SOSYAL MEDYADA ÇEVRİM İÇİ İLK İZLENİMLERİN İNCELENMESİ: BİR KARMA YÖNTEM ÇALIŞMASI
AN INVESTIGATION OF ONLINE FIRST IMPRESSIONS ON SOCIAL MEDIA: A MIXED-METHODS STUDY
- Tez No: 1006112
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜL ESRA ATALAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yeni Medya ve Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Medya ve İletişim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Erving Goffman'ın benlik sunumu ve izlenim yönetimi kuramını temel alarak, sosyal medya platformlarındaki çevrim içi ilk izlenimlerin oluşum dinamiklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bireylerin kendisi hakkında dijital ortamda bilinçli olarak sunduğu izlenim ile kontrolü dışında yayılan izlenim arasındaki bağ, profilde gezinen sosyal medya kullanıcılarının izlenim edinme sürecine yön vermektedir. Sosyal medya profillerinin, geleneksel yüz yüze iletişimden farklı olarak nasıl algılandığını tespit etmek üzere hazırlanan bu çalışmada, katılımcıların profillere yönelik bilinçdışı tepkilerini ölçmek amacıyla göz izleme teknolojisi ile görsel tarama rotaları, galvanik deri tepkisi ölçümü ile duygusal ve fizyolojik uyarılma şiddeti ve yüz ifade analizi ile mikro mimikler eşzamanlı olarak kaydedilmiştir. Elde edilen biyometrik verilerin bilişsel arka planı ise deney sonrasında yürütülen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerle nitel olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın laboratuvar aşamasında, 18-35 yaş arası 31 üniversite öğrencisine farklı sosyal statü ve cinsiyet özelliklerini yansıtan 8 adet kurgusal sosyal medya profili gösterilmiştir. Çalışmanın sonucunda, sosyal medya kullanıcılarının bir profille karşılaştıklarında ilk ve en yoğun odaklanmayı sanılanın aksine profil fotoğrafına değil, kişinin toplumsal hiyerarşideki yerini belirleyen biyografi metnine ve ardından takipçi sayısına yönelttikleri tespit edilmiştir. Araştırma, çevrim içi ilk izlenimlerin estetik unsurlardan ziyade, rasyonel statü kodları ve tutarlılık üzerine inşa edildiğini doğrulamıştır. Bu çalışma, sosyal medyadaki dijital mevcudiyetimizin, herhangi bir etkileşim olmasa dahi insan zihninde derin algısal ve bilişsel karşılıklar bulduğunu ortaya koyan çok boyutlu bir analiz sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This research aims to examine the dynamics of how online first impressions are formed on social media platforms, drawing on Erving Goffman's theory of self-presentation and impression management. The relationship between the impression individuals consciously present about themselves in the digital environment and the impression that spreads beyond their control shapes the impression-forming process of social media users browsing profiles. In this study, designed to determine how social media profiles are perceived differently from traditional face-to-face communication, visual scanning paths were recorded using eye-tracking technology, the intensity of emotional and physiological arousal was measured via galvanic skin response, and micro-expressions were analysed through facial expression analysis—all simultaneously—to measure participants' unconscious reactions to the profiles. The cognitive background of the biometric data obtained was qualitatively analysed through semi-structured in-depth interviews conducted after the experiment. During the laboratory phase of the study, 31 university students aged between 18 and 35 were shown eight fictional social media profiles reflecting different social statuses and gender characteristics. The results of the study revealed that, contrary to common belief, when social media users encounter a profile, their initial and most intense focus is not on the profile photo, but rather on the biography text—which indicates the individual's position within the social hierarchy—and subsequently on the number of followers. The research confirmed that online first impressions are built upon rational status codes and consistency rather than aesthetic elements. This study presents a multi-dimensional analysis demonstrating that our digital presence on social media elicits profound perceptual and cognitive responses in the human mind, even in the absence of any interaction.
Benzer Tezler
- Sosyal medyada izlenim yönetimi: Instagram fenomenlerinin benlik sunumları üzerine bir araştırma
Impression management in social media: A research on self-presentations of Instagram influencers
NİHAL ERDOĞAN SEPETCİ
- Sosyal medya bağımlılığının çevrim içi satın alma kararları üzerindeki etkisi: Sosyal karşılaştırmanın aracılık rolü
Impact of social media addiction on online purchase decisions: The mediating role of social comparison
NUR BAŞ
- Sosyal medyada“unboxing”videolarının tüketici karar sürecine katkısı
The contribution of“unboxing”videos on social media to consumer decision process
SELDA KAYGISIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sakarya ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Materyalizmin sosyal medyada markaya yönelik tüketici davranışlarına etkisi: Gösterişçi tüketimin aracılık rolü
The effect of materialism on consumers' brand-related behaviours on social media: The mediating role of conspicuous consumption
MERVE ŞEYDA TOPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Ankara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiUluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Parasosyal etkileşimin satın alma niyetine etkisi: Sosyal medya fenomenleri ve takipçiler üzerine bir araştırma
The effect of parasocial interaction on purchase intention: A research on social media phenomenes and followers
KÜBRA KOBAN