Okul öncesi dönemde erken aritmetik becerilerinin gelişimini etkileyen faktörler ve yürütücü işlevlerin yordayıcı rolü
Factors affecting the development of early arithmetic skills in preschool and the predictive role of executive functions
- Tez No: 1012778
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEYNEP ALAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel gelişim, Eğitim bilimleri, Matematik eğitimi, Okul öncesi eğitim, Çocuk gelişimi, Cognitive development, Educational science, Mathematics education, Preschool education, Child development
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, okul öncesi eğitim alan çocukların erken aritmetik becerileri ile; öğretmenin matematiksel gelişim bilgisi, sınıfta aritmetik becerilere yönelik uygulanan etkinliklerin konu kapsayıcılığı, çocukların bulundukları sosyoekonomik düzey ve yürütücü işlev becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlanmaktadır. Araştırmaya 60-72 ay yaş aralığındaki 151 çocuk ve 37 öğretmen dahil edilmiştir. Çalışmanın verileri; Sayı Hissi Değerlendirme Aracı, Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteri, Sınıf İçi Aritmetik Uygulamaları Kontrol Listesi, Matematiksel Gelişim Bilgisi Anketi, Öğrenci Demografik Bilgi Formu ve Öğretmen Demografik Bilgi Formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre öğretmenin matematiksel gelişim bilgisiyle çocukların aritmetik becerileri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Çocukların aritmetik becerilerinin, öğretmenlerin sınıfta uyguladıkları sayı ve işlem etkinliklerinin konu kapsama düzeyine göre anlamlı ölçüde farklılaştığı tespit edilmiştir. Çocukların aritmetik becerileri bulundukları sosyoekonomik düzeye göre farklılaşırken, yürütücü işlevlerinde sosyoekonomik düzeye göre bir farklılaşma saptanmamıştır. Basit regresyon analizi sonuçları incelendiğinde yürütücü işlevlerin aritmetik becerilerin anlamlı bir yordayıcısı olduğu ve varyansın %11'ini açıkladığı bulunmuş, çoklu regresyon analiziyle ölçek alt boyutlarına ayrılarak incelendiğinde ise açıklanan varyans oranının %20'ye yükseldiği görülmüştür. Ayrıca bu ilişkiye en büyük katkının çalışma belleği alt boyutuna ait olduğu, ketleyici kontrolün ise modelde baskılayıcı değişken işlevi üstlendiği tespit edilmiştir. Tüm bu sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde okul öncesi dönemde erken aritmetik becerilerinin çok boyutlu ve karmaşık bir ilişkiler ağı ile şekillendiği söylenebilir.
Özet (Çeviri)
This study examine the predictive roles of teachers' knowledge of mathematical development, instructional practices, socioeconomic status, executive functions and their sub-dimensions on preschool children's arithmetic skills. This cross-sectional study included 151 children (aged 60-72 months) and their 37 teachers. Data were collected with The Number Sense Screener, Childhood Executive Functioning Inventory, Arithmetical Activities Checklist, Knowledge of Mathematical Development Survey, Teacher Demographic Information Form and Children Demographic Information Form. The results indicated no significant relationship between teachers' knowledge of mathematical development and children's arithmetic skills. In contrast, the scope of teachers' instructional practices emerged as a significant positive predictor of higher skills. While higher socioeconomic status was also associated with higher arithmetic skills, it was not significantly linked to executive functions. A simple linear regression analysis confirmed that executive functions was a significant predictor of arithmetic skills, accounting for 11% of the variance. However, multiple regression analysis conducted with the sub-dimensions revealed that the explained variance increased to 20%. Moreover, the analysis indicated that while working memory provided the largest significant contribution, inhibitory control functioned as a suppressor variable in the prediction of early arithmetic skills. Together, these findings suggest that the development of early arithmetic skills is influenced by a complex network of interrelated factors.
Benzer Tezler
- Ebeveynlerin sosyal problem çözme becerileri ile okul öncesi dönem çocuklarının sosyal yetkinlik ve davranış problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of with preschool children's social competence and behavioral problems the relationship between parents 'social problem solving skills
ZEYNEP YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HİKMET ZELYURT
- Okul öncesi dönem çocuklarının bilgi işlemsel düşünme ve örüntü becerilerini yordayıcı faktörler
Factors predicting computational thinking and patterning skills in preschool children
YUSUF ARGIN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HACER ELİF DAĞLIOĞLU
- Somut ve sanal manipülatif destekli matematik eğitim programının 48-72 ay grubu çocukların erken aritmetik becerilerine etkisi
The effect of concrete and virtual manipulative supported mathematics education program on the early arithmetic skills of 48-72 months of children
MUHAMMED YUSUF GÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiOkul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAŞARE AKTAŞ ARNAS
- Koklear implantlı okul öncesi çocukların işitsel muhakeme becerileri ile bilimsel süreç becerilerinin incelenmesi
Investigation of auditory reasoning skills and science process skills in PRE-school children with cochlear implants
GÖKÇE LEVENT
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Kulak Burun ve BoğazEge ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET FATİH ÖĞÜT
DOÇ. DR. PELİN PİŞTAV AKMEŞE
- Okul öncesi eğitimi alan 48-66 aylık çocukların matematik becerilerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi
An investigation of early mathematics abilities among 48-66-month-old preschool children in relation to some variables
KEREM AVCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EMİNE FERDA BEDEL