Çocukluk çağı travmaları ve obsesif kompulsif bozukluk ilişkisinde mentalizasyon ve interosepsiyonun aracılık etkisi
The mediating role of mentalization and interoception in the relationship between childhood trauma and obsessive-compulsive disorder
- Tez No: 1005583
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BUKET ÜNVER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Işık Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Obsesif Kompulsif Bozukluk, dünya genelinde nüfusun %1 ila %3'ünü etkileyen ve kadınlarda erkeklerden daha sık görülen psikiyatrik bir bozukluktur (Brock vd. 2024; Fawcett vd., 2020; Ruscio vd., 2010). Obsesif Kompulsif Bozukluk tanılı bireylerde çocukluk çağı travmalarının olması hastalığın daha kötü seyri ile ilişkilendirilmiş, psikoterapide travmaları ele almanın önemli olabileceği vurgulanmıştır (Kessler vd., 2010; Kyrios vd. 2018). Literatür, bedenin psikolojik iyi oluş için önemini, travma alanındaki rolünü ve psikoterapilerde bir güvenlik üssü olarak kullanımına yönelik müdahalelerde kaynak olarak kullanılmasını vurgulamaktadır (Ogden vd., 2006; van der Kolk, 1994). Mentalizasyon ve interosepsiyon ilişkisinde ise literatür kısıtlı olmakla beraber kişinin kendi içsel durumlarına ilişkin anlayışının başkalarının içsel durumlarını anlamaya yardımcı olabileceği belirtilmektedir. Bu çerçevede interosepsiyon ile mentalizasyon arasındaki mekanizmaların aydınlatılmasının, interosepsiyonu destekleyerek mentalizasyonu geliştirmek amaçlı uygulamalara katkı sağlayabileceği vurgulanmıştır (Ondobaka vd., 2017). Bu çalışmada klinik örneklem ve kontrol grubunda çocukluk çağı travmalarının obsesif kompulsif bozukluk semptomları ile olan ilişkisinde mentalizasyonun ve interosepsiyonun seri çoklu aracı değişken rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Mayıs 2024-Mayıs 2025 tarihleri arasında NP Feneryolu Tıp Merkezi Psikiyatri Polikliniğine ayaktan tedavi görmekte olan OKB tanısı alan 66 yetişkin hasta ve aynı tarihler içerisinde herhangi bir psikiyatrik tanısı olmayan 62 birey araştırmaya dahil edilmiştir. Demografik Bilgi Formu, İçsel Algılayıcı Farkındalığın Çok Boyutlu Değerlendirmesi Ölçeği II, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Zihinselleştirme Ölçeği, Boyutsal Obsesif Kompülsif Bozukluk Ölçeği, Akut Stres Belirti Ölçeği-Yetişkin veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS v.21 istatistik analiz programı ile istatistiksel analize tabi tutulmuştur. Yapılan analizler sonucunda hem obsesif kompulsif bozukluk grubunda hem de kontrol grubunda çocukluk çağı travmaları ile obsesif kompulsif bozukluk arasındaki ilişkide interosepsiyonun ve mentalizasyonun seri çoklu aracılık rolü anlamlı bulunmamıştır. Buna karşın, modele kontrol değişkeni olarak eklenen akut stres belirtileri, OKB grubunda OKB semptomlarının güçlü bir yordayıcısı olarak ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda akut stresin kontrol grubunda hem mentalizasyon kapasitesini azalttığı hem de OKB belirtilerini anlamlı biçimde artırdığı saptanmıştır. İleride yürütülecek araştırmalar için daha geniş örneklemlerle çalışılması, interosepsiyon ve mentalizasyonun etkisinin daha net görülebileceği boylamsal çalışmaların gerçekleştirilmesi, interosepsiyonun farklı boyutlarının da ölçülmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Obsessive-Compulsive Disorder is a psychiatric disorder affecting approximately 1% to 3% of the global population and is more prevalent among women than men (Brock et al., 2024; Fawcett et al., 2020; Ruscio et al., 2010). The presence of childhood traumas in individuals diagnosed with obsessive-compulsive disorder has been associated with a more severe course of the disorder, emphasizing the importance of addressing traumatic experiences within psychotherapy (Kessler et al., 2010; Kyrios et al., 2018). The literature highlights the significance of the body in psychological well-being, its role in trauma, and its use as a resource and a secure base in psychotherapeutic interventions (Ogden et al., 2006; van der Kolk, 1994). Although research on the relationship between mentalization and interoception is limited, it has been suggested that understanding one's own internal states may facilitate the ability to comprehend the internal states of others. Within this framework, elucidating the mechanisms between interoception and mentalization may contribute to interventions aiming to enhance mentalization by supporting interoceptive awareness (Ondobaka et al., 2017). The present study aimed to investigate the serial multiple mediation role of mentalization and interoception in the relationship between childhood traumas and obsessive-compulsive disorder symptoms in a clinical sample and a control group. Between May 2024 and May 2025, 66 adult outpatients diagnosed with obsessive-compulsive disorder at NP Feneryolu Medical Center, Department of Psychiatry, and 62 individuals without any psychiatric diagnosis during the same period were included in the study. The data collection instruments comprised the Demographic Information Form, Multidimensional Assessment of Interoceptive Awareness Scale-II, Childhood Trauma Questionnaire, Mentalization Questionnaire, Dimensional Obsessive-Compulsive Scale, and Acute Stress Symptoms Scale–Adult. The collected data were analyzed using the SPSS v.21 statistical software package. The analyses revealed that the serial multiple mediation roles of interoception and mentalization in the relationship between childhood traumas and obsessive-compulsive disorder symptoms were not statistically significant in either the obsessive-compulsive disorder or the control group. However, acute stress symptoms-one of the controlled variables in the model-emerged as a strong predictor of obsessive-compulsive disorder symptoms within the obsessive-compulsive disorder group. Furthermore, in the control group, acute stress was found to significantly reduce mentalization capacity and increase obsessive-compulsive disorder symptoms. Future research should consider larger samples, conduct longitudinal studies to better capture the effects of interoception and mentalization, and assess the distinct dimensions of interoception more comprehensively.
Benzer Tezler
- Çocukluk çağı travmaları ve obsesif kompulsif belirtiler ilişkisinde kontrol odağı, çıkarımsal karmaşa ve sorumluluk tutumlarının rolü
The role of locus of control, inferential confusion and responsibility attitudes in the relationship between childhood traumas and obsessive-compulsive symptoms
DİLARA ŞAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE DEMİRBAŞ
- Obsesif kompulsif bozuklukta psikoz benzeri yaşantıların çocukluk çağı travmaları, hastalık şiddeti ve içgörü düzeyiyle ilişkisi
The relationship between psychotic-like experiences in obsessive compulsive disorder and childhood traumas, severity of disorder, and level of insight
ULAŞ KORKMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriOndokuz Mayıs ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET RİFAT ŞAHİN
- Obsesif kompulsif bozukluk tanılı hastalarda afektif nörobilim kuramı ile tespit edilen duyguların, çocukluk çağı travması ile ilişkisinin değerlendirilmesi
An evaluation of the relationship between emotions identified through the affective neuroscience theory and childhood trauma in patients diagnosed with obsessive-compulsive disorder
MELİKE ÖZCAN DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriSağlık BakanlığıRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR DURMAZ
- Çocukluk çağı travmaları ve bağlanma özellikleri ile obsesif inanışlar ve obsesif-kompulsif belirtilerin ilişkisinde dünyaya ilişkin varsayımların aracılık rolü: Üniversite öğrencilerinde bir değerlendirme
The mediator role of worldview assumptions in the relationship between childhood traumas and attachment features with obsessive beliefs and obsessive-compulsive symptoms: An investigation in university students
CANSU ALSANCAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF BARIŞKIN
- Çocukluk çağı travmaları ile obsesif kompulsif belirtiler arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğünün ve obsesif inançların aracı rolünün incelenmesi
Investigation of the mediating role of emotion regulation difficulties and obsessive beliefs on the relationship of childhood trauma and obsessive compulsive symptoms
SENEM KAYMAZ