Majör depresyon tanısı almış ebeveynlerde ebeveyn rolü algısı ve aleksitimi düzeylerinin incelenmesi
An examination of parental role perception and alexithymia levelsin parents diagnosed with major depression
- Tez No: 1007142
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMED BATUHAN AYIK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Majör depresyon, aleksitimi, ebeveynlik rolü algısı, ebeveyn, ruh sağlığı, Major depression, alexithymia, parental role perception, parent, mental health
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bezm-İ Alem Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Majör depresif bozukluk, bireyin duygusal farkındalığını, kişilerarası ilişkilerini ve işlevselliğini etkileyen yaygın bir ruhsal bozukluktur. Depresyonun ebeveynlik süreci üzerindeki etkileri, ebeveynin çocukla kurduğu ilişki ve ebeveynlik rolüne ilişkin algısı açısından önemli sonuçlar doğurabilmektedir. Aleksitimi, duyguları tanıma ve ifade etmede güçlükle karakterize bir yapı olup, depresyonla sıklıkla birlikte görülmektedir. Bu çalışmada, majör depresyon tanısı almış ebeveynlerde ebeveyn rolü algısı ve aleksitimi düzeylerinin incelenmesi, depresyon şiddeti ile bu değişkenler arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışma karşılaştırmalı ve kesitsel bir araştırma olarak planlanmıştır. Araştırmaya majör depresif bozukluk tanısı almış ebeveynler ile herhangi bir psikiyatrik tanısı olmayan sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ) ve Ebeveyn Rolüne İlişkin Kendilik Algısı Ölçeği (ERKAÖ) uygulanmıştır. Ayrıca toplam örneklemde aleksitimi düzeyleri ile ebeveyn rolü algısının alt boyutları arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Majör depresif bozukluk (MDB) tanılı ebeveynlerin Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20) toplam puanı ile duyguları tanıma (TAÖ-A) ve duyguları ifade etme (TAÖB) alt ölçek puanları, sağlıklı kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (tümü için p < 0.001). TAÖ-C (dışa dönük düşünme) alt ölçeği açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p = 0.106). Ebeveyn Rolüne İlişkin Kendilik Algısı Ölçeği (ERKAÖ) açısından MDB tanılı ebeveynlerin toplam puanları, ebeveynlik yeterliliği ve rol doyumu alt boyut puanları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşüktür (sırasıyla p = 0.003, p < 0.001 ve p = 0.007). Yatırım ve rol dengelemesi alt boyutlarında ise gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p > 0.05). Hasta grubunda depresyon şiddeti, TAÖ-A (rho = 0.337, p = 0.008), TAÖ-B (rho = 0.345, p = 0.007) ve TAÖ toplam puanı (rho = 0.373, p = 0.003) ile pozitif; ERKAÖ toplam puanı (rho = −0.40, p = 0.002), ebeveynlik yeterliliği (rho = −0.283, p = 0.029), rol doyumu (rho = −0.407, p = 0.001) ve yatırım (rho = −0.263, p = 0.042) ile negatif yönde anlamlı korelasyonlar göstermiştir. Rol dengelemesi ile depresyon şiddeti arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Tüm örneklemde aleksitimi düzeyleri ile ebeveynlik algısı arasında anlamlı ilişkiler saptanmış; TAÖ-A ve TAÖ-B puanları ebeveynlik yeterliliği ve rol doyumu ile negatif korelasyonlar göstermiştir (tümü için p ≤ 0.003). Sonuç: Bu çalışmanın bulguları, majör depresyonun şiddeti arttıkça aleksitimi düzeylerinin yükseldiğini ve ebeveyn rolüne ilişkin algının olumsuz yönde etkilenebileceğini göstermektedir. Depresyon tanısı almış ebeveynlerde duygusal farkındalık ve ebeveynlik algısının birlikte değerlendirilmesi, klinik izlem ve psikososyal müdahalelerin planlanması açısından önem taşımaktadır. Elde edilen sonuçlar, ebeveynlere yönelik bütüncül ve koruyucu ruh sağlığı yaklaşımlarının gerekliliğini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Introduction: Major depressive disorder is a common psychiatric condition that affects individuals' emotional awareness, interpersonal relationships, and overall functioning. The impact of depression on the parenting process may have significant consequences for the parent-child relationship and parents' perceptions of their parental role. Alexithymia, characterized by difficulties in identifying and expressing emotions, is frequently observed in individuals with depression. The aim of this study was to examine parental role perception and alexithymia levels in parents diagnosed with major depressive disorder and to evaluate the relationships between depression severity and these variables. Methods: This study was designed as a comparative and cross-sectional study. Parents diagnosed with major depressive disorder and a healthy control group explain any psychiatric diagnosis were included in the study. Participants were assessed using a sociodemographic data form, the Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D), the Toronto Alexithymia Scale (TAS), and the Self-Perception of Parental Role Scale (SPPR). In addition, the relationships between alexithymia levels and the subscales of parental role perception were evaluated in the total sample. The data were analyzed using appropriate statistical methods. Results: Parents diagnosed with major depressive disorder (MDD) had significantly higher total scores on the Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), as well as higher scores on the Difficulty Identifying Feelings (TAS-DIF) and Difficulty Describing Feelings (TAS-DDF) subscales compared to healthy controls (all p < 0.001). No significant group difference was observed for the Externally Oriented Thinking (TASEOT) subscale (p = 0.106). With respect to the Self-Perception of Parental Role Scale (SPPR), parents with MDD had significantly lower total SPPR scores, as well as lower scores on the Parental Competence and Role Satisfaction subscales compared to the control group (p = 0.003, p < 0.001, and p = 0.007, respectively). No significant group differences were found in the Investment and Role Balance subscales (p > 0.05). Within the patient group, depression severity was positively correlated with TAS-DIF (rho = 0.337, p = 0.008), TAS-DDF (rho = 0.345, p = 0.007), and TAS-20 total scores (rho = 0.373, p = 0.003), and negatively correlated with the SPPR total score (rho = −0.40, p = 0.002), Parental Competence (rho = −0.283, p = 0.029), Role Satisfaction (rho = −0.407, p = 0.001), and Investment (rho = −0.263, p = 0.042). No significant association was found between depression severity and Role Balance (p = 0.981). Across the entire sample, significant associations were observed between alexithymia levels and self-perception of the parental role; higher TAS-DIF and TASDDF scores were negatively correlated with Parental Competence and Role Satisfaction (all p ≤ 0.003). Conclusion: The findings of this study indicate that increasing severity of major depression is associated with higher levels of alexithymia and may negatively affect parental role perception. The simultaneous evaluation of emotional awareness and parenting perception in parents diagnosed with depression is important for clinical follow-up and the planning of psychosocial interventions. These results highlight the necessity of comprehensive and preventive mental health approaches for parents.
Benzer Tezler
- Yineleyen depresif bozukluk ve bipolar bozukluk tanılı ebeveynlerin ergenlik çağındaki çocukları ve eşleştirilmiş sağlıklı kontrollerin ergenlik çağındaki çocuklarında duygusal çatışmaların çözümlenmesi ve yıkıcı duygudurum bozukluğu tanısının yaygınlığı
Emotional conflict resolution and prevalence of disruptive mood dyregulation disorder in adolescent offspring of parents diagnosed with recurrent depressive disorder and bipolar disorder and matched healthy controls
ZEHRA TOPAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
PsikiyatriAbant İzzet Baysal ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ EVREN TUFAN
- Multiple skleroz tanısı olan ergenlerin manyetik rezonans görüntülemesinde volümetrik ölçümlerin kognitif fonksiyonlar, anhedoni ve depresyonla ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between magnetic resonance imaging volumetric measurements of adolescents with multiple sclerosis, cognitive functions, anhedonia and depression
KEMAL SARUHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHacettepe ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLŞAD FOTO ÖZDEMİR
- Ergenlerde irisin, BDNF ve melatonin düzeylerinin depresif semptomatoloji, uyku ve sirkadiyen ritim ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship of irisin, BDNF and melatonin levels with depressive symptomatology, sleep and circadian rhythm in adolescents
KÜBRA DİLARA AYNİGÜL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESRA YÜRÜMEZ
- Karşıt olma karşı gelme bozukluğunun eşlik ettiği dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklarda bilişsel çarpıtma, duygu düzenleme ve aleksitimi özellikleri
Cognitive distortions, emotion regulation and alexithymia features in children diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder and comorbid oppositional defiant disorder
İLAYDA DALGAKIRAN BEYKOZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ADAK
- Çocuklar için depresyon değerlendirme ölçeği-gözden geçirilmiş formunun Türkçe uyarlamasının Türk populasyonundaki ergenlerde psikometrik özellikleri
Adaptation of childre's depression rating scale-revised in Turkish and it's psychometric properties in Turkish adolescents
SEVAY ALŞEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDokuz Eylül ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESLİHAN İNAL EMİROĞLU
YRD. DOÇ. DR. BURAK BAYKARA