Gölge öğretmenlik olgusu: Gölge öğretmenlerin ve velilerin deneyimlerinin incelenmesi
The shadow teacher phenomenon: An examination of the experiences of shadow teacher and parents
- Tez No: 1005752
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SANEM BÜLBÜL HÜNER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kaynaştırma eğitiminin giderek önem kazandığı günümüzde, özel gereksinimli öğrencilerin eğitim süreçlerine etkin katılımını destekleyen alternatif uygulamalar daha görünür hâle gelmiş; bu uygulamalardan biri olan gölge öğretmenlik hem aileler hem de eğitimciler açısından dikkat çekici bir destek mekanizması olarak öne çıkmıştır. Bu araştırmanın temel amacı gölge öğretmenlerin ve velilerin gölge öğretmenlik uygulamasına ilişkin deneyimlerini incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik (olgubilim) desen kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışmanın katılımcılarını 14 gölge öğretmen ve 10 veli oluşturmaktadır. Amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ve kartopu örneklem kullanılarak belirlenen veli katılımcılarının en az bir kez gölge öğretmenlik uygulamasını deneyimlemesi, gölge öğretmen katılımcılarının ise en az bir kez gölge öğretmenlik yapması temel ölçüt olarak alınmıştır. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmıştır. Görüşme soruları, ilgili alanyazın doğrultusunda hazırlanmış; kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla alan uzmanlarının görüşlerine sunulmuştur. Görüşmeler, katılımcıların gönüllülük esasına dayalı olarak gerçekleştirilmiş; etik ilkeler doğrultusunda katılımcı gizliliği sağlanmıştır. Görüşmeler ses kaydı alınarak gerçekleştirilmiş ve ardından birebir yazıya dökülmüştür. Elde edilen verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Analiz sürecinde veriler sistematik olarak kodlanmış; benzer kodlar bir araya getirilerek alt temalar ve temalar oluşturulmuştur. Kodlama sürecinde sürekli karşılaştırma tekniği kullanılmış; bulguların güvenirliğini artırmak amacıyla doğrudan alıntılara yer verilmiştir. Analiz sonucunda; gölge öğretmenlikle tanışma süreci, planlama süreci, gölge öğretmenliğin çocuk üzerindeki etkisi, gölge öğretmenlikte karşılaşılan sorunlar gibi temalar ortaya çıkmıştır. Bu araştırma, Türkiye bağlamında gölge öğretmenliğin büyük ölçüde bireysel çabalarla yürütülen, kurumsal ve yasal temeli sınırlı bir uygulama olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, gölge öğretmenliğin uygulama düzeyinde özellikle kaynaştırma eğitimi alan çocuk ve ebeveynler için önemli katkılar sunduğunu göstermektedir. Veli ve gölge öğretmen deneyimleri, uygulamanın ortaya çıkışının okul sisteminin kapsayıcı eğitimde yaşadığı yapısal sınırlılıkları telafi etme ihtiyacından kaynaklandığını göstermektedir. Bulgular, gölge öğretmenliğin uygun koşullar sağlandığında özel gereksinimli çocukların sosyal, iletişimsel ve akademik gelişimlerini destekleyen; okul–aile–öğretmen arasındaki iletişimi güçlendiren etkili bir mekanizma olduğunu ortaya koyarken, gölge öğretmenlerin resmi olarak mevzuatta olmaması, rol belirsizlikleri ve iletişim sorunlarının uygulamanın niteliğini zayıflatabildiğini de göstermektedir. Bu yönüyle gölge öğretmenlik, yalnızca bireysel bir destek uygulaması değil, aynı zamanda kapsayıcı eğitim sistemindeki yapısal boşlukları görünür kılan bir gösterge niteliği taşımaktadır. Araştırma, gölge öğretmenliği yalnızca bir destek hizmeti olarak değil, kapsayıcı eğitimin yapısal eksikliklerini görünür kılan bir gösterge olarak ele alarak alanyazına özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
As inclusive education has increasingly gained importance today, alternative practices that support the active participation of students with special needs in educational processes have become more visible; among these practices, shadow teaching has emerged as a noteworthy support mechanism for both families and educators. The main objective of this study is to examine the experiences of shadow teachers and parents regarding the shadow teacher practice. This study was designed using a phenomenological research design, one of the qualitative research methods. The participants consisted of 14 shadow teachers and 10 parents. Purposive sampling and snowball sampling methods were used to select the participants. As a basic criterion, parent participants had to have participated in shadow teacher practice at least once, and shadow teacher participants had to have worked as a shadow teacher at least once. The data of the study were collected through semi-structured interview forms developed by the researcher. The interview questions were prepared in accordance with the relevant literature and submitted to expert review to ensure content validity. Interviews were conducted on a voluntary basis, and participant confidentiality was ensured in accordance with ethical principles. All interviews were audio-recorded and later transcribed verbatim. Content analysis was used to analyze the collected data. In the analysis process, the data were systematically coded, and similar codes were grouped to form sub-themes and themes. The continuous comparison method was used in the coding process, and direct quotations were added to increase the reliability of the findings. The analysis revealed themes such as the adaptation process to shadow teaching, the planning process, the impact of shadow teaching on children, and the challenges encountered in shadow teaching. This study shows that shadow teaching in the Turkish context is largely carried out through individual efforts and lacks a well-established institutional and legal framework. The findings indicate that shadow teaching provides significant practical contributions for children and families, particularly in inclusive education. The experiences of parents and shadow teachers suggest that the emergence of this practice stems from the need to compensate for structural limitations in the school system in inclusive education. While the findings show that shadow teaching effectively supports the social, communicative, and academic development of children with special needs when appropriate conditions are provided and strengthens communication between schools, families, and teachers, they also indicate that the lack of formal recognition in legislation, role ambiguity, and communication problems can weaken the quality of the practice. In this context, shadow teaching represents not only an individual support practice but also an indicator that makes visible the structural gaps in the inclusive education system. This study, which considers shadow teaching not only as a support service but also as an indicator revealing the structural deficiencies of inclusive education, provides an original contribution to the literature.
Benzer Tezler
- Konya'da hayvancılığa dayalı sanayinin coğrafi temelleri
Geographical basis of industry baset on animal breeding in Konya
MEHMET ADIGÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
CoğrafyaSelçuk ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ADNAN DOĞAN BULDUR
- Eğitimde paradigma değişimi: Gölge eğitim
The paradigm shift in education: Shadow education
DERYA KESKİN DEMİRER
- Gölge öğretmenler tarafından kullanılan doğal öğretim yöntemlerinin Otizm Spektrum Bozukluğu olan öğrencilerin iletişim becerilerine etkisi
The effect of natural teaching methods used by paraprofessional on the communication skills of students with Autism Spectrum Disorder
CANSU PARLAK
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiEngelli Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YEŞİM FAZLIOĞLU
- Fizik öğretmen adaylarının gölge ve görüntü oluşumu konularında pedagojik alan bilgileri
Pre-service physics techers' pedagogical content knowledge on the topics of shadow and image formation
YUSUF CAN ODABAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERAP KAYA ŞENGÖREN
- Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerle çalışan gölge öğretmenlerin görüş ve önerilerinin incelenmesi
Examining the opinions and suggestions of shadow teachers working with autism spectrum disorder
CEMRE ULUDAĞ BOZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OKTAY SARI