Sadeleşmeye dayalı aile yaşam programının dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklardaki etkisi
The effect of simplification-based family life program on children with attention deficit and hyperactivity disorder
- Tez No: 1006701
- Danışmanlar: PROF. DR. GÖKHAN KAYILI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Aile Programı, DEHB, Sadeleşme, Sadelik, Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu, Family Program, ADHD, Simplicity, Simplification, Attention deficit disorder with hyperactivity
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı araştırmacı tarafından hazırlanan Sadeleşmeye Dayalı Aile Yaşam Programı'nın 6-10 yaş arası dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocuklardaki etkisinin araştırılmasıdır. Programın hazırlanabilmesi amacıyla ön hazırlık sürecinde Simplicity Parenting Institute'den Family Life Group Leader Training eğitimi alınmıştır. Çalışmaya amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak; 6-10 yaş aralığında çocuğu olan, çocuğu DEHB tanısına sahip ve ek tanısı bulunmayan, aynı zamanda herhangi bir özel eğitim kurumuna devam etmeyen üç ebeveyn dahil edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan Genel Bilgi Formu; çocukların dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna yönelik sergiledikleri belirtileri değerlendirmek için ebeveyn formu olarak Conners Anababa Dereceleme Ölçeği Yenilenmiş Kısa (CADÖ-YK) ve DSM-V Kontrol Listesi; öğretmen formu olarak Conners Öğretmen Dereceleme Ölçeği Yenilenmiş Kısa (CÖDÖ-YK) kullanılmıştır. Araştırmada yarı deneysel araştırma modellerinden tek denekli araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmada iki farklı uygulama süreci ve iki bağımsız değişken olması nedeniyle tek denekli araştırma modellerinden çoklu uygulamalar modeli olan A-B-C modeli tercih edilmiştir. Veri analizi yöntemi olarak tek denekli araştırmalarda kullanılan grafik türlerinden zaman serili grafik yöntemi kullanılmıştır. Bulguların grafiksel ifadeleri değerlendirildiğinde; alt boyutlara göre değişmekle birlikte, genel olarak müdahale ile birlikte olumlu yönde bir değişim örüntüsü oluştuğu görülmektedir. DSM-V kontrol listesi sonuçları incelendiğinde de uygulamaya paralel şekilde, dikkatsizlik ve hiperaktivite alanlarında çocukların gösterdikleri belirti sayısında azalmalar olduğu görülmektedir. Tüm çocuklarda başlangıçta ölçülen belirti sayısı, süreç sonundaki ölçümde düşmekte, izleme döneminde ise bu değişimin büyük ölçüde korunduğu dikkat çekmektedir. Genel olarak araştırmanın nicel ve nitel bulguları birlikte değerlendirildiğinde SDAYP'nın DEHB olan çocuklar için hem bireysel hem aile temelli güçlü bir müdahale aracı olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Program, dikkat becerilerini artırmakta, hiperaktivite ve dürtüsellik davranışlarını azaltmakta, aile içi iletişimi güçlendirmekte, çocukların okula uyumunu desteklemekte ve günlük yaşam davranışlarını olumlu yönde şekillendirmektedir. Ayrıca bu kazanımların izleme döneminde de korunması, programın sürdürülebilir ve etkili bir uygulama olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak ebeveyn eğitimlerinin küçük yaşlardaki çocuklarda daha fazla etkililik düzeyine sahip olduğu bilgisine dayanarak söz konusu programların erken dönemde uygulanması ve mümkünse yaşamın içine dahil edilebilecek nitelikte olmasının önemli olduğu düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The primary objective of this study is to investigate the effects of the Simplicity-Based Family Life Program (SBFLP), developed by the researcher, on children aged 6-10 with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). In the preparation phase of the program, the Family Life Group Leader Training was obtained from the Simplicity Parenting Institute. Utilizing a purposive sampling method, three parents with children aged 6-10, diagnosed with ADHD without comorbidities and not attending any special education institutions, were included in the study. Data collection tools included a General Information Form prepared by the researcher, the Conners' Parent Rating Scale-Revised Short Form (CPRS-RS) and the DSM-V Checklist to evaluate ADHD symptoms from the parental perspective, and the Conners' Teacher Rating Scale-Revised Short Form (CTRS-RS) for teacher evaluations. The study employed a single-subject research design, a type of quasi-experimental model. Due to the presence of two different intervention processes and two independent variables, the A-B-C design (multiple-treatment design) was preferred. Data analysis was conducted using the time-series graphic method, which is standard for single-subject research. Upon evaluating the graphical representations of the findings, a general pattern of positive change was observed following the intervention, although results varied across sub-dimensions. Analysis of the DSM-V Checklist results consistently showed a reduction in the number of symptoms displayed by children in the areas of inattention and hyperactivity, parallel to the implementation of the program. The symptom counts measured at the baseline decreased for all children by the end of the process, and it is noteworthy that this change was largely maintained during the follow-up period. When the quantitative and qualitative findings are evaluated together, it is concluded that the SBFLP is a powerful intervention tool for children with ADHD, both individually and on a family-centered basis. The program enhances attention skills, reduces hyperactivity and impulsivity, strengthens intra-familial communication, supports school adaptation, and positively shapes daily life behaviors. Furthermore, the preservation of these gains during the follow-up period demonstrates that the program is a sustainable and effective practice. In conclusion, based on the knowledge that parental education has a higher level of effectiveness in younger children, it is considered crucial to implement such programs at an early stage and, where possible, to ensure they are of a nature that can be integrated into daily life.
Benzer Tezler
- Türk basınına göre Atatürk'ün İstanbul'daki faaliyetleri (01 Temmuz 1927-10 Kasım 1938)
Atatürk's activities in Istanbul, according to the Turkish media (1 July 1927-10 November 1938)
HALUK ÇAĞLAR
Doktora
Türkçe
2011
Türk İnkılap TarihiMarmara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VAHDETTİN ENGİN
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 5. sınıf matematik ders kitaplarından birincisinin incelenmesi
An analysis of the first 5th-grade mathematics textbook developed under the Turkey Century Education Model middle school mathematics curriculum
ERKAN ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBatman ÜniversitesiMatematik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEMSETTİN DURSUN
- Meslek liselerinde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerilerine ilişkin öğretmen görüşleri
The opinions of teachers about the problems encountered in vocational high schools and their solution proposals
SUAT ZUHAL PAYAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET FARUK LEVENT
- Minimalist şehircilik: Kavramsallaştırma ve yöntem arayışı
Minimalist urbanism: Search for conceptualization and method
ÇİĞDEM FINDIKLAR ÜLKÜ
Doktora
Türkçe
2024
Şehircilik ve Bölge PlanlamaKonya Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÇAĞLAR MEŞHUR