Rihleler bağlamında Ribat bölgesinde hadis rivayeti
Hadith narration in the Ribat region in the context of rihlas
- Tez No: 1007950
- Danışmanlar: PROF. DR. BEKİR KUZUDİŞLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hadis Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hadis tarihinde hicri II./VIII. asrın ortasından itibaren artan rihlelerin güzergahları arasında, sınır bölgelerinde konumlanan ve askerî-stratejik bir öneme sahip olarak tahkim edilmiş ribat bölgeleri dikkat çekici bir rol üstlenmiştir. Bu ribat bölgeleri içerisinde özellikle Suğûr-i Şamiyye adıyla anılan Şam sınır hattındaki şehirler ise II./VIII. asrın ikinci yarısı ile IV. /X. asrın ilk yarısında hadis ilmiyle kurdukları ilişkileri sebebiyle diğer ribat bölgeleri arasında öne çıkmıştır. Suğûr-i Şamiyye şehirlerinin askerî-stratejik durumu rihleleri, bölgeye yapılan rihleler de söz konusu şehirleri etkilemiştir. Bu noktada, ribat bölgesine yapılan rihlelerin tasnif edilmesi hem rihlenin ve hem de bölgenin hadis ilmine ne tür katkılar yaptığını analiz etmek için gereklidir. Ayrıca, bölgeyle ilişkili râvi/âlimlerin tespit edilmesi bölgedeki ilmî hareketliliğin kapsamını ortaya koymak için önemlidir. Bu çerçevede Suğûr-i Şâmiyye bölgesinin hadis tarihi ve ilmi içerisindeki konumunun detaylı biçimde incelenmesine gerek duyulmuştur. Bu çalışmada, mütekaddim dönem İslam dünyasındaki ribat bölgeleri hakkında özet bilgi sunulduktan sonra bu bölgelerden Suğûr-i Şamiyye şehirleri incelenmiş ve Tarsus, Misis, Adana ve Antakya olmak üzere dört şehrin genel tarihsel gelişim süreci hakkında bilgi verilmiştir. Ardından bu şehirlerdeki en meşhur âlimler tanıtılarak bölgeye yapılan rihlelerin bir alt yapısı hazırlanmıştır. Sonrasında ribat bölgesine yapılan rihleler üzerinde durulmuş, bölgede doğan ve yerleşen râviler ile yalnızca bölgeye rihle yapanlar istatistik verileri dikkate alınarak incelenmiştir. Aynı zamanda birtakım anekdotlardan yararlanmak sureti ile bölgeye yapılan rihlelerin hedefleri bulunmaya çalışılmıştır. Ribat bölgesine yapılan rihlelerinin hadis ilmine nasıl bir katkıda bulunduğu sorusu ise temel olarak ikiye ayrılmış; öncelikle, bölgeye yapılan rihlelerin rivayetlere ve râvilere yansıması değerlendirilmiş ve bunun kaynaklardaki izdüşümleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Ardından bölgede aktarıldığı tespit edilen rivayetler ve hadis kitapları takip edilerek hadis ilmindeki gelişmeler incelenmeye çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
From the mid-2nd/8th century onwards, fortified ribat regions located in frontier zones began to play a significant role among the destinations of increased riḥla movements in the history of ḥadīth. Among these ribat areas, the cities situated along the Syrian frontier—collectively known as al-Ṣughūr al-Shāmiyya—gained particular prominence between the latter half of the 2nd/8th century and the first half of the 4th/10th century due to their unique relationship with ḥadīth scholarship. The military-strategic character of these cities influenced riḥla activity, while the incoming riḥlas reciprocally affected the scholarly dynamics of the region. Categorizing these journeys is therefore essential for analyzing both the contribution of riḥla itself and that of the region to ḥadīth studies. Furthermore, identifying the scholars and transmitters associated with the area helps outline the scope of its intellectual activity. In this context, a detailed study of the role of al-Ṣughūr al-Shāmiyya in the development of ḥadīth is necessary. This study first presents a brief overview of ribat regions in the early Islamic period, before focusing on four major cities of al-Ṣughūr al-Shāmiyya—Tarsus, Missīs, Adana, and Antioch—tracing their historical development. It then introduces the prominent scholars of these cities to contextualize the riḥla activity. Next, it examines those who were either born or settled in the region, as well as those who visited solely for riḥla purposes, using statistical data. Additionally, specific anecdotes are used to identify the objectives behind these travels. Finally, the study investigates how these journeys contributed to ḥadīth literature by analyzing the transmissions and works associated with the region.
Benzer Tezler
- التفسير بالعرف عند ابن العربي في تفسيره أحكام القرآن
Et-tefsir'u Bil-Urfi İnde İbnü'l Arabi fi tefsirihi Ahkame'l Kur'an / Customary explanations in Ibn al Arabi's commentary on Ahkamu'l-Quran
OMER RAAD DHAİR
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN SAİTOĞLU
- Saîd b. Ebî Arûbe özelinde 2./8. asır Basra hadisçiliği
Basra hadith scholarship of the 2nd/8th century: In the case of Saīd b. Abī Arūba
EYÜP CEYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMED ENES TOPGÜL
- İbnü'l-Faradî ve Târîhu Ulemâi'l-Endelüs adlı eserin tanıtım ve değerlendirilmesi
İbnü'l-Faradî ve Târîhu Ulemâi'l-Endelüs adlı eserin tantım ve değerlendirilmesi
ŞEYMANUR KEÇELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ AKYÜZ
- Hadis rivayetinde zorunlu rihleler (100-330/718-941)
Involuntary rihla in hadith narration (100-330/718-941)
İBRAHİM ENES BAŞDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Tarihİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEKİR KUZUDİŞLİ
- İstanbul Türk Ve İslam Eserleri Müzesi'nde yer alan rahleler
Lecters which are took apart in Turkish and Islamich Museum
NEJLA KATILDI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sanat TarihiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECAİ KARAHAN