Girişimci ve yenilikçi üniversite bağlamında sosyal girişimcilik: Manisa ve İzmir üniversiteleri örneği
Social entrepreneurship in context of entrepreneur and innovative university: The case of Manisa and Izmir universities
- Tez No: 1006140
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYLİN ÜNAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarihsel süreçte toplumsal, kültürel ve bilimsel dönüşümlerin merkezinde yer alan üniversiteler, 20. yüzyıldan itibaren geleneksel eğitim ve araştırma işlevlerinin ötesine geçerek ekonomik, teknolojik ve sosyal gelişmelere yanıt veren dinamik yapılara dönüşmüştür. Bu evrimsel süreç, üniversitelerin“üçüncü misyon”olarak adlandırılan“topluma hizmet”işlevini ön plana çıkarmış, böylece üniversiteler yalnızca bilgi üretimiyle değil, aynı zamanda toplumsal dönüşümün paydaşları olarak konumlanmıştır. Bu bağlamda üniversitelerin, sosyal sorunlara yönelik yenilikçi çözümler geliştirmesi ve toplumsal katma değer üretmesi giderek daha önemli bir sorumluluk alanı hâline gelmiştir. Bu süreçte özellikle sosyal girişimcilik, çevresel sürdürülebilirlik, toplumsal eşitlik, yoksulluğun azaltılması gibi alanlarda somut etki yaratan uygulamalar ön plana çıkmakta; sosyal inovasyon ise bu etkilerin kalıcılığı ve yaygınlığı açısından önemli bir rol üstlenmektedir. Bu tez çalışmasının temel amacı, girişimci ve yenilikçi üniversite yaklaşımı, üniversitelerin üçüncü misyonu kapsamında üstlendikleri toplumsal katkı rolünü sosyal girişimcilik ve sosyal inovasyon perspektifiyle inceleyerek araştırma ve uygulama merkezleri çerçevesinde; üniversitelere, ilgili paydaşlara ve kanun yapıcılara toplumsal fayda odaklı uygulama süreçlerinin iyileştirilmesine yönelik bütüncül bir yaklaşımla analiz etmektir. Bu kapsamda, üniversitelerde hâlihazırda faaliyet gösteren uygulama ve araştırma merkezleri, üniversite–toplum etkileşiminin gözlemlenmesi ve değerlendirilmesi açısından öncelikli birimler olarak araştırma kapsamına dâhil edilmiştir. Araştırmada, Manisa ve İzmir illerinde yer alan üniversitelerin bünyesinde faaliyet gösteren uygulama ve araştırma merkezlerinin, sosyal girişimcilik alanındaki mevcut durumları, kurumsal yapıları ve yönetişim süreçleri nitel araştırma yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, üniversitelerde sosyal girişimcilik faaliyetlerinin büyük ölçüde proje temelli yapılar içerisinde yürütüldüğünü; kurumsallaşmış yönetişim mekanizmalarının ve sürdürülebilir yapıların sınırlı düzeyde kaldığını göstermektedir. Bununla birlikte, güçlü paydaş iş birlikleri, stratejik yönelim ve kurumsal destek mekanizmalarına sahip üniversitelerin sosyal girişimcilik alanında daha yüksek toplumsal etki üretebildiği tespit edilmiştir. Nitel araştırma yöntemi ile araştırma ve uygulama merkezlerinde yürütülen bu çalışmada, üniversite bünyesinde yer alan sosyal girişimcilik merkezlerine ve uygulama örneklerine odaklanılmış; elde edilen bulgular, üniversitelerin sürdürülebilir sosyal fayda üretiminde güçlü kurumsal yapı, stratejik ortaklıklar ve kurumsallaşmış inovasyon yapıları ile başarılı olabileceklerini göstermiştir. Araştırmada, üniversitelerin sosyal girişimcilik potansiyeli; araştırma ve uygulama merkezleri, sosyal girişimcilik ve inovasyon kapasiteleri temelinde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme, üniversitelerin iç ve dış paydaşlarla iş birliği içerisinde sosyal sorunlara yönelik bütüncül çözümler geliştirme süreçlerini anlamaya yönelik kuramsal bir zemin sunmaktadır. Ayrıca tezde önerilen“üniversitelerin topluma katkı /toplumsal faydayı arttırarak”, üniversitelerde sosyal inovasyonun kurumsal düzeyde yapılandırılmasını ve sosyal araştırmaların sistematik biçimde desteklenmesini amaçlayan bir yaklaşım ile araştırma ve uygulama merkezlerinin durumu ortaya konmuştur. Sonuç olarak, tez sosyal girişimcilik alanındaki çalışmaların girişimci ve yenilikçi üniversite anlayışıyla bütünleştirilmesi gerektiğini vurgulamakta; üniversitelerin bilgi üretiminin ötesine geçerek toplumsal dönüşümün öncüsü olması gerektiğini savunmakta ve araştırma ve uygulama merkezlerinin mevcut durumunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Universities, which have stood at the center of social, cultural, and scientific transformations throughout history, have evolved since the twentieth century beyond their traditional functions of education and research into dynamic institutions that respond to economic, technological, and social developments. This evolutionary process has brought the“third mission”of universities—defined as service to society—to the forefront, positioning universities not only as producers of knowledge but also as active stakeholders in societal transformation. This transformation has required universities to develop innovative approaches to social problems and to generate social added value. In this context, social entrepreneurship has gained prominence through practices that create tangible impact in areas such as environmental sustainability, social equality, and poverty reduction, while social innovation has played a critical role in ensuring the sustainability and diffusion of these impacts. The main objective of this thesis is to analyze, within the framework of research and application centers, the societal contribution role undertaken by universities under the third mission perspective through the lens of entrepreneurial and innovative university approaches, social entrepreneurship, and social innovation. The study aims to provide a holistic evaluation to improve socially oriented implementation processes for universities, relevant stakeholders, and policymakers. In this scope, research and application centers currently established within universities have been included as primary units for observing university–society interaction. The study employs a qualitative research method to examine the current state, institutional structures, and governance processes of research and application centers operating in universities located in Manisa and İzmir provinces in the field of social entrepreneurship. The findings reveal that social entrepreneurship activities in universities are largely conducted within project-based structures, while institutionalized governance mechanisms and sustainable organizational structures remain limited. However, universities with strong stakeholder collaborations, strategic orientation, and institutional support mechanisms demonstrate a higher capacity to generate social impact in the field of social entrepreneurship. Through qualitative analysis conducted in research and application centers, the study focuses on social entrepreneurship centers and practical examples within universities. The findings indicate that universities can achieve sustainable social benefit through strong institutional structures, strategic partnerships, and institutionalized innovation frameworks. The study evaluates universities' social entrepreneurship potential based on research and application centers as well as their social entrepreneurship and innovation capacities, and provides a theoretical foundation for understanding how universities collaborate with internal and external stakeholders to develop holistic solutions to social problems. In addition, the thesis proposes an approach aimed at increasing universities' contribution to society and enhancing social benefit by structuring social innovation at the institutional level and systematically supporting social research. It also presents the current status of research and application centers within this framework. In conclusion, the thesis emphasizes the need to integrate social entrepreneurship activities with the entrepreneurial and innovative university. It argues that universities must move beyond knowledge production and assume a leading role in societal transformation, and it presents the current state of university research and application centers within this context.
Benzer Tezler
- Üniversitelerin stratejik planları ile girişimci ve yenilikçi endeks sıralamaları arasındaki ilişkinin incelemesi
Investigation of the relationship between the strategic plans of universities and their rankings on entreprenevrial and innovative indexes
BURCU İRDAM
- Yükseköğretimde şeffaflık ve özerklik algısı: istanbul ili vakıf üniversiteleri örneği
Perception of transparency and autonomy in higher education: An example of foundation universities in Istanbul province
EBRU KADIOĞULLARI
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve Öğretimİstanbul Okan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HOŞCAN ENSARİ
- Kurumsal iktisat perspektifinde teknoparkların ulusal yenilik sistemine katkısı: ETGB-ATAP örneği
Contribution of technoparks to the national innovation system in the perspective of institutional economics: ETGB-ATAP case
YAĞIZ BİRİNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
EkonomiEskişehir Osmangazi Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESİN KILIÇ
- Sosyal etki odaklı projelerde tasarım odaklı düşünce yaklaşımı: türkiye'de sosyal girişimcilik projeleri üzerinden değerlendirme
Design thinking approach in social impact-oriented projects: an evaluation on social enterprise projects in türki̇ye
SEVCAN EKMEKÇİOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. ŞEBNEM TİMUR
- Sınır bölgelerinde girişimcilik ve yerel gelişme: Keşan örneği
Entrepreneurship and local development in border regions: a case study in Keşan
GÜLİZ GÜLİZAR USLU ERGENLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN ERKUT