Türkiye'deki yeşil limanların fiziksel ve çevresel performansları üzerine bir inceleme
A study on the physical and environmental performances of green ports in Türki̇ye
- Tez No: 1006797
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TUĞÇE DANACI ÜNAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Uluslararası Ticaret, Denizcilik, Business Administration, International Trade, Marine
- Anahtar Kelimeler: CRITIC yöntemi, Fiziksel performans, WASPAS yöntemi, Yeşil liman, Çevresel performans, CRITIC method, Physical performance, WASPAS method, Green port, Environmental performance
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünya ticaretinde önemli bir paya sahip olan deniz yolu taşımacılığının sürdürülebilirliği, ülkelerin dış ticarette rekabet avantajı kazanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda yeşil limanlar, sürdürülebilir liman yönetiminin gelişmesine önemli katkılar sağlamakta; çevresel etkileri en aza indirmeyi, enerji verimliliğini artırmayı ve doğal kaynakları daha etkili bir şekilde kullanmayı amaçlamaktadır. Günümüzde yeşil limanlar; enerji verimliliği, atık yönetimi, su kaynaklarının korunması ve karbon emisyonlarının azaltılması gibi hususlar çerçevesinde çevreye duyarlı biçimde faaliyet gösteren limanlar olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, Türkiye Liman İşletmecileri Derneği (TÜRKLİM)'e bağlı, yeşil liman sertifikasına sahip konteyner, sıvı dökme yük ve kuru dökme/genel kargo limanlarının fiziksel ve çevresel performanslarının Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) teknikleriyle karşılaştırmalı olarak analiz edilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada öncelikle Criteria Importance Through Intercriteria Correlation (CRITIC) yöntemi ile performans kriterlerinin ağırlıkları hesaplanmış, ardından Weighted Aggregated Sum Product Assessment (WASPAS) yöntemi ile limanların genel performansları sıralanmıştır. Araştırmada kullanılan fiziksel ve çevresel performans kriterleri; emisyon miktarı, elektrik ve su tüketim miktarı, katı atık miktarı, elleçleme kapasitesi, elleçlenen konteyner ve yük miktarı, rıhtım uzunluğu, rıhtım derinliği, toplam liman alanı, depolama kapalı alanı, depolama toplam alanı ve toplam ekipman sayısından oluşmaktadır. CRITIC yöntemi, her bir kriterin performansa katkısını korelasyon ve standart sapma verileri aracılığıyla ortaya koyarken, WASPAS yöntemi hem ağırlıklı toplam hem de ağırlıklı çarpım yaklaşımlarını birleştirerek limanların çok boyutlu olarak değerlendirilmesine imkan tanımaktadır. Elde edilen bulgulara göre konteyner limanları arasında fiziksel ve çevresel kriterler bakımından L3 (Borusan) Limanı yüksek performans göstermiştir. Sıvı dökme yük limanlarında fiziksel ve çevresel boyutta L7 (Altıntel) Limanı en başarılı alternatif olmuştur. Kuru dökme ve genel kargo yük limanları arasında ise L3 (Borusan) Limanı yüksek skorlarıyla öne çıkmıştır. Sonuç olarak, yeşil liman performanslarının yalnızca operasyonel açıdan değil, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirlik bakımından da değerlendirilmesi gerektiği ortaya konulmuştur. CRITIC ve WASPAS yöntemlerinin birlikte kullanımı, limanların güçlü ve zayıf yönlerinin belirlenmesinde metodolojik bir çerçeve sunmakta ve performans izleme, kıyaslama ile geliştirme çalışmalarına katkı sağlamaktadır. Bu yönüyle çalışma, sürdürülebilir liman yönetimi uygulamalarının değerlendirilmesinde karar vericiler için sayısal ve analitik bir referans niteliği taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
The sustainability of maritime transport, which has a significant share in world trade, is of great importance for countries to gain a competitive advantage in foreign trade. In this context, green ports make significant contributions to the development of sustainable port management; they aim to minimize environmental impacts, increase energy efficiency, and use natural resources more effectively. Today, green ports stand out as ports that operate in an environmentally responsible manner within the framework of energy efficiency, waste management, protection of water resources, and reduction of carbon emissions. This study aims to comparatively analyze the physical and environmental performances of container, liquid bulk, and dry bulk/general cargo ports holding green port certificates and affiliated with the Turkish Port Operators Association (TÜRKLİM) by using multi-criteria decision-making techniques. In the study, the weights of the performance criteria were first calculated using the Criteria Importance Through Intercriteria Correlation (CRITIC) method, and subsequently, the overall performances of the ports were ranked using the Weighted Aggregated Sum Product Assessment (WASPAS) method. The physical and environmental performance criteria used in the research consist of emission levels, electricity and water consumption, solid waste quantity, handling capacity, the amount of handled containers and cargo, berth length, berth depth, total port area, closed storage area, total storage area, and total number of equipment. While the CRITIC method reveals the contribution of each criterion to performance through correlation and standard deviation data, the WASPAS method enables the multidimensional evaluation of ports by combining both weighted sum and weighted product approaches. According to the findings, among container ports, Port L3 (Borusan) demonstrated high performance in terms of physical and environmental criteria. Among liquid bulk ports, Port L7 (Altıntel) emerged as the most successful alternative in both physical and environmental dimensions. Among dry bulk and general cargo ports, Port L3 (Borusan) stood out with high scores. As a result, it has been demonstrated that green port performances should be evaluated not only from an operational perspective but also in terms of environmental sustainability. The combined use of the CRITIC and WASPAS methods provides a methodological framework for identifying the strengths and weaknesses of ports and contributes to performance monitoring, benchmarking, and improvement efforts. In this respect, the study serves as a numerical and analytical reference for decision-makers in the evaluation of sustainable port management practices.
Benzer Tezler
- Türkiye imalat sanayiinde çalışan esnaf ve sanatkarların sosyo ekonomik yapıdaki yeri ve başlıca sorunları ve Bursa'da tatbiki bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MEHMET TAŞTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Uludağ ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Menkul kıymet yatırımları açısından sermaye piyasası kanununa göre yayınlanan finansal tablo ve raporların yeterliliği
Başlık çevirisi yok
HAMDİ AYDIN