Yürütücü işlev becerilerinin erken matematik becerileri üzerindeki etkisinde dil ve duygu düzenleme becerilerinin düzenleyici rolü
The moderating role of language and emotion regulation skills in the effect of executive function skills on early mathematics skills
- Tez No: 1007749
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DEVLET ALAKOÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Daha sBu araştırmanın amacı; yürütücü işlev becerilerinin (çalışma belleği, engelleyici kontrol, bilişsel esneklik) erken matematik becerileri üzerindeki etkisinde dil (alıcı ve ifade edici dil) ve duygu düzenleme becerilerinin düzenleyici rolünün incelenmesidir. Araştırmada, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma, Zonguldak İli Alaplı ve Ereğli ilçelerinde yaşayan MEB'e bağlı okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5 yaş grubunda olan 250 çocuk ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri Genel Bilgi Formu, Erken Matematik Testi, Çalışma Belleği Ölçeği, Az Olan Çok Görevi, Nesne Seçiminde Esneklik Görevi, Türkçe Erken Dil Testi ve Duygu Düzenleme Ölçeği aracılığı ile toplamıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni erken matematik becerileri, bağımsız değişkeni yürütücü işlev becerileri; düzenleyici değişkenleri ise dil ve duygu düzenleme becerileridir. Araştırmada bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerine etkisinde düzenleyici değişkenin düzenleyicilik rolü regresyon temelli yol analizi modeli ile incelenmiştir. Araştırma sonucunda sözel çalışma belleği, engelleyici kontrol ve bilişsel esneklik becerilerinin erken matematik becerisi üzerindeki etkisinde hem alıcı hem de ifade edici dil alt boyutlarının anlamlı bir düzenleyici rol oynadığı saptanırken; görsel çalışma belleği becerisinde ise, alıcı dil becerisi bu ilişkide düzenleyici bir rol üstlenirken, ifade edici dilin anlamlı bir düzenleyici etkisinin bulunmadığı saptanmıştır. Sözel çalışma belleği ve bilişsel esneklik becerilerinin erken matematik becerisi üzerindeki etkisinde duygu düzenleme becerisinin anlamlı bir düzenleyici rol oynadığı saptanırken; görsel çalışma belleği ve engelleyici kontrol becerilerinde ise, duygu düzenleme becerisinin bu ilişkide istatistiksel olarak anlamlı bir düzenleyici role sahip olmadığı belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the moderating role of language (receptive and expressive) and emotion regulation skills on the effect of executive function skills (working memory, inhibitory control, and cognitive flexibility) on early mathematical skills. The study was conducted using a correlational survey model with 250 five-year-old children attending preschools affiliated with the Ministry of National Education in the Alaplı and Ereğli districts of Zonguldak province, Türkiye. Data were collected using a General Information Form, the Early Math Test, the Working Memory Scale, the Less-More Task, the Flexible Item Selection Task (FIST), the Early Language Development Test (TELD-3), and the Emotion Regulation Scale. In this study, early mathematical skills were identified as the dependent variable, executive function skills as the independent variable, and language and emotion regulation skills as moderating variables. The moderating role of these variables on the effect of the independent variable on the dependent variable was analyzed using regression-based path analysis. The results showed that both receptive and expressive language sub-dimensions played a significant moderating role in the effect of verbal working memory, inhibitory control, and cognitive flexibility on early mathematical skills. Regarding visual working memory, receptive language was found to have a significant moderating effect, while expressive language did not. Furthermore, emotion regulation skills were found to play a significant moderating role in the relationship between verbal working memory and cognitive flexibility, while no statistically significant moderating role was observed for visual working memory and inhibitory control.
Benzer Tezler
- The role of technology in the cognitive development of children
Teknolojinin çocukların bilişsel gelişimi üzerindeki rolü
MERYEM ŞEYDA ÖZCAN
- Effect of the different components of working memory on multiplication skills of 3rd grade children
Çalışan belleğin farklı bileşenlerinin 3. sınıf öğrencilerinin çarpma becerisine etkisi
SELMA BOZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE MÜNİRE ERDEN
- Çocukların yürütücü işlev becerilerine beden-beyin-beceri yönetimi programı (3B)'nın etkisi
The effect of body-brain-skill management program on children's executive function skills
BETÜL ÇEBİ
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiOkul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURMUŞ ASLAN
- Okul öncesi dönemde erken aritmetik becerilerinin gelişimini etkileyen faktörler ve yürütücü işlevlerin yordayıcı rolü
Factors affecting the development of early arithmetic skills in preschool and the predictive role of executive functions
ELİF DEREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimEge ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP ALAT
- The mathematical abilities of young children in the context of hemodynamic changes, executive function, home and school environment
Hemodinamik değişiklikler, yürütücü işlev, ev ve okul iklimi bağlaminda küçük çocuklarin matematik becerileri
BEYZA HAMAMCI
Doktora
İngilizce
2025
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOkul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASİBE ÖZLEN DEMİRCAN
DOÇ. DR. YUSUKE MORIGUCHI