Xanthium strumarium ve Xanthium spinosum türlerinin DNA barkodlama yöntemiyle adli amaçlı tanımlanması
Forensic identification of Xanthium strumarium and Xanthium spinosum species by DNA barcoding method
- Tez No: 1006443
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA ÜNSAL SAPAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Adli Tıp, Genetik, Biyoloji, Forensic Medicine, Genetics, Biology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Adli bilimler, suçların aydınlatılmasında bilimsel yöntemlerin sistematik biçimde hukukî süreçlere uygulanmasını esas alan disiplinler arası bir alandır. Günümüzde adli biyoloji ve adli genetik, Locard'ın Aktarım İlkesi doğrultusunda biyolojik delillerin kaynağının belirlenmesinde merkezi bir rol oynamaktadır. PCR temelli moleküler tekniklerin gelişmesiyle birlikte, az miktarda ve bozunmuş biyolojik materyallerden dahi güvenilir kimliklendirme yapılabilmesi mümkün hâle gelmiştir (Wilson ve Wilson, 2003; Thorwald, 1964; Malmström, 1997; Elkins, 2013). Son yıllarda insan dışı DNA'nın adli süreçlerde kullanımı artmış; bitkisel materyaller olay yeri doğrulaması, cesedin taşınıp taşınmadığının belirlenmesi ve şüpheli–olay yeri ilişkisinin kurulması gibi kritik adli analizlerde tamamlayıcı kanıt olarak değerlendirilmiştir. Bu gelişmeler doğrultusunda adli botanik, bitkisel kökenli biyolojik kalıntıların moleküler düzeyde analizine odaklanan önemli bir alt disiplin hâline gelmiştir değerlendirilmiştir (Budowle ve ark., 2010; Hollingsworth ve ark., 2011; Mackenzie ve ark., 2015). Bu tez kapsamında, Xanthium strumarium ve Xanthium spinosum türlerinin adli botanik uygulamalarında ayırt edilmesine yönelik DNA barkodlama temelli ve multipleks PCR esaslı bir moleküler kimliklendirme paneli geliştirilmiş ve valide edilmiştir. Beş barkod lokusu (D35, psbA–trnH, trnL–trnF, ITS-2 ve trnQ–rps16) için optimize edilen multipleks PCR sistemi kullanılarak toplam 50 Xanthium örneği analiz edilmiştir ve tüm örneklerde başarılı amplifikasyon elde edilmiştir. Optimizasyon çalışmaları sonucunda, tam profil elde edilebilen en düşük DNA konsantrasyonu 0,5 ng/µL, tüm lokusların güvenilir biçimde analiz edilebildiği optimal DNA konsantrasyonu ise 1 ng/µL olarak belirlenmiştir. Yöntem, validasyon kriterlerini karşılayarak ileri çalışmalarda kullanılabilirliği doğrulanmıştır. Elde edilen bulgular, geliştirilen DNA barkodlama ve multipleks PCR temelli yaklaşımın Xanthium strumarium ve Xanthium spinosum türlerinin adli botanik uygulamalarında duyarlı, güvenilir ve uygulanabilir bir moleküler kimliklendirme aracı olduğunu göstermektedir. Bu yaklaşımın, olay yerlerinden elde edilen sınırlı veya bozunmuş bitkisel materyallerin tür düzeyinde doğrulanmasına yönelik standartlaştırılmış adli moleküler analizlerin geliştirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
Forensic sciences constitute an interdisciplinary field based on the systematic application of scientific methods to legal processes for the elucidation of criminal events. In this context, forensic biology and forensic genetics play a central role in identifying the source of biological evidence in accordance with Locard's Exchange Principle. Advances in PCR-based molecular techniques have enabled reliable individual identification even from trace amounts of highly degraded biological materials (Wilson & Wilson, 2003; Thorwald, 1964; Malmström, 1997; Elkins, 2013). In recent years, the use of non-human DNA in forensic investigations has increased substantially. Plant-derived materials have been evaluated as complementary evidence in critical forensic analyses, including crime scene verification, determination of corpse relocation, and establishment of suspect–scene associations. Accordingly, forensic botany has emerged as an important subdiscipline focusing on the molecular analysis of plant-based biological traces (Budowle et al., 2010; Hollingsworth et al., 2011; Mackenzie et al., 2015). In this thesis, a DNA barcoding–based and multiplex PCR–based molecular identification panel was developed and validated to discriminate between Xanthium strumarium and Xanthium spinosum for forensic botanical applications. A total of 50 Xanthium samples were analyzed using an optimized multiplex PCR system targeting five barcode loci (D35, psbA–trnH, trnL–trnF, ITS-2, and trnQ–rps16), and successful amplification was achieved in all samples. Optimization experiments demonstrated that the minimum DNA concentration required to obtain a complete profile was 0.5 ng/µL, while the optimal concentration enabling reliable analysis of all loci was 1 ng/µL. The method met validation criteria and was confirmed to be suitable for future applications. These findings demonstrate that the developed DNA barcoding and multiplex PCR–based approach constitutes a sensitive, reliable, and practical molecular identification tool for distinguishing Xanthium strumarium and Xanthium spinosum in forensic botany. This approach is expected to contribute to the development of standardized forensic molecular analyses for species-level identification of limited or degraded plant materials recovered from crime scenes.
Benzer Tezler
- Ayçiçeği ekim alanlarında sorun olan yabancı ot türlerinin belirlenmesi, Chenopodıum album L., Sınapıs arvensıs L. ve Xanthıum strumarıum L.'un ımazamox'a karşı dayanıklılığının tespit edilmesi
Identification of problematic weed species in sunflower cultivation areas and determination of Chenopodıum album L., Sınapıs arvensıs L. and Xanthıum strumarıum L.. resistance to imazamox
MERAL ŞAHİN UYSAL
- Nevşehir ili şeker pancarı üretim alanlarında görülen yabancı ot türleri, rastlanma sıklıkları ve yoğunluklarının belirlenmesi
Determination of weed species, frequency of occurence and density observed in sugar beet production areas of Nevsehir province
FATİH KAĞAN KOMBIÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
ZiraatKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELİH YILAR
- Konya ilinde çevresel faktörlerin etkisi altındaki fasulye tarlalarında sorun olan yabancı otların belirlenmesi
Determination of weeds which problem in bean fields under effect of environmental factors in Konya province
SEVDA SERPİL ABAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatSelçuk ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KARACA
- Çukurova bölgesi yazlık yabancı ot türlerinin çimlenme biyolojileri ve bilgisayar ile teşhise yönelik morfolojik karakterlerinin saptanması
Determination of germination biology and morphologic characteristic to use practical identification with computer of summer growing weed species in Çukurova region of Turkey
OYA GÖNEN