EAT-Lancet diyetine uyum: Beyaz yakalı çalışanlarda sürdürülebilir beslenme eğitiminin rolü
Adherence to the EAT-Lancet diet: The role of sustainable nutrition education among white collar employees
- Tez No: 1006841
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYSUN YÜKSEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir beslenme, EAT-Lancet diyet indeksi, Gezegen diyeti, Beyaz yakalı çalışanlar, Sürdürülebilir beslenme eğitimi, Dengeli beslenme, Sağlıklı beslenme, Çevresel sürdürülebilirlik, Sustainable nutrition, EAT-Lancet diet ındex, Planetary Diet, White collar employees, Sustainable nutrition training, Balanced nutrition, Healthy nutrition, Sustainable environment
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmada beyaz yakalı çalışanların EAT-Lancet diyetine uyum düzeylerinin belirlenmesi ve verilen sürdürülebilir beslenme eğitiminin bu diyet uyumu üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Girişimsel-eğitim müdahaleli olan bu araştırma, Aralık 2024 Mayıs 2025 tarihleri arasında İstanbul'da özel bir sağlık kuruluşu bünyesinde çalışan 94 beyaz yakalı gönüllü ile yürütülmüştür. Bu bireylerden eğitim öncesi ve sonrası demografik ve sağlık bilgileri, genel beslenme alışkanlıkları, geriye dönük 24 saatlik besin tüketim kayıdı ve son otuz günlük besin tüketim sıklığı verileri toplanmıştır. Ek olarak, tüm beyaz yakalı çalışanlardan Sürdürülebilir Beslenmeye Yönelik Davranış Ölçeğini ve Sürdürülebilir Gıda Okuryazarlığı Ölçeğini doldurmaları istenmiştir. Çalışmaya katılan tüm beyaz yakalı çalışanlara online sürdürülebilir beslenme eğitimi verilmiştir. Katılımcıların besin tüketim kayıtları kullanılarak EAT-Lancet Diyet İndeksi puanları hesaplanmış, tüm veriler analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 94 beyaz yakalı çalışan dahil edilmiştir. Beyaz yakalı çalışanların %62,8'i kadın olduğu ve %62,82'inin 20-29 yaş grubunda olduğu, BKİ sınıflamasına göre katılımcıların %57,0'ı normal, %31,2'si fazla kilolu ve %6,5'inin obez olduğu gözlemlenmiştir. Sürdürülebilir beslenme eğitimi sonrası gezegen sağlığı diyetine uyumu gösteren EAT-Lancet Diyet İndeksi (ELDİ) toplam puanı anlamlı olarak artmıştır (p=0,037). EAT-Lancet Diyet İndeksi alt bileşenlerinden yeterlilik (p=0,020), oran (p=0,001) ve kısıt (p=0,003) boyutlarında da anlamlı iyileşme saptanmıştır. EAT-Lancet gıda grubu puanlarında baklagil (p=0,014), sebze (p=0,044), koyu yeşil sebze (p=0,001), et (p=0,001) ve eklenmiş şeker (p=0,004) bileşenlerinde eğitim sonrası anlamlı değişim gözlemlenmiştir. Sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranış toplam puanı eğitim sonrasında artmıştır (p=0,001); alt boyutlarda besin tercihi (p=0,002) ve gıda israfının azaltılması (p=0,008) puanları anlamlı olarak yükselmiştir Sürdürülebilir gıda okuryazarlığı toplam puanı da eğitim sonrası artış göstermiştir (p=0,001) ve Gıda Bilgisi I (p=0,003), Tutumlar (p=0,002) ve Harekete Geçme Niyeti (p=0,002) alt boyutlarında anlamlı artış saptanmıştır. Yaş, boy, kilo ve BKİ ile ELDİ arasında eğitim öncesi ve sonrası dönemde anlamlı ilişki bulunmamıştır. Sonuç: İnternet aracılığıyla verilen sürdürülebilir beslenme eğitimi, beyaz yakalı çalışanlarda EAT-Lancet uyumunu yansıtan ELDİ toplam puanını anlamlı düzeyde artırmış; sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranış ve sürdürülebilir gıda okuryazarlığı puanlarında da anlamlı iyileşmeler sağlamıştır. Bu bulgular, beyaz yakalı çalışanlarda iş yerinde internet aracılığıyla verilen eğitimlerin sağlıklı ve sürdürülebilir beslenme önerilerine geçişi desteklemede uygulanabilir ve etkili bir yaklaşım olabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to determine the level of adherence to the EAT-Lancet diet among white collar employees and to examine the effect of a sustainable nutrition education programme on dietary adherence. Materials and Methods: This interventional study with an educational component was conducted between December 2024 and May 2025 among 94 volunteer white collar employees working in a private healthcare institution in İstanbul, Türkiye. Before and after the education programme, data on sociodemographic and health characteristics, general dietary habits, a retrospective 24 hour dietary recall, and a 30 day food frequency assessment were collected. In addition, all participants completed the Sustainable Nutrition Behaviour Scale and the Sustainable Food Literacy Scale. All employees received an online sustainable nutrition education programme. Adherence to the EAT-Lancet dietary pattern was assessed using the Planetary Health Diet Index (PHDI), which was calculated based on dietary intake data. All data were analysed statistically. Results: The study included 94 white-collar workers. 62.8% of the white-collar workers were female, and 62.82% were in the 20-29 age group. According to BMI classification, 57.0% of the participants were normal weight, 31.2% were overweight, and 6.5% were obese. The Planetary Health Diet Index (PHDI) total score, indicating adherence to a planetary health diet, significantly increased after sustainable nutrition training (p=0.037). Significant improvements were also observed in the sufficiency (p=0.020), proportion (p=0.001), and restriction (p=0.003) dimensions of the PHDI sub components. Significant changes were observed in the EAT-Lancet food group scores for legumes (p=0.014), vegetables (p=0.044), dark green vegetables (p=0.001), meat (p=0.001), and added sugars (p=0.004) components after the training. The total score for sustainable nutrition behavior increased after the training (p=0.001); the sub dimensions of food preference (p=0.002) and food waste reduction (p=0.008) showed significant increases. The total score for sustainable food literacy also increased after the training (p=0.001), and significant increases were found in the sub dimensions of Food Knowledge I (p=0.003), Attitudes (p=0.002), and Intention to Act (p=0.002). No significant relationship was found between age, height, weight, and BMI and PHDI before and after the training. Conclusion: Sustainable nutrition training delivered via the internet significantly increased the total PHDI score, reflecting EAT-Lancet compliance, among white-collar workers; it also resulted in significant improvements in sustainable nutrition behavior and sustainable food literacy scores. These findings suggest that online workplace training for white-collar workers can be a feasible and effective approach to supporting the transition to healthy and sustainable nutrition recommendations.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabetli bireylerin eat-lancet diyetine uyumunun belirlenmesi
Determination of adherence to the eat-lancet diet in individuals with type 2 diabetes
MELTEM KARABIÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikSağlık Bilimleri ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. AYSUN YÜKSEL
- Gezegen sağlığı diyet indeksi'ne uyum ve kardiyometabolik risk göstergeleri arasındaki ilişki: türkiye beslenme ve sağlık araştırması (TBSA) 2017 bulgularının değerlendirilmesi
The relationship between compliance with the planetary health diet index and cardiometabolic risk indicators: evaluation of turkey nutrition and health survey (TBSA) 2017 findings
DAMLA TUNÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAN ÇAKIR BİÇER
- Yetişkinlerde sürdürülebilir beslenme davranışları ve diyet kalitesinin incelenmesi
Investigation of sustainable eating behaviors and diet quality in adults
GAMZE ALTINTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikAnkara ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI UÇAR
- Epileptik nöbet geçiren-sağlıklı çocuğu olan annelerin tükenmişlik düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi
Studying of burnt out levels of mothers of with children having epileptic seizures and healthy children with respect to different variables
SEVİL AKMAN
- Dinamik manyetik rezonans görüntüleme ve ultrason kontrast ajanlı power doppler ultrasonografi ile meme lezyonlarında benign ve malign ayrımı
Başlık çevirisi yok
FAİK SUNGURLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2002
OnkolojiMarmara ÜniversitesiRadyodiagnostik Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. ERKİN ARIBAL