Yapay zekâ temelli video materyallerinin yabancılara Türkçe öğretiminde öğrencilerin dinleme becerisine etkisi
The effect of artificial intelligence-based video materials on students' listening skills in teaching Turkish to foreigners
- Tez No: 1005812
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DURMUŞ BARIŞ KIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Çoklu Ortam, Dinleme Becerisi, Yabancılara Türkçe Öğretimi, Yapay Zekâ, Türkçe eğitimi, Yabancı dil öğretimi, Yapay zeka, Multimedia, Listening Skill, Teaching Turkish to Foreigners, Artificial Intelligence, Turkish education, Foreign language teaching, Artificial intelligence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yabancılara Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yapay zekâ (YZ) temelli materyal kullanımının, B1 seviyesindeki öğrencilerin dinleme becerisine etkisi incelenmiştir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen ile yürütülmüştür. Çalışma grubu, İstanbul Esenyurt Üniversitesi, Dil Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezinde öğrenim gören B1 seviyesindeki 39 yabancı uyruklu öğrenciden oluşmaktadır. Grupların belirlenmesinde sınıf bütünlüğü korunmuş; öntest sonuçlarına göre denk olduğu saptanan sınıflardan, yansız atama yoluyla bir sınıf deney (N=21) ve bir sınıf kontrol (N=18) grubu olarak belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti B1 ders kitabında yer alan sekiz üniteden birer adet seçilen sekiz metin için dinleme başarı testleri geliştirilmiştir. Sekiz haftalık deneysel uygulama sürecinde kontrol grubunda ders kitabındaki işitsel materyaller kullanılırken deney grubunda YZ araçları ile üretilen videolar kullanılmıştır. Geliştirilen testler her hafta düzenli bir şekilde uygulanmıştır. Sürecin sekizinci haftasında sontest uygulaması yapılmıştır. Uygulama süresince dört hafta sonra aynı testler hatırlama testi olarak tekrar uygulanmış ve süreç toplam on iki haftada tamamlanmıştır. Veriler R programı kullanılarak Welch t-testi ve Cohen's d etki büyüklüğü katsayıları ile analiz edilmiştir. Çalışmada süreç boyunca araştırmacı günlüğü tutularak öğrencilerin materyallere yönelik anlık tepkileri ve odaklanma düzeyleri gözlemlenmiş; uygulama sonunda açık uçlu sorular aracılığıyla öğrencilerin sürece dair görüşleri alınmıştır. Elde edilen nitel veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenerek araştırmanın bulguları bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, YZ temelli video materyallerle eğitim gören deney grubunun, kontrol grubuna kıyasla dinleme başarısında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde (d=1,26) bir etki sağladığı saptanmıştır. Deney grubunun standart sapma değerinin (SS=7,46) kontrol grubuna (SS=19,70) göre düşük çıkması, YZ temelli eğitimin sınıf içi başarıyı homojenleştirdiğini göstermiştir. Elde edilen nitel bulgular öğrencilerin YZ temelli videoları daha anlaşılır ve motive edici bulduğunu doğrulayarak nicel sonuçları desteklemiştir. Sonuç olarak YZ temelli materyal kullanımının, dinleme becerisini geliştirmede ve bilginin uzun süreli belleğe aktarılmasında geleneksel yöntemlere göre üstünlük sağladığı tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study investigated the effect of using artificial intelligence (AI)-based materials in teaching Turkish as a foreign language on the listening skills of B1-level students. The research was conducted using a quasi-experimental design with a pre-test-post-test control group, a quantitative research method. The study group consisted of 39 foreign students at the B1 level studying at the Language Teaching Application and Research Center of Istanbul Esenyurt University. Class integrity was maintained in determining the groups; one class (N=21) and one class (N=18) were randomly assigned from classes found to be equivalent based on pre-test results. As a data collection tool, listening achievement tests were developed for eight texts selected from eight units in the Yunus Emre Institute Yedi İklim Turkish Teaching Set B1 textbook. During the eight-week experimental application period, the control group used the audio materials from the textbook, while the experimental group used videos generated with AI tools. The developed tests were administered regularly every week. A post-test was administered in the eighth week of the process. During the application period, the same tests were administered again as a recall test after four weeks, and the process was completed in a total of twelve weeks. The data were analyzed using the R program with Welch t-test and Cohen's d effect size coefficients. Throughout the study, a researcher's journal was kept to observe the students' immediate reactions to the materials and their levels of focus; at the end of the application, students' opinions about the process were obtained through open-ended questions. The qualitative data obtained were analyzed using the content analysis method, and the findings of the research were evaluated with a holistic approach. As a result of the research, it was determined that the experimental group, which received training with AI-based video materials, had a statistically significant effect (d=1.26) on listening success compared to the control group. The fact that the standard deviation value of the experimental group (SS=7.46) was lower than that of the control group (SS=19.70) showed that AI-based training homogenized in-class success. The qualitative findings confirmed that students found AI-based videos more understandable and motivating, supporting the quantitative results. In conclusion, it was determined that the use of AI-based materials provides an advantage over traditional methods in improving listening skills and transferring information to long-term memory.
Benzer Tezler
- Web 3.0 araçlarının fen eğitimine entegrasyonunun, öğretmen adaylarının TPAB öz yeterlilik düzeylerine, yapay zeka, eğitsel sanal gerçeklik ve eğitimde metaverse kullanımlarına ilişkin tutumlarının incelenmesi
Investigation of the integration of web 3.0 tools into science education, pre-service teachers' tpack self-efficacy levels and their attitudes towards the use of artificial intelligence, educational virtual reality and metaverse in education
ZEHRA ÖZTÜRKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHTAP YILDIRIM
- Yapay zekâ ile akıllı şehirlerde çevresel görüntü ve video analizi
Yapay zekâ ile akilli şehirlerde çevresel görüntü ve video analizienvironmental image and video analysis in smart cities with artificial intelligence
KUDRET DİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolFırat ÜniversitesiAdli Bilişim Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORHAN YAMAN
- Akademik çalışmaların görsel iletişim yapay zekâ araçları ile video makaleye dönüştürülmesi: Yapay zekâ destekli bir animasyon video makale çalışması
Transforming academic studies into video articles wi̇th vi̇sual communication ai tools: An ai-assisted animation video article study
ÜLKÜ SÖNMEZ
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2025
Sahne ve Görüntü SanatlarıFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiGrafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
DOÇ. ALİ KILIÇ
- Montaj operasyonlarında operatör verimliliğinin yapay zekâ temelli görüntü izleme ile iyileştirilmesine yönelik bir endüstri 4.0 yaklaşımı
An Industry 4.0 Approach to Improve Operator Efficiency in Assembly Operations with AI-Based Image Tracking
ÖZNUR AY CEYLAN
Doktora
Türkçe
2025
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiBursa Uludağ ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDAL EMEL
- Deep learning based Turkish video indexing and retrieval system
Derin öğrenmeye dayalı Türkçe video indeksleme ve bilgi getirimi sistemi
JAWAD RASHEED
Doktora
İngilizce
2021
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AKHTAR JAMIL