Yeni Türk Edebiyatında biyografik monografi
Biographical monography in New Turkish Literature
- Tez No: 1007855
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DİDEM ARDALI BÜYÜKARMAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Biyografi, Monografi, Türk dili ve edebiyatı, Türk edebiyatı, Biography, Monography, Turkish language and literature, Turkish literature
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türk edebiyatı türlerinden olan biyografide, topluma yön vermiş önemli şahısların hayat hikâyeleri ele alınmaktadır. Bu türün alt kollarından biri olan biyografik monografi daha bilimsel mercekle ele alınan“devir-şahsiyet-eser”,“hayatı, sanatı, eserleri”şeklindeki araştırmaları kapsamaktadır. Bu çalışmada, biyografik monografi türünün temel özellikleri, diğer türlerle ayrıldığı noktalar ve Türk edebiyatındaki yeri ve örnekleri incelenmiştir. Öncelikle Türk edebiyatının biyografik eserleri ele alınmış; bu eserlerin yapı, içerik, yöntem ve kaynak kullanımı yönlerinden biyografik monografi ile ilişkisi araştırılmıştır. Çalışma, literatür taraması ve nitel analiz yöntemleriyle yürütülmüştür. Yeni Türk Edebiyatı'nda biyografik monografi türü, özellikle 20. yüzyılda önem kazanmış bir edebiyat inceleme biçimidir. Türün ilk kapsamlı örneği 1946'da Mehmet Kaplan'ın Tevfik Fikret ve Şiiri çalışması ile ortaya çıkmıştır. Özellikle Sezai Karakoç, Orhan Okay, İsmail Parlatır, İnci Enginün, Mehmet Kaplan, Mithat Cemal Kuntay bu türde kaleme aldıkları eserlerle öne çıkmış yazarlardır. Günümüzde Beşir Ayvazoğlu'nun biyografik monografi çalışmaları, türün gelişimini sürdüren nitelikli örneklerdir. Biyografik monografilerin, dönemin kültürel ve entelektüel verilerini işleyerek literatürde kişilerin yaşamını aşan kapsamlı bir kayıt görevi gördüğü, dolayısıyla bu türün geleneksel biyografiyi genişleten, eleştirel bakışı ön plana çıkaran ve alan yazını derinleştiren değerli bir konuma sahip olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
In biography, which is a type of Turkish literature, the life stories of important people who have shaped society are discussed. Biographical monograph, which is one of the sub-branches of this type, covers research in the form of“era-person-work”,“life, art, works”, which is handled with a more scientific lens. In this study, the basic characteristics of the biographical monograph type, the points where it differs from other types, and its place and examples in Turkish literature are examined. First of all, biographical works of Turkish literature are discussed; the relationship of these works with biographical monograph in terms of structure, content, method and source use is investigated. The study was conducted with literature review and qualitative analysis methods. In New Turkish Literature, the biographical monograph type is a form of literary study that has gained importance especially in the 20th century. The first comprehensive example of the type emerged in the 1946 with Mehmet Kaplan's work Tevfik Fikret. Especially Sezai Karakoç, Orhan Okay, İsmail Parlatır, İnci Enginün, Mehmet Kaplan, Mithat Cemal Kuntay are prominent writers with their works in this genre. Today, Beşir Ayvazoğlu's biographical monograph studies are qualified examples that continue the development of the genre. It has been seen that biographical monographs serve as a comprehensive record that goes beyond the lives of individuals in literature by processing the cultural and intellectual data of the period, and therefore this genre has a valuable position that expands traditional biography, brings the critical perspective to the forefront and deepens the literature in the field.
Benzer Tezler
- Bilim, tıp ve teknolojiyi edebiyat aracılığıyla okumak: Tüberküloz ve ilgili sağlık mekânları bağlamında Türkiye'deki deneyimler (1900–1950)
Reading science, medicine and technology through literature: Experiences in Türkiye in the context of tuberculosis and places of healthcare (1900–1950)
MELİKE KARALİ
Doktora
Türkçe
2025
Deontoloji ve Tıp Tarihiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim ve Teknoloji Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCAY ZORLU
- Ahmet Özer'in hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde bir inceleme
A study on Ahmet Özer's life, art and work's
MERVE ÖZBAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıGiresun ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATEM TÜRK
- Şahabettin Süleyman'ın Şiir ve Tefekkür, Jale dergileri ve Abdülhak Hâmid Hayatı ve Sanatkâr eseri üzerine bir inceleme
A study about Şahabettin Süleyman's magazines, Şiir ve Tefekkür, Jale and his book Abdülhak Hâmid Hayati ve Sanatkâr
HAYRUNNİSA GÜRBÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıDüzce ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET EMİN ULUDAĞ
- Abdülkadirzâde Hüseyin Haşim Bey hayatı, sanatı, eserleri, üzerine monografik bir çalışma
A monografy study on Abdülkâdir Hüseyin Haşim's life, art and artworks
ASUMAN ÜNEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Türk Dili ve EdebiyatıGaziosmanpaşa ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURAN KARATAŞ
- Seyfeddin Karahocagil-hayatı, sanatı, eserleri
Seyfeddin Karahocagil-his life, art, works
SONGÜL KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HACİ ABDULLAH ŞENGÜL