16. yüzyıl İran'da hazırlanmış resimli Envar-i Süheyli el yazmaları
Illustrated Anwar-i Sühaili manuscripts prepared in 16th century Iran
- Tez No: 1006249
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖKKEŞ HAKAN ÇETİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sanat Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, Timurlular döneminde yazılmış olan Envâr-i Süheyli adlı eserin 16. yüzyılda istinsah edilen İran nüshalarının resimlerini konu edinir. Envâr-i Süheyli orijini Hint menşeli Pançatantara olan Kelile ve Dimne adlı eserin İran'da daha sade bir dille Farsça'ya çevrilmesi amacıyla yazılmıştır. Eser oldukça ağdalı bir dille, Kelile ve Dimne'ye sevilen anekdotların eklenmesiyle yazılmıştır. Envâr-i Süheyli'nin ilk resimli nüshasının 15. yüzyılın sonlarına ait olduğu yapılan araştırma neticesinde tespit edilmiştir. Ancak İran'da olan siyasi istikrarsızlık, Safevi devletinin kurulma, Timurlu ve Türkmen devletlerinin yıkılma ve Özbeklerin kültür başkenti olan Herat'a yerleşme çabalarının olması sebebiyle 16. yüzyıl yazmaları incelenmiştir. Siyasi istikrarın Safevi devleti ile sağlanması el yazmalarında üretimin sürekliliğini ve kalitesini olumlu yönde etkilediği için bu yüzyıl tercih edilmiştir. 16. yüzyıla ait edinilen yazmalar kodikolojik, resimli sayfaların metin analizi yapılarak, resimlerin üslupları tek tek detaylıca incelenerek betimlenmiştir. Bu betimlenme önceki dönemde istinsah edilen iki Kelile Dimne nüshası ve 16 yüzyıla çağdaş iki Hindistan nüshası ile mukayese edilmiştir. 16 yüzyıl İran nüshalarında hem Tebriz hem Kazvin okullarının etkileri tartışılmıştır. Ayrıca önceki dönem Timuri Herat ekolü, faklı bir coğrafya olan Hint okulu ile farkları vurgulanmıştır.
Özet (Çeviri)
This doctoral dissertation focuses on the illustrations in the 16th-century Iranian manuscripts of the work Anwar-i Suheyli, written during the Timurid period. Anwar-i Suheyli was written as a simpler Persian translation of the work Kalila and Dimna, originally from the Indian work Panchatantara. The work is written in a rather ornate style, with added anecdotes to Kalila and Dimna. Research has determined that the first illustrated manuscript of Anwar-i Suheyli dates back to the late 15th century. However, due to political instability in Iran—the establishment of the Safavid state, the collapse of the Timurid and Turkmen states, and the efforts of the Uzbeks to settle in Herat, the cultural capital—16th-century manuscripts were examined. The political stability achieved with the Safavid state positively impacted the continuity and quality of manuscript production, hence the choice of 16th-century manuscripts. The 16th-century manuscripts acquired have been described through codicological analysis of the illustrated pages and detailed examination of the styles of the illustrations. This description has been compared with two earlier copies of Kalila-Dimna and two contemporary 16th-century Indian manuscripts. The influences of both the Tabriz and Qazvin schools in the 16th-century Iranian manuscripts have been discussed. Furthermore, the differences between the earlier Timurid Herat school and the Indian school, located in a different geographical region, have been highlighted.
Benzer Tezler
- Akkoyunlu Türkmen Sultanı Halil'in kitap sanatı hamiliği
Akkoyunlu Sultan Halil's patronage in arts of the book
MASOUMEH MOHAMMADINEZHAD
Doktora
Türkçe
2021
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. FATMA BANU MAHİR
- Süleymaniye Kütüphanesi Fazıl Ahmed Paşa 2 ve Sultan Ahmed I 14 numaralı Kur'an-ı Kerimlerin tezhip sanatı açısından incelenmesi
The study of two Holy Qur'ans numbered Suleymaniye library Fazıl Ahmed Pasha 2 and Sultan Ahmed I 14 in terms of illumination art
AYŞE GÜLCAN ÖZBALAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
El SanatlarıFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA NASUHİ ÇELEBİ
- Bezmiâlem Vâlide Sultan Koleksiyonu'nda yer alan bir 16. yüzyıl Nizâmî Hamsesi: Beyazıt 5710 numaralı nüsha
16th century Khamsa of Nizâmî from the Bezmiâlem Vâlide Sultan Collection: The Beyazit b5710 manuscript
SEHEL FİDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat Tarihiİstanbul Teknik ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLIHAN ERKMEN BİRKANDAN
- Osmanlılarda silsile geleneği ve resimli hanedan silsilenameleri
The Ottoman tradition of genealogy and the illustrated dynastic genealogies
ABDURRAHİM AYĞAN
Doktora
Türkçe
2017
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BANU MAHİR
- II. Bâyezid Dönemi cild sanatı örneklerinde tasarım
Design in the bookbinding art samples of the Bayezid II's court
MÜEYYET ADAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
El SanatlarıFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. MEHMET HÜSREV SUBAŞI