Scale and complexity: Renormalization-group theory of phase transitions, spin-glass chaos, and emergent order in complex spin systems
Ölçek ve karmaşıklık: karmaşık spin sistemlerinde faz geçişleri, spin camı kaosu ve beliren düzenin renormalizasyon grubu kuramı
- Tez No: 1006339
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET NİHAT BERKER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Fizik ve Fizik Mühendisliği, Physics and Physics Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Kadir Has Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hesaplamalı Bilim ve Mühendislik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ayrık serbestlik dereceleri arasındaki basit yerel etkileşimler, ölçek dönüşümü altında faz geçişleri, kendiliğinden simetri kırılması ve kaos gibi zengin kolektif olgulara yol açabilir. Bu tez, bu tür makroskobik karmaşıklığın mikroskobik basitlikten nasıl ortaya çıktığını, istatistiksel mekanik spin sistemlerinin sistematik renormalizasyon grubu analizi aracılığıyla incelemektedir. Hiyerarşik örgülerde tam olan Migdal--Kadanoff yaklaşımıyla uygulanan konum-uzayı renormalizasyon grubu teorisi, $d=1$, 2 ve~3 uzaysal boyutlarında geniş bir model sınıfına uygulanmıştır. $q$-durumlu Potts ve saat modellerinin tam yoğunluk hesaplamaları, simetri kırılması altında arayüzey yoğunluğu yeniden girişini ortaya koymaktadır. Spin-$s$ Ising modeli için evrensel spin-camı kaosu kurulmuş olup Lyapunov üsteli $\lambda=1{,}93$ ve kaçış üsteli $y_R=0{,}24$'ün $s=1/2$'den $s\to\infty$'a kadar spin büyüklüğünden bağımsız olduğu gösterilmiştir. $n$-bileşenli kübik-spin spin camlarında $n\geq3$ için bir nematik faz---kirli bir mıknatısta sıvı kristal düzeni---ortaya çıkmakta ve manyetik alan uygulaması 17~farklı faz ile yeni spin-camı topolojileri vermektedir. Fraktal yüzeylere sahip spin-camı süngerlerin, farklı Lyapunov üstelleriyle karakterize edilen bağımsız yüzey kaosunu desteklediği bulunmuştur. Potts ve saat etkileşimlerinin birleştirilmesi, zengin çokkritik yapıya sahip beş düzenli faz üretmekte; çift-$q$ ve tek-$q$ sistemleri, taban durumu dejenerasyonundan kaynaklanan cebirsel düzen dahil niteliksel olarak farklı topolojiler sergilemektedir. $d=2$'de $XY$~Ashkin--Teller modeli, sürekli değişen kritik üstellere sahip potansiyel yüzeylerinin sabit çizgileriyle tanımlanan dört cebirsel düzenli faz ortaya çıkarmaktadır. Uzun menzilli kuvvet-yasası etkileşimleri $Jr^{-a}$, $d=1$'de ferromanyetik düzeni mümkün kılmakta, parçalı kaotik spin-camı etkileşimleri üretmekte ve Blume--Capel modelinde manyetik düzenlenme ile boşluk çoğalması arasındaki rekabet yoluyla dev yeniden giriş oluşturmaktadır. Yöntem ayrıca kararsız Potts damlacıklarına ve birinci derece geçişlerdeki histerezis döngülerine genişletilmiştir. Çalışma boyunca, renormalizasyon grubu akışlarının topolojisi---sabit noktalar, sabit çizgiler ve kaotik çekiciler---ölçek dönüşümünün karmaşıklığı nasıl ürettiğine dair nicel ve mekanistik bir açıklama sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Simple local interactions among discrete degrees of freedom can, upon coarse-graining, give rise to rich collective phenomena including phase transitions, spontaneous symmetry breaking, and chaos. This thesis explores how such macroscopic complexity emerges from microscopic simplicity through systematic renormalization-group analysis of statistical mechanical spin systems. Position-space renormalization-group theory, implemented via the Migdal--Kadanoff approximation---exact on hierarchical lattices---is applied to a broad class of models in spatial dimensions $d=1$, 2, and~3. Complete density calculations of $q$-state Potts and clock models reveal interface-density reentrance under symmetry breaking. Universal spin-glass chaos is established for the spin-$s$ Ising model, where the Lyapunov exponent $\lambda=1.93$ and runaway exponent $y_R=0.24$ are shown to be independent of spin magnitude from $s=1/2$ to $s\to\infty$. A nematic phase---liquid-crystal order in a dirty magnet---emerges in $n$-component cubic-spin spin glasses for $n\geq3$, and the application of magnetic fields yields 17~distinct phases with novel spin-glass topologies. Spin-glass sponges with fractal surfaces are found to support independent surface chaos characterized by distinct Lyapunov exponents. Merging Potts and clock interactions produces five ordered phases with rich multicritical structure, where even-$q$ and odd-$q$ systems exhibit qualitatively different topologies including algebraic order arising from ground-state degeneracy. The $XY$~Ashkin--Teller model in $d=2$ reveals four algebraically ordered phases, each subtended by fixed lines of potential surfaces with continuously varying critical exponents. Long-range power-law interactions $Jr^{-a}$ are shown to enable ferromagnetic order in $d=1$, generate piecewise chaotic spin-glass interactions, and produce giant reentrance in the Blume--Capel model through competition between magnetic ordering and vacancy proliferation. The methodology is further extended to metastable Potts droplets and hysteresis loops across first-order transitions. Throughout, the topology of renormalization-group flows---fixed points, fixed lines, and chaotic attractors---provides a quantitative and mechanistic account of how scale transformation generates complexity.
Benzer Tezler
- Yerel öznitelikler kullanarak görüntü indeksleme ve eşleme
Image indexing and matching using local features
ONUR ÇALIKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLGE GÜNSEL KALYONCU
- Physical principles of musical scales: Complexity criteria
Müzik skalalarında fiziksel prensipler: Kompleksite kriterleri
GÜNHAN İSMAİL ÇAĞLAYAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2001
Fizik ve Fizik MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ATALAY KARASU
PROF. DR. METİN ARIK
- Farklı vaka zorluk sınıfına sahip dişlerin endodontik tedavi sonrasındaki ağrı ile ilişkisinin değerlendirilmesi: Klinik çalışma
Evaluation of the relationship between different difficulty classes of teeth and post-endodontic treatment pain: Clinic study
NAGİHAN KOL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Diş HekimliğiRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiEndodonti Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA PERTEK HATİPOĞLU
- Task complexity and working memory in performing listen-to-speak integrated tasks in a second language
İkinci dilde bütünleşik dinleme-konuşma görevlerinin gerçekleştirilmesinde görev zorluğu ve işler bellek
AYŞE GÜL YÜCEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NACİYE GÜLCAN ERÇETİN KOCA
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET AKINCI
- Row and column selection algorithm for SVR model estimation on large scale business problems
Büyük veri setlerinde destek vektör regresyonu için sütun ve satır seçme yöntemi
KÜBRA YAMAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2010
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiKoç ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZDEN GÜR ALİ