Üniversite gençlerinde umutsuzluk ve sosyal iyiliğin anksiyete ile ilişkisi
The relationship of hopelessness and social well-being with anxiety among university youth
- Tez No: 1006187
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN BAYDUR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezinin amacı, üniversite öğrencilerinde umutsuzluk ve sosyal iyilik halinin anksiyete ile ilişkisini incelemek ve bu ilişkide sosyal iyilik halinin koruyucu ve açıklayıcı rolünü ortaya koymaktır. Bu bağlamda araştırmada, umutsuzluk ve sosyal iyilik halinin durumluk ve sürekli kaygı düzeyleri üzerindeki etkisi incelenmiş; ayrıca umutsuzluk ile durumluk ve sürekli kaygı arasındaki ilişkide sosyal iyilik halinin aracı ve düzenleyici rolü test edilmiştir. Araştırma, birbirini tamamlayan sıralı çoklu yöntem tasarımı [HB3.1]ile yürütülmüştür: sistematik derleme çalışması, nitel araştırma çalışması, ölçek geliştirme, geçerlilik ve güvenilirlik çalışması ve nicel alan uygulaması. Birinci aşamada, gençlerin sosyal iyilik halini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla PRISMA rehberi doğrultusunda sistematik derleme yapılmıştır. Bulgular, sosyal katılım, sosyal destek, grup aidiyeti ve umut gibi psikolojik kaynakların sosyal iyilik halinin temel belirleyicileri arasında yer aldığını göstermiştir. İkinci aşamada, üniversite öğrencilerinin sosyal iyilik haline ilişkin algılarını derinlemesine incelemek amacıyla fenomenolojik desenle nitel bir araştırma gerçekleştirilmiş ve veriler tematik analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, sosyal iyilik halinin sosyal çevre, sosyal uyum, sosyal katılım ve sosyal yetkinlik olmak üzere dört temel tema çerçevesinde şekillendiğini ortaya koymuştur. Üçüncü aşamada, sistematik derleme ve nitel araştırma bulgularına dayalı olarak“Gençler İçin Çok Boyutlu Sosyal İyilik Hali Ölçeği”geliştirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliliği doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiş, uyum indekslerinin iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir (χ²/df, RMSEA, CFI, TLI). Ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach alfa katsayısı ile değerlendirilmiş ve yüksek güvenirlik düzeyine sahip olduğu saptanmıştır. Ayrıca test-tekrar test analizi ile ölçeğin zaman içindeki tutarlılığı doğrulanmıştır. Dördüncü aşamada gerçekleştirilen nicel alan uygulamasında (n=468), üniversite öğrencilerinde umutsuzluk, sosyal iyilik hali ve anksiyete arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Ayrıca sosyal iyilik halinin aracılık (mediasyon) ve düzenleyici (moderasyon) rolü Hayes'in Process Macro'su ile çözümlenmiştir.[HB4.1] Bulgular, umutsuzluğun durumluk ve sürekli kaygı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğunu, sosyal iyilik halinin ise kaygı üzerinde anlamlı ve negatif yönde etkili olduğunu göstermiştir. Aracılık analizleri, sosyal iyilik halinin umutsuzluk ile kaygı arasındaki ilişkide kısmi aracı rol oynadığını göstermiştir. Moderasyon analizleri ise sosyal iyilik halinin kaygı düzeyleri üzerinde anlamlı bir temel etkiye sahip olduğunu; ancak umutsuzluk ile kaygı arasındaki ilişkiyi zayıflatan bir düzenleyici (tamponlayıcı) etki göstermediğini ortaya koymuştur. Bu araştırmada üniversitede okuyan gençlerin kaygı düzeylerini olumsuz yönde etkileyen en temel faktörlerden birisinin umutsuzluk olduğu belirlenmiştir. Sosyal iyilik hali kaygıyı azaltıcı yönde etkilemektedir. Gençlerde umutsuzluk ile kaygı arasındaki ilişkide sosyal iyilik halinin düzenleyici rolden ziyade kısmi aracı bir rol üslendiği bulunmuştur.[HB5.1] Sosyal hizmet perspektifinden değerlendirildiğinde, üniversite gençlerinin sosyal destek ağlarını güçlendirmeye, sosyal katılımını artırmaya ve psikososyal dayanıklılıklarını geliştirmeye yönelik müdahalelerin yaygınlaştırılması gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu bulgular, sosyal hizmet uygulamalarında koruyucu ve önleyici programların geliştirilmesi açısından önemli kanıtlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this doctoral thesis is to examine the relationship between hopelessness and social well-being with anxiety among university students and to reveal the protective and explanatory role of social well-being within this relationship. In this context, the study investigates the effects of hopelessness and social well-being on state and trait anxiety levels; additionally, the mediating and moderating roles of social well-being in the relationship between hopelessness and state and trait anxiety are tested. The research was conducted using a sequential multi-method research design[HB6.1] consisting of four complementary stages: a systematic review, a qualitative study, scale development with validity and reliability analyses, and a quantitative field study. In the first stage, a systematic review was conducted in accordance with PRISMA guidelines to determine the factors affecting social well-being among young people. The findings indicated that social participation, social support, group belonging, and psychological resources such as hope are among the main determinants of social well-being. In the second stage, a qualitative study based on a phenomenological design was conducted to explore university students' perceptions of social well-being, and the data were analyzed using thematic analysis. The findings revealed that social well-being is shaped within four main themes: social environment, social cohesion, social participation, and social competence. In the third stage, the“Multidimensional Social Well-Being Scale for Youth”was developed based on the findings of the systematic review and qualitative study. The construct validity of the scale was tested using confirmatory factor analysis, and the fit indices were found to be at a good level (χ²/df, RMSEA, CFI, TLI). The internal consistency of the scale was assessed using Cronbach's alpha coefficient, indicating a high level of reliability. In addition, test–retest analysis confirmed the temporal stability of the scale. In the fourth stage, a quantitative field study (n=468) was conducted to examine the relationships between hopelessness, social well-being, and anxiety among university students. Independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), correlation, and multiple linear regression analyses were used in the data analysis. Furthermore, the mediation and moderation roles of social well-being were examined through Hayes' PROCESS Macro.[HB7.1] The findings showed that hopelessness has a positive and significant effect on both state and trait anxiety, while social well-being has a significant and negative effect on anxiety. Mediation analyses indicated that social well-being had a partial mediating role in the relationship between hopelessness and anxiety. Moderation analyses revealed that social well-being had a significant main effect on anxiety levels; however, it did not demonstrate a moderating (buffering) effect that weakened the relationship between hopelessness and anxiety. The findings of this study indicate that hopelessness is one of the key factors adversely affecting anxiety levels among university students. Social well-being appears to exert a reducing effect on anxiety. Moreover, social well-being was found to play a partial mediating role, rather than a moderating role, in the relationship between hopelessness and anxiety among young people.[HB8.1] From a social work perspective, the findings highlight the importance of strengthening social support networks, increasing social participation, and developing psychosocial resilience among university students. These results provide important evidence for the development of preventive and protective programs in social work practice.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinde dijital oyun bağımlılığının yalnızlık ve umutsuzluk ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between digital game addiction and loneliness and hopelessness in university students
MELİS ÇELİK
- Gençlerı̇n sosyal medya kullanımı ve hafıza ı̇lı̇şkı̇sı̇nı̇n etnografı̇k ı̇ncelenmesı̇
Ethnographic study of young people's use of social media and its relationship with memory
KIVILCIM ZAFER TEOMAN
Doktora
Türkçe
2023
İletişim BilimleriGalatasaray Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMDİ SERHAT GÜNEY
- Üniversite son sınıf öğrencilerinin kaygı düzeyleri ile benlik saygısı düzeyleri arasında umudun aracı rolü üzerine bir araştırma
A research on the mediating role of hope on the relation between senior universty sutudents' anxiety and self esteem
FATMA NUR YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriMarmara ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL GÖK
- Çatışma yaşanan bölgelerdeki üniversite gençlerinin umutsuzluk düzeylerinin yordanmasında travmatik yaşantılar, sosyal destek ve dünyaya ilişkin varsayımların rolü ve çatışma yaşanmayan bölgelerdeki üniversite gençleri ile karşılaştırılması
The role of travmatic experience, social support and world assumption in predicting hopelessness in university students living in conflicct areas and comporison with the universty students living in non-conflichal areas
MAHMUT PAKDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ILGIN GÖKLER DANIŞMAN
- 18-25 yaş üniversite gençliğinde dini inanç ve umutsuzluk ilişkisi (Sakarya Üniversitesi örneği)
The religious belief and hopelessness in university students aged 18-25
ADEM YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
DinSakarya ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULVAHİT İMAMOĞLU