Klozapin kullanan hastalarda uyku ile semptomlar,suisidalite ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki
The relationship between sleep, symptoms, suicidality, and quality of life in patients receiving clozapine treatment
- Tez No: 1006705
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESİN EVREN KILIÇASLAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Şizofreni, klozapin, uyku kalitesi, gündüz uykululuğu, kronotip, sedasyon, yaşam kalitesi, suisidalite, Schizophrenia, clozapine, sleep quality, daytime sleepiness, chronotype, quality of life, suicidality, sedation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Psikiyatri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Şizofreni; düşünce, algı, duygulanım ve davranış alanlarında bozulmalarla seyreden, işlevsellik kaybı, yaşam kalitesinde azalma ve artmış suisidalite riski ile ilişkili kronik bir psikiyatrik bozukluktur. Tedaviye dirençli şizofrenide etkinliği en güçlü biçimde gösterilmiş antipsikotiklerden biri olan klozapin, semptom kontrolü ve suisidal davranış üzerindeki olumlu etkileri nedeniyle klinik uygulamada önemli bir yere sahiptir. Bununla birlikte sedasyon, gündüz uykululuğu ve uyku süresinde artış gibi yan etkiler klozapin tedavisi sırasında sık görülmekte; bu durum yalnızca ilaca bağlı bir yan etki olarak değil, hastaların klinik durumu, işlevselliği ve yaşam kalitesi ile ilişkili bir süreç olarak da dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, klozapin kullanan şizofreni hastalarında uyku parametreleri ile semptom şiddeti, yaşam kalitesi ve suisidalite arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya klozapin tedavisi altında izlenen şizofreni tanılı 49 hasta dahil edilmiştir. Semptom şiddeti Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), yaşam kalitesi Kısa Form-36 (SF-36) ve suisidalite MINI Suisid Modülü ile değerlendirilmiştir. Hastaların uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PSQI) ile, gündüz uykululuk düzeyi Epworth Uykululuk Ölçeği (ESS) ile ve kronotip özellikleri Sabahçıl-Akşamçıl Anketi (MEQ) aracılığıyla analiz edilmiştir. Böylece klozapin kullanan şizofreni hastalarında uyku kalitesi, gündüz uykululuğu, kronotip özellikleri, semptom şiddeti, yaşam kalitesi ve suisidalitenin birlikte değerlendirildiği çok yönlü bir inceleme yapılmıştır. Bulgular: Çalışmada kötü uyku kalitesinin daha yüksek PANSS toplam ve alt ölçek puanlarına eşlik ettiği saptanmıştır. Özellikle negatif semptomlar ile kötü uyku kalitesi arasındaki ilişkinin belirgin olduğu görülmüştür. Ayrıca PSQI puanları ile SF-36'nın tüm alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu bulgular, uyku xi kalitesindeki bozulmanın semptom yükünün yanı sıra günlük yaşam işlevselliği ve psikososyal iyilik hali üzerinde de etkileri olduğunu göstermektedir. Buna karşın uyku kalitesi ile suisidalite arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Gündüz uykululuğu değerlendirildiğinde, ESS puanları ile PANSS skorları arasında anlamlı ilişki bulunmamakla birlikte; yaşam kalitesinin hemen tüm alanlarının olumsuz etkilendiği görülmüştür. Bu durum, gündüz uykululuğunun psikopatoloji şiddeti ile her zaman paralel seyretmeyebileceğini, ancak hastaların günlük işlevselliği üzerinde klinik açıdan anlamlı sonuçlar doğurabileceğini düşündürmektedir. Kronotip özellikleri incelendiğinde, sabahçıl kronotipe sahip hastalarda genel sağlık algısının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Akşamçıl eğilim gösteren hastalarda ise PANSS puanlarının daha yüksek olma eğiliminde olduğu görülmüş, ancak bu fark istatistiksel anlamlılık düzeyine ulaşmamıştır. Bu bulgular, sirkadiyen ritim özelliklerinin klinik belirti yükü ve öznel sağlık algısı ile bağlantılı olabileceğini düşündürmektedir. Sonuçlar: Bu çalışma, klozapin kullanan şizofreni hastalarında uyku kalitesi, gündüz uykululuğu ve kronotip özelliklerinin yalnızca sedatif yan etkiler olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Özellikle sedasyonun negatif belirtiler, günlük işlevsellik ve yaşam kalitesi üzerindeki etkileri dikkate alındığında, uyku ile ilişkili belirtilerin klinik değerlendirme sürecinde düzenli biçimde sorgulanmasının daha bütüncül bir klinik değerlendirmeye katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Çalışmanın; PSQI, ESS, MEQ, PANSS, SF-36 ve suisidalite parametrelerini birlikte ele alan bütüncül yaklaşımı, klozapin tedavisine bağlı uyku değişikliklerinin klinik yansımalarının daha kapsamlı değerlendirilmesine katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: Schizophrenia is a chronic psychiatric disorder characterized by disturbances in thought, perception, affect, and behavior, and is associated with impaired functioning, reduced quality of life, and an increased risk of suicidality. Clozapine, one of the antipsychotics with the strongest demonstrated efficacy in treatment-resistant schizophrenia, holds an important place in clinical practice due to its positive effects on symptom control and suicidal behavior. However, side effects such as sedation, daytime sleepiness, and increased sleep duration are commonly observed during clozapine treatment. These effects are noteworthy not only as medication-related adverse effects but also as factors associated with patients' clinical condition, functioning, and quality of life. The aim of this study was to investigate the relationship between sleep parameters and symptom severity, quality of life, and suicidality in patients with schizophrenia treated with clozapine. Materials and Methods: The study included 49 patients diagnosed with schizophrenia who were receiving clozapine treatment. Symptom severity was assessed using the Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), quality of life using the Short Form-36 (SF-36), and suicidality using the MINI Suicide Module. Sleep quality was evaluated using the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), daytime sleepiness using the Epworth Sleepiness Scale (ESS), and chronotype characteristics using the Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ). Accordingly, a comprehensive evaluation of sleep quality, daytime sleepiness, chronotype characteristics, symptom severity, quality of life, and suicidality was conducted in patients with schizophrenia treated with clozapine. Findings: The study found that poor sleep quality was associated with higher PANSS total and subscale scores. In particular, a significant association was observed between negative symptoms and poor sleep quality. Additionally, significant correlations were found between PSQI scores and all subscales of the SF-36. These findings indicate that impaired sleep quality affects not only symptom xiii burden but also daily functioning and psychosocial well-being. However, no significant association was found between sleep quality and suicidality. When daytime sleepiness was evaluated, no significant relationship was found between ESS scores and PANSS scores; however, nearly all domains of quality of life were negatively affected. These findings suggest that daytime sleepiness may not always parallel the severity of psychopathology but may still lead to clinically significant impairments in daily functioning. When chronotype characteristics were examined, patients with a morning chronotype were found to have higher general health perception scores. Patients with an eveningness tendency tended to have higher PANSS scores; however, this difference did not reach statistical significance. These findings suggest that circadian rhythm characteristics may be associated with clinical symptom burden and subjective health perception. PANSS scores; however, this difference did not reach statistical significance. Conclusion: This study demonstrates that sleep quality, daytime sleepiness, and chronotype characteristics in patients with schizophrenia treated with clozapine should not be regarded solely as sedative side effects. Considering the effects of sedation on negative symptoms, daily functioning, and quality of life, regular assessment of sleeprelated symptoms during the clinical evaluation process may contribute to a more comprehensive clinical assessment. The comprehensive approach of the present study, which evaluated PSQI, ESS, MEQ, PANSS, SF-36, and suicidality parameters together, contributes to a more thorough understanding of the clinical implications of sleep-related changes associated with clozapine treatment.
Benzer Tezler
- Klozapin kullanan psikotik hastalarda bilişsel işlevlerin ve obsesif kompulsif belirtilerin ilaç kan düzeyi; Serotoninerjik ve muskarinik reseptör gen polimorfizmleri ve frontal korteks aktivitesiyle ilişkisi
The relationship of cognitive functions and obsessive compulsive symptoms with drug blood level, serotoninergic and muscarinic reseptor gene polymorphisms and frontal cortex activity in psychotic patients using clozapine
YAĞMUR KIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BORA BASKAK
- Klozapin kullanan ve kullanmayan şizofreni tanılı hastalarda intihar riski, bilişsel fonksiyonlar, işlevsellik ve içgörünün değerlendirilmesi
Evaluation of suicide risk, cognitive functions, functionality and insight in patients diagnosed with schizophrenia using and not using clozapine
YASEMİN TAŞOVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSivas Cumhuriyet ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ YILMAZ
- Psikotik bozukluk tanılı klozapin kullanan ve kullanmayan hastalarda sosyal işlevselliğin karşılaştırılması
Comparison of social functioning in patients diagnosed with psychotic disorder who use and do not use clozapine
MARZIYA KOSE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Psikiyatriİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NABİ ZORLU
- -Pin grubu (olanzapin, ketiapin, klozapin) antipsikotik kullanan hastalarda bilirubin düzeyleri ile kilo alımının ilişkisinin incelenmesi: Retrospektif bir çalışma
A retrospective study on the association between bilirubin levels and weight gain in patients treated with 'pin group' antipsychotics (olanzapine, quetiapine, clozapine)
AYŞENUR TECİM GÖKÇEDAĞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriPamukkale ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE NUR İNCİ KENAR
- Klozapin kullanan ve kullanmayan şizofreni hastalarında işlevselliğin ve işlevselliği etkileyen faktörlerin incelenmesi
Functionality and factors affecting the functionality on schizophrenic patients who use or not USE clozapine
UFUK KESKİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriAdnan Menderes ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VESİLE ALTINYAZAR