Geri Dön

Tipografinin sanatsal ifade biçimleri: Kamusal alanda etkileşim ve anlam üretimi

Artistic forms of typographic expression: Interaction and meaning production in public space

PDF İndir

  1. Tez No: 1007172
  2. Yazar: İPEK ÖNER ATİK
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ÖZER KANBUROĞLU
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
  6. Anahtar Kelimeler: Sanatsal Tipografi, Kamusal Alan, Tipografik Enstalasyon, İzleyici Etkileşimi, Anlam Üretimi, Kamusal Müdahale, Artistic Typography, Public Space, Typographic Installation, Viewer Interaction, Meaning Production, Public Intervention
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Grafik Tasarım Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Grafik Tasarımı Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez, tipografinin çağdaş sanat bağlamında grafik tasarımın işlevsel sınırlarının ötesine taşınarak kamusal alanda nasıl yeniden konumlanabileceğini incelemektedir. Geleneksel olarak okunabilirlik ve bilgi aktarımı ekseninde ele alınan tipografi, bu çalışma kapsamında mekânla ilişki kuran, izleyiciyle etkileşime giren ve toplumsal bağlam içinde çok katmanlı anlamlar üretebilen görsel ve kavramsal bir ifade alanı olarak değerlendirilmektedir. Tezin temel amacı, tipografiyi yalnızca biçimsel bir tasarım unsuru olarak değil; mekân, beden, izleyici ve kültürel bağlamla etkileşim içinde işleyen bir sanat pratiği olarak ele almak ve bu yaklaşımı kuramsal bir bütünlük içerisinde ortaya koymaktır. Bu doğrultuda tipografi; kamusal alan kuramları, görsel iletişim yaklaşımları ve izleyici etkileşimi tartışmaları çerçevesinde incelenmekte, tipografik ifade biçimlerinin politik ve toplumsal anlam üretme potansiyeli değerlendirilmektedir. Kamusal alan, bu bağlamda pasif bir sergileme zemini olarak değil; tipografik müdahaleler aracılığıyla yeniden yorumlanan ve deneyimlenen bir karşılaşma alanı olarak ele alınmaktadır. Çalışma, tipografinin sanatsal ifade alanına evrimini tarihsel ve kuramsal bir inceleme üzerinden ele almakta; tipografik yerleştirmeler, tipografik heykeller ve kamusal alandaki tipografik sanat uygulamalarını mekânsal algı, izleyici katılımı ve anlam üretimi kavramları doğrultusunda analiz etmektedir. Metnin kamusal alanda doğrudan bir söylem alanına dönüşmesi üzerinden, tipografinin mesaj ileten bir araç olmanın ötesinde, anlamın kurucu bir unsuru olarak işleyebildiği gösterilmektedir. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; literatür taraması, görsel çözümleme ve uygulama temelli araştırma yaklaşımları birlikte kullanılmıştır. Tezin uygulama boyutu, İstanbul Aydın Üniversitesi yerleşkesinde önerilen tipografik bir enstalasyon üzerinden ele alınmaktadır. Bu uygulama ampirik veri üretme amacı taşımamakta; geliştirilen kuramsal çerçevenin mekânsal bir temsili olarak değerlendirilmektedir. İzleyicinin metinle kurduğu karşılaşma üzerinden anlamın sabit bir içerik değil, deneyim sürecinde şekillenen bir yapı olduğu ortaya konmaktadır. Bu çalışma, tipografinin çağdaş sanat içindeki konumunu kamusal alan ve izleyici deneyimi bağlamında yeniden değerlendirmekte; tipografik sanat pratiklerinin mekânsal deneyim ve toplumsal anlam üretimi üzerindeki etkisini görünür kılmaktadır. Böylece tipografi, yalnızca okunabilirlik temelinde değil, etkileşim ve katılım üzerinden düşünülmesi gereken bir sanatsal ifade alanı olarak ele alınmaktadır.

Özet (Çeviri)

This dissertation examines how typography can be re-positioned within contemporary art beyond the functional boundaries traditionally associated with graphic design, particularly in the context of public space. While typography has long been framed in relation to readability and information transfer, this study approaches it as a spatial, relational, and conceptual field capable of generating multilayered meanings through interaction and experience. The primary objective of the research is to reconsider typography not merely as a formal design element, but as an artistic practice operating through the interplay of space, body, viewer, and cultural context. Within this framework, typography is discussed through theories of public space, visual communication, and viewer interaction. Typographic installations are examined in terms of their political and social meaning-making potential, and public space is approached as a site of encounter shaped and reinterpreted through typographic interventions rather than as a neutral display surface. The study develops a historical and theoretical perspective on the evolution of typography as a form of artistic expression. Typographic installations, typographic sculptures, and public typographic art practices are analyzed in relation to spatial perception, viewer participation, and processes of meaning production. Particular attention is given to practices in which text operates not solely as a vehicle for communication, but as a structural component in the formation of meaning within public environments. A qualitative research methodology is adopted, combining literature review, visual analysis, and practice-based research approaches. The practical component of the dissertation is articulated through a typographic installation proposed for the campus of Istanbul Aydın University. This installation does not aim to generate empirical data; rather, it functions as a spatial representation of the theoretical framework developed in the study. Through the viewer's physical engagement and spatial interaction, meaning is understood as a dynamic process shaped by encounter rather than as a fixed content. This dissertation reconsiders the position of typography within contemporary art through the lens of public space and viewer experience. It demonstrates that typographic practices in public environments can be understood in relation to interaction, participation, and spatial experience, and that typography may operate as an evolving field of artistic expression shaped by context and engagement.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    446270

    Tipografi ile kavramların görselleştirilmesi

    Visualization of typography with concept

    RECEP GELEGEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Güzel SanatlarAtatürk Üniversitesi

    Resim Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. AYÇA ALPER AKÇAY

  2. Tez No

    342437

    Grafik tasarımın sanata etkileri

    The influences of graphic design on art

    BERİL ARICAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    Güzel SanatlarHaliç Üniversitesi

    Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı

    YRD. DOÇ. DR. NURİ SEZER

  3. Tez No

    836690

    Grunge stil tipografik tasarımlara göstergebilimsel bakış: Davıd Carson tasarımlarından örnek çözümlemeler

    Analysis of grunge style typographic designs with the semiotic method: Sample analysis from David Carson designs

    ZİNNUR VAPUR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    İletişim BilimleriKto Karatay Üniversitesi

    Grafik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÇAĞRI GÜMÜŞ

  4. Tez No

    477173

    Türk resim sanatında grafik tasarım öğelerinin incelenmesi

    Başlık çevirisi yok

    ELİF ÖLMEZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Güzel SanatlarDoğuş Üniversitesi

    Plastik Sanatlar Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. NİLÜFER IRMAK AKÇADOĞAN

  5. Tez No

    739063

    Güzel sanatlar lisesi resim atölye dersi öğrencilerinin yaratıcılık ve uygulama becerilerinin geliştirilmesinde artografi yönteminin rolü

    The role of artography method in developing the creativity and practice skills of fine arts High school art studio students

    BAHAR BİLİCİ ÖZTÜRK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Güzel SanatlarGazi Üniversitesi

    Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. ŞENİZ AKSOY

Geri Dön