ضوابط المعاملات المالية الصادرة عن الذكاء الاصطناعي – دراسة فقهية تحليلية
Yapay zekâ kaynaklı finansal işlemlerin düzenlenmesi – fıkhî veanalitik bir inceleme
- Tez No: 1005465
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED SIDDIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma,“Yapay Zekâ Kaynaklı Finansal İşlemlerin Düzenlenmesi – Fıkhî ve Analitik Bir İnceleme”konusunu ele almakta, finans alanındaki teknolojik gelişmeleri İslâm hukukunun temel ilkeleriyle ilişkilendirmektedir. Araştırmada yapay zekânın tanımı, türleri ve güncel uygulamaları, özellikle de akıllı işlemler (otomatik alım satım, finansal analiz, akıllı krediler ve akıllı sözleşmeler) incelenmiş, bu uygulamaların doğurduğu güncel fıkhî meseleler (ğarar, cehalet, ribâ ve sorumluluk) tartışılmıştır. Ayrıca yapay zekânın hukuken bağımsız bir taraf olup olamayacağına dair değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmada fıkhî-analitik bir yöntem benimsenmiş, teknik uygulamalar ile yerleşik fıkıh kuralları karşılaştırılmıştır. Ayrıca güncel örnekler üzerinden uygulamalı analiz yapılmıştır. Birinci bölümde yapay zekâ ve finansal işlemlerin kavramsal temeli ortaya konmuş, ikinci bölümde akıllı finans uygulamaları ve fıkhî riskler incelenmiş, üçüncü bölümde ise akıllı işlemler için genel ve özel fıkhî ilkeler tespit edilerek güncel örneklere uygulanmıştır. Araştırma, yapay zekânın bağımsız bir hukukî şahsiyet sayılamayacağını, işlemlerin sürekli şer'î denetime tabi tutulması gerektiğini ve şeffaflık, ğarar ve ribânın önlenmesi ile sorumluluğun garanti altına alınmasının zorunlu olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, şeriata uygun akıllı sözleşme modellerinin geliştirilmesi ve böylece finansal teknolojinin şer'î maksatlara hizmet etmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines“Regulations of Financial Transactions Issued by Artificial Intelligence – A Jurisprudential and Analytical Study”, focusing on the intersection between technological developments in the financial sector and the principles of Islamic law. The research explores the definition, types, and applications of artificial intelligence, particularly in smart financial practices such as automated trading, financial analysis, smart loans, and smart contracts. It further highlights contemporary jurisprudential challenges, including issues of gharar (uncertainty), jahalah (ignorance), riba (usury), and legal responsibility, as well as the question of whether AI systems can be considered independent contracting parties. The study adopts a jurisprudential and analytical approach, comparing modern technical applications with established Islamic legal principles, and employs an applied methodology through case studies of real smart financial transactions. The first chapter introduces the conceptual foundations of AI and financial transactions in Islamic jurisprudence, the second examines practical applications and their jurisprudential risks, and the third derives general and specific jurisprudential regulations for smart transactions and applies them to contemporary models. The findings confirm that AI cannot be regarded as an independent legal entity under Islamic law, and that its operations must be subject to continuous Sharia supervision. They also stress the necessity of transparency, avoidance of gharar and riba, and ensuring accountability in case of harm. The study recommends developing Sharia-compliant smart contractual models that combine technological efficiency with jurisprudential fairness, thus aligning financial technology with the higher objectives of Sharia in preserving rights and serving public interest.
Benzer Tezler
- ضوابط الفقه الافتراضي في المذهب الحنفي
Hanefi mezhebinde farazi fıkhın kontrolleri
QAHTAN MALALLAH SAADALLAH
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FAHRETTİN ATAR
- ضوابط العقوبة في الفقه الإسلامي دراسة مقارنة
İslam hukukunda ceza kuralları üzerine karşılaştırmalı fıkhî bir araştırma
SAFA KİRAZ
Doktora
Arapça
2019
DinSurıye Damascus UnıversıtesıTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMZA HAMZA
- ضوابط تعيين القرينة في مجاز القرآن عند الآلوسي في تفسيره (روح المعاني)
El-Âlûsî'nin Ruhu'l-Meânî tefsirinde mecazu'l-kur'ân'ın karinesinin belirlenmesine dair prensipler
SADIK SEYMEN
Doktora
Arapça
2020
DinUnıversıty Of Jordan (al-Jamı'ah Al-Urdunıa)Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MANSOUR MAHMOUD ABU ZAİNA
- ضوابط ممارسة التجارة في الشريعة الإسلامية والقانون التِّجاري العراقي (دراسة مقارنة)
İslam hukuku ve Irak Ticaret Hukukunda ticaretle ilgili ilkeler (Karşılaştırmalı bir inceleme) / Controls for practicing trade in Islamic law and Iraqi commercial law: A comparative study
MUSTAFA KAMERAN KANABI
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞABAN BANAZ
- ضوابط تنزيل الآيات القرآنية على الواقع ودورها في تقويم الأحكام الفقهية
Kur'ân ayetlerini olaylara indirgemenin kuralları ve fıkhî hükümleri anlamadaki rolü
FOUAD ALI AWLA