Toplulaştırılmış ve bireysel düzeylerde gündem belirleme çalışması: Türkiye örneği
Agenda setting at the aggregate and individual levels: The case of Türki̇ye
- Tez No: 1007867
- Danışmanlar: PROF. DR. ERKAN YÜKSEL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Gazetecilik, Journalism
- Anahtar Kelimeler: Gündem belirleme, Agenda-setting
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Basın ve Yayın Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gündem belirleme kuramı, Walter Lippmann'ın medyanın dış dünya ile zihinlerdeki resimler arasında köprü kurduğu yönündeki düşüncesinden ve McCombs ile Shaw'un öncü çalışmasından hareketle, haber medyasının kamunun hangi meselelere odaklanacağını etkileyebildiğini ileri sürmektedir. Zaman içinde kuram, konu önemliliğine (birinci düzey) ek olarak, konuların zihinde nasıl ilişkilendirildiğini açıklayan ağ örüntülerini (üçüncü düzey) de kapsayan geniş bir çerçeveye evrilmiştir. Bu tez, gündem belirleme ilişkisini Türkiye bağlamında hem toplulaştırılmış hem de bireysel düzeylerde irdelemektedir. Çalışmada birinci ve üçüncü düzey gündem belirleme hipotezleri sınanmakta; ayrıca bireylerin gündem belirleme etkilerine açıklığını ifade eden“gündem duyarlılığı”ve bu duyarlılığın hangi koşullarda değişkenlik gösterdiği değerlendirilmektedir. Araştırma, 2021 yılında elde edilen medya içerikleri ve kamuoyu verilerinden üretilen ikincil veriye dayanmaktadır. Toplulaştırılmış düzeyde medya gündemi ve gündem ağ bağlantıları, en çok izlenen üç ulusal televizyon ana haber bülteni ile en yüksek tiraja sahip üç ulusal gazetenin içerik analiziyle ölçülmüştür. Birey düzeyindeki duyarlılık analizlerinde ise bu mecralara ek olarak en çok tıklanan üç internet haber sitesi de değerlendirmeye dahil edilmiştir. Kamu gündemi ve ağ bağlantıları, Türkiye'de 12 ilde 2401 kişiyle yürütülen anket verileriyle belirlenmiştir. Bulgular, toplulaştırılmış düzeyde medya ve kamu gündemleri arasında birinci düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadığını; üçüncü düzeyde ise medya ve kamu gündem ağları arasında anlamlı ve orta-yüksek düzeyde benzerlik olduğunu, ancak bu benzerliğin mecralar arasında değişkenlik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Diğer taraftan, birey düzeyinde duyarlılığın birtakım demografik, psikolojik, davranışsal ve bağlamsal değişkenlere göre farklılaşabildiği belirlenmiştir. Genel olarak sonuçlar, gündem belirlemenin Türkiye'de tekdüze bir etki olarak değil, izleyici profillerine duyarlı, koşullu bir süreç olarak işlediğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The agenda-setting theory, drawing on Walter Lippmann's idea that the media acts as a bridge between the outside world and the“pictures in our heads”and on the seminal work of McCombs and Shaw, posits that news media can shape which issues the public focuses on. Over time, the theory has evolved into a broader framework that explains not only issue salience (first-level) but also attribute salience (second-level) and the ways in which issues are cognitively linked as associative patterns or networks (third-level). This dissertation examines agenda-setting relationship within the context of Türkiye at both the aggregate and the individual levels. The study tests first-level and third-level agenda-setting hypotheses and also assesses agenda-setting susceptibility—representing individuals' openness to agenda-setting effects—and the conditions under which this susceptibility may strengthen or weaken. The study is based on secondary data derived from media content and public opinion data collected in 2021. At the aggregate level, the media agenda and agenda networks were measured through a content analysis of the three most-watched national television evening newscasts and the three highest-circulation national newspapers. For individual-level susceptibility analyses, indicators from the three most-clicked online news sites were also included in addition to these media outlets. The public agenda and its networks were identified using survey data from 2,401 respondents across 12 provinces in Türkiye. The findings reveal that, at the aggregate level, no statistically significant relationship was observed between media and public agendas at the first-level, whereas at the third-level there is a significant, moderate-to-high similarity between media and public agenda networks; however, this similarity varies across media platforms. At the individual level, agenda-setting susceptibility is also found to vary across certain demographic, psychological, behavioral, and contextual factors. Overall, the results indicate that agenda-setting in Türkiye operates not as a uniform effect but rather as a contingent process that is sensitive to audience profiles.
Benzer Tezler
- Religion and economy: Does religion matter?
Din ve ekonomi: Din önemli mi?
ABDÜLVAHHAP ÖMER TOPRAK
Doktora
İngilizce
2019
EkonomiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiEkonomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER DEMİR
- Şehirsel yerleşimlerde erişilebilirlik ölçütünün modellenmesi ve kullanımı: ulaşım türü seçimi üzerindeki etkisinin incelenmesi
Modeling and use of accessibility measure in urban settlements: investigation of the effects on mode choice
MUSTAFA ÖZUYSAL
Doktora
Türkçe
2010
Mühendislik BilimleriDokuz Eylül Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERHAN TANYEL
- Makroekonomik değişkenlerde toplulaştırma problemi: Teori ve uygulama
The problem of aggregation in macroeconomic variables: Theory and practice
SİNEM EYÜBOĞLU
Doktora
Türkçe
2017
EkonometriKaradeniz Teknik ÜniversitesiEkonometri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEHRA ABDİOĞLU
- Health-related consistency in food choice and consumption: The role of household and product characteristics
Gıda tercihi ve tüketiminde sağlık ilişkili tutarlılık: Hane halkı ve ürün özelliklerinin rolü
GÖKHAN SÜRMELİ
Doktora
İngilizce
2020
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL BURÇ ÜLENGİN
- Portfolio diversification as a hedge against inflation in an emerging market: Turkey case
Gelişen bir ülkede enflasyondan korunmak için portföy çeşitlendirmesi: Türkiye örneği
MUSTAFA ÖZER
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT GÜLOĞLU
PROF. DR. ŞAKİR GÖRMÜŞ