı mümkün olduğunca ertelemelidir.
Özet (Çeviri)
Demircioglu, E. O., Assessment of Screen Exposure, Internet Addiction, Digital Game Addiction, and Associated Factors Among Students of Three High Schools in the Çankaya District of Ankara Province, Hacettepe University Faculty of Medicine, Department of Public Health, Public Health Specialty Thesis, Ankara, 2025. Adolescence is a period characterized by rapid growth and development. During this period, prolonged screen exposure as well as internet and digital game addiction negatively affect physical, mental, and social health. This descriptive study aimed to determine screen exposure, internet addiction, digital game addiction, and factors associated with these addictions among high school students. The study aimed to reach all students in three selected high schools in the Çankaya district of Ankara province; the study was completed with 833 of a total of 1,717 students (48.5%) from these three schools. In the study, the Internet Addiction Scale for Adolescents (IASA) and the Internet Gaming Disorder Scale–Short Form (IGDS9-SF) were used, along with a data collection form including variables related to family educational status and participants' sociodemographic and socioeconomic characteristics, healthy lifestyle behaviors, sleep, communication with family, self-esteem, mental and social health status, social life, school life, future professional life, and screen use characteristics. The scales used in the study are five-point Likert-type scales, with a minimum possible score of 9 and a maximum of 45. As the score obtained from the IASA (İbrahim Taş, 2019) increases, the level of internet addiction increases. The cutoff value of the IGDS9-SF (Pontes and Griffiths, 2015) is 36; however, it has been stated by the researchers that there is no gold standard cutoff value. Parental and student consents were obtained for the study, and data were collected from students using an observed questionnaire administration technique. Regarding the question of whether the duration and content of what participants watched were monitored by their families, the percentages of both duration and content control were higher among Cumhuriyet Science High School (CSHS) participants compared to Anatolian high school participants. It was found that families monitored duration more than content. All participants reported owning a smartphone. Of the participants, 60.4% stated that their weekday screen exposure time was 3–5 hours, while 24.0% reported 1–2 hours. For weekend screen exposure, 44.2% of participants reported 6–8 hours and 33% reported 3–5 hours. The mean IASA scores of the participants were found to be 20.33±7.93 for CSHS, 24.60±7.75 for Kurtuluş Anatolian High School (KAHS), and 24.73±7.82 for Çankaya Anatolian High School (CAHS). A positive, moderate, and statistically significant correlation was found between sleep disorder scores and IASA scores. Negative, weak, and statistically significant correlations were found between IASA scores and family social support scores, grade point average, weekly study time, and belief in future success. The mean weekend digital game playing times of participants were found to be 2.37±1.54 hours for CSHS, 3.52±1.59 hours for KAHS, and 3.47±1.54 hours for CAHS. The most frequently preferred digital game genres by participants were action/adventure, simulation, sports/racing, fighting/violence, and strategy, respectively. Of the participants, 5.9% were at high risk for internet gaming disorder. Participants with higher grade point averages and longer study durations were found to have lower screen exposure times compared to other participants. A negative, weak, and statistically significant correlation was found between participants' social communication with their mothers and their IASA scores. In all participants, a positive, moderate, and statistically significant correlation was found between sleep disorder scores and IASA scores (p<0.001, rho=0.446). Negative, weak, and statistically significant correlations were found between IASA scores and participants' self-esteem (p=0.001, rho=-0.212) and family social support scores (p<0.001, rho=-0.273). The median IASA scores of participants diagnosed with depression, anxiety, and attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) were found to be statistically significantly higher than those of participants without such diagnoses. The median IGDS9-SF scores of participants who preferred sports/racing, fighting/violence, and role-playing games were found to be statistically significantly higher than those of participants who did not prefer these game types. Teachers and families should cooperate to reduce students' social support needs and increase their self-esteem. Seminars on the harms of screen exposure, internet addiction, and digital game addiction should be provided in schools. Teachers should be trained to recognize signs of excessive screen exposure such as attention problems, social withdrawal, decreased academic performance, and sleep disorders. Guidance counselors should be encouraged to regularly administer digital game addiction and internet addiction scales to students in schools, and counseling services and group therapies should be planned for students who fall into the addiction category. Parents should postpone buying smartphones for their children as much as possible.
Benzer Tezler
- Lise öğrencilerinin prososyal davranışlarının; mizah, öfke ve utangaçlık düzeylerine göre incelenmesi
Studying the prosocial behavior of high school students according to their humor, anger and shyness levels
ZEYNEP ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Bölümü
PROF. DR. F. ABİDE GÜNGÖR AYTAR
- Lise öğrencilerinin başarı korkularının incelenmesi
The investigation of the fear of success of high school students
DENİZ KANTARCIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FİLİZ BİLGE
- Sekiz yıılık zorunlu eğitimin değerlendirilmesi (Ankara-Çankaya ilçesi örneği)
Evaluation of eight year compulsory education
ZEYNEP BUMİN SÜZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERVET ÖZDEMİR
- Kamu ortaöğretim okulu müdürlerinin hukuksal yetkilerini kullanımına ilişkin görüşleri
Opinions of public secondary school principals related to the use of their legal authorities
YAĞMUR KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimin Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN KEPENEKCİ
- Evlilik doyumu ile paternal bağlanma arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between marital satisfaction and paternal attachment
GİZEM HAMURCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiBeykent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN KAHRAMAN