DMARD, Anti-TNF ve JAK inhibitörü kullanan romatoid artrit hastalarında uyku kalitesi ve yorgunluk durumunun karşılaştırılması
Comparison of sleep quality and fatigue in rheumatoid arthritis patients using DMARDs, Anti-TNF, and JAK inhibitors
- Tez No: 1007662
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEL ABİDİN AKAR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Romatoloji, Rheumatology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Romatoid artrit (RA) hastalarında yorgunluk, klinik remisyon sağlansa dahi devam edebilen ve günlük yaşam aktivitelerini belirgin şekilde kısıtlayan önemli bir semptomdur. Yorgunluğun çok faktörlü doğasının anlaşılması, bütüncül ve hasta odaklı bir yönetim yaklaşımı geliştirilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Amaç: Bu çalışmanın amacı, RA hastalarında yorgunluk düzeylerini değerlendirmek ve yorgunluğun klinik parametreler, tedavi modaliteleri ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi (HRQoL) ile olan ilişkisini incelemektir. Yöntem: Kesitsel tasarıma sahip bu çalışmaya, geleneksel sentetik hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaçlar (csDMARD), anti-tümör nekroz faktörü (anti-TNF) ajanları veya Janus kinaz (JAK) inhibitörleri ile tedavi edilen RA hastaları dahil edildi. Hastalık aktivitesi DAS28-ESR ile değerlendirildi. Yorgunluk düzeyi, Kronik Hastalık Tedavisinde Fonksiyonel Değerlendirme–Yorgunluk (FACIT-F) ölçeği kullanılarak ölçüldü. Uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ise Kısa Form-36 (SF-36) ölçeği ile değerlendirildi. Hastalar FACIT-F skorlarına göre yüksek yorgunluk (≤40) ve düşük yorgunluk (>40) olmak üzere iki gruba ayrılarak analiz edildi. 13 Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 50,70 ± 13,45 yıl olup, katılımcıların %80'i kadındı. Tedavi grupları arasında DAS28, C-reaktif protein (CRP) düzeyleri ve yaşam kalitesi skorları açısından anlamlı fark saptanmadı (p > 0,05). Ancak hastalık süresi, JAK inhibitörü ve anti-TNF tedavisi alan gruplarda csDMARD grubuna kıyasla anlamlı derecede daha uzundu (p < 0,001). Kadın hastalar, erkek hastalara göre anlamlı derecede daha yüksek yorgunluk bildirdi (FACIT-F: 33,27 ± 13,56'ya karşı 40,51 ± 14,17; p = 0,001). Yüksek yorgunluk grubundaki hastalarda hastalık aktivitesi daha yüksek (p < 0,001) ve uyku kalitesi daha kötüydü (p < 0,001). Ayrıca SF-36'nın tüm alt boyutları yüksek yorgunluk grubunda anlamlı derecede daha düşük bulundu (p < 0,001). FACIT-F skorları ile DAS28 ve PUKİ arasında güçlü negatif; SF-36'nın tüm alt boyutları arasında ise güçlü pozitif korelasyon saptandı. Sonuç: Romatoid artritte yorgunluk, spesifik farmakolojik tedavilerden veya inflamatuar belirteçlerden ziyade hastalık aktivitesi, uyku kalitesi ve fonksiyonel durum ile daha güçlü bir ilişki göstermektedir. Klinik izlemlerde yorgunluğun çok boyutlu değerlendirilmesi ve multidisipliner bir yönetim yaklaşımının benimsenmesi, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinin artırılmasına katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Background: Fatigue is a prevalent and debilitating symptom in rheumatoid arthritis (RA) that frequently persists even in patients achieving clinical remission. Its complex and multidimensional nature necessitates a comprehensive evaluation to optimize patient-centered management strategies. Objective: To assess fatigue severity in patients with RA and to examine its associations with disease activity, treatment modalities, sleep quality, and healthrelated quality of life (HRQoL). Methods: This cross-sectional study included 195 RA patients receiving conventional synthetic disease-modifying antirheumatic drugs (csDMARDs), anti–tumor necrosis factor (anti-TNF) agents, or Janus kinase (JAK) inhibitors. Disease activity was evaluated using the Disease Activity Score in 28 joints with erythrocyte sedimentation rate (DAS28-ESR). Fatigue was assessed with the Functional Assessment of Chronic Illness Therapy–Fatigue (FACIT-F) scale. Sleep quality and HRQoL were measured using the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) and the Short Form-36 (SF-36), respectively. Patients were stratified into high-fatigue (FACIT-F ≤40) and low-fatigue (FACIT-F >40) groups. 15 Results: The mean age of participants was 50.70 ± 13.45 years, and 80% were female. Disease duration was significantly longer in patients receiving anti-TNF agents and JAK inhibitors compared with those on csDMARDs (p < 0.001). No significant differences were observed among treatment groups regarding DAS28-ESR, C-reactive protein levels, or HRQoL scores (p > 0.05). Female patients reported significantly greater fatigue than males, as reflected by lower FACIT-F scores (33.27 ± 13.56 vs. 40.51 ± 14.17; p = 0.001). Patients in the high-fatigue group exhibited significantly higher disease activity and poorer sleep quality (both p < 0.001). Additionally, all SF36 subscale scores were markedly lower in patients with high fatigue (p < 0.001). FACIT-F scores demonstrated strong negative correlations with DAS28-ESR and PSQI scores, and strong positive correlations with all SF-36 domains. Conclusion: Fatigue in RA is more strongly associated with disease activity, impaired sleep quality, and reduced functional status than with specific pharmacological treatment modalities or inflammatory markers alone. Incorporating multidimensional fatigue assessment into routine clinical practice may enhance HRQoL and support more holistic RA management.
Benzer Tezler
- Hastalığı modifiye eden anti-romatizmal ilaçlar ve biyolojik ilaç kullanan romatoid artrit hastalarında insülin direnci ilişkisi
The relationship between insulin resistance and the use of disease modifying anti-rheumatic drugs and biological agents in patients with rheumatoid arthritis
RABİA GÜL ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERVER İLTER
- Seropozitif romatid artritli hastalarda antinükleer antikor pozitifliğinin, klinik, laboratuvar parametreleri ve tedavi seçimi üzerine etkisi
The impact of antinuclear antibody positivity on clinical, laboratory and treatment selection in seropositive rheumatoid arthritis patients
EZGİ FINDIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE ADAŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ EGE SİNAN TORUN
- Romatoid artritli hastalarda anti TNF ve DMARD tedavi sonuçlarının hastalık aktivite ve iyileşme kriterlerine göre karşılaştırılması
Comparison of treatment results of rheumatoid arthritis with DMARDS and anti TNF drugs based on the disease activity and remission criteria
TÜRKAN HARUNLAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonGaziantep ÜniversitesiFizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALİ AYDENİZ
- Romatoid artrit hastalarında konvansiyonel DMARD ve anti-TNF tedavisi alan gruplar arasında serum vitamin B12 düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of serum vitamin B12 levels between rheumatoid arthritis patients receiving conventional DMARDs and anti-TNF therapy
ÜMİT KAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT EDİZ
- Romatoid artrit hastalarında anti-TNF ve anti-TNF olmayan biyolojik ilaç tedavilerinin klinik ve labaratuvar bulgularına etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of anti-TNF and non-TNF biological drug treatments on clinical and laboratory findings with rheumatoid arthritis patients
NURULLAH ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT EDİZ