Aile hekimliği polikliniğine başvuran yetişkinlerde kardiyovasküler hastalıklardan korunmada sağlıklı yaşam farkındalığı ve sağlık okuryazarlığı
Healthy lifestyle awareness and health literacy in preventing cardiovascular diseases among adults visiting family medicine clinics
- Tez No: 1006653
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSMAİL KASIM, DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN ŞİMŞEK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Sağlıklı Yaşam Farkındalığı, Kardiyovasküler Risk, SCORE-2, Aile Hekimliği, Health Literacy, Healthy Lifestyle Awareness, Cardiovascular Risk, SCORE-2, Family Medicine
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran bireylerde, kardiyovasküler hastalıklardan korunmada kritik öneme sahip olan sağlık okuryazarlığı ve sağlıklı yaşam farkındalığı düzeylerini belirlemek; bu kavramların sosyodemografik özellikler, klinik risk faktörleri ve SCORE-2 kardiyovasküler risk skorları ile olan çok boyutlu ilişkilerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırma, 06.03.2025-02.06.2025 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 40 yaş ve üzeri kardiyovasküler hastalığı olmayan bireyler ile yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında katılımcıların demografik ve klinik özelliklerini içeren veri formu, TSOY-32 ve SYFÖ kullanılmıştır. Ayrıca katılımcıların 10 yıllık fatal ve non-fatal kardiyovasküler olay riskleri SCORE-2 algoritması kullanılarak hesaplanmış ve elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırma bulgularına göre; katılımcıların büyük çoğunluğu üniversite mezunu olup TSOY-32 puan ortalamasının“Sınırlı”kategoride olduğu saptanmıştır. SYFÖ puanları yüksek düzeyde bulunsa da bu durumun pre-obezite prevalansını ve sigara kullanım oranlarını düşürmediği görülmüştür. SCORE-2 risk analizi sonucunda, erkek cinsiyetin kadınlara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek risk taşıdığı, buna karşılık sağlık okuryazarlığı ve beslenme farkındalığı puanlarının kadınlardan düşük olduğu belirlenmiştir. TSOY-32 ile SYFÖ arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanırken, bu değişkenlerin SCORE-2 risk skorlarını doğrudan etkilemediği görülmüştür. Ayrıca 50 yaşından itibaren sağlık okuryazarlığında, 60 yaşından itibaren ise beslenme farkındalığında anlamlı düşüşler tespit edilmiştir. Sonuç: Yüksek öğrenim düzeyinin fonksiyonel sağlık okuryazarlığını garantilemediği ve bireylerde bilgi ile davranış arasında bir kopukluk olduğu ortaya konmuştur. Kardiyovasküler koruma stratejilerinde; özellikle erkeklere, ileri yaş gruplarına ve abdominal obezitesi olan bireylere yönelik, sadece farkındalığı değil sürdürülebilir davranış değişikliğini hedefleyen özelleştirilmiş müdahale programlarına ihtiyaç duyulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: This study aims to determine the levels of health literacy and healthy living awareness, which are critically important in preventing cardiovascular diseases, among individuals seeking primary healthcare services; and to examine the multidimensional relationships between these concepts and sociodemographic characteristics, clinical risk factors, and SCORE-2 cardiovascular risk scores. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted between March 6, 2025, and June 2, 2025, with individuals aged 40 and over without cardiovascular disease who applied to the Family Medicine outpatient clinics of Ankara Bilkent City Hospital. Data were collected using a data form containing the demographic and clinical characteristics of the participants, the TSOY-32, and the SYFÖ. In addition, the 10-year fatal and non-fatal cardiovascular event risks of the participants were calculated using the SCORE-2 algorithm, and the obtained data were analyzed using appropriate statistical methods. Results: According to the research findings, the vast majority of participants were university graduates and their average TSOY-32 score was found to be in the“Limited”category. SYFÖ scores were found to be high and this did not appear to reduce the prevalence of pre-obesity and smoking rates. SCORE-2 risk analysis revealed that men carried a statistically significantly higher risk compared to women, but their health literacy and nutrition awareness scores were lower than women's. A significant positive correlation was found between TSOY-32 and SYFÖ, but these variables did not directly affect SCORE-2 risk scores. Furthermore, significant decreases in health literacy were observed from the age of 50, and in nutrition awareness from the age of 60. Conclusion: It has been shown that a higher level of education does not guarantee functional health literacy, and there is a disconnect between knowledge and behavior in individuals. In cardiovascular protection strategies, there is a need for customized intervention programs that aim not only at raising awareness but also at achieving sustainable behavioral change, especially for men, older age groups, and individuals with abdominal obesity.
Benzer Tezler
- Aralıklı açlık diyetinin erişkin bireylerde vücut kompozisyonu ve biyokimyasal parametreler üzerine etkisi: Prospektif gözlemsel bir çalışma
The effects of intermittent fasting on the body composition and biochemical parameters in adults: A prospective observational study
MERVE YÜZBAŞIOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ACLAN ÖZDER
- Geriatrik hasta grubunda SCORE2-OP kardiyovasküler hastalık risk skorlama sistemi kullanılarak hesaplanan 10 yıllık kardiyovasküler morbidite ve mortalite riski ile depresyon düzeyi ilişkisi
The relationship between depression and the 10-year cardiovascular morbidity and mortality risk calculated using the SCORE2-OP cardiovascular disease risk scoring system in the geriatric patient group
BANU SULTAN TUNÇEZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TİJEN ACAR
- Beden kitle indeksi ve serum ürik asit ilişkisi
Relationship between body mass index and serum uric acid
KAAN YELDAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA AKBIYIK
- Olumsuz çocukluk çağı yaşantılarının erişkinlik dönemindeki kronik hastalıklarla ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship of adverse childhood experiences and chronic diseases in adult period
BARIŞ ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiAkdeniz ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELAHAT AKDENİZ
- Kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleri bilgi düzeyi ile sağlık anksiyetesi arasındaki ilişki
The relationship between knowledge of cardiovascular disease risk factors and health anxiety
ABDURRAHMAN ÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiHitit ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA OĞULLUK